Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португал және испандық боялған плиткалары. Португалдық шолу.
Portuguese and Spanish painted tiles
the Portuguese review
Азулежу (ɐzuˈleʒu, ɐzuˈlɐjʒu aθuˈlexo; араб тілінен al zillīj, الزليج) – португал және испандық боялған қалайы глазурланған керамикалық плитканың бір түрі. Азулежулер шіркеулердің, сарайлардың, қарапайым үйлердің, мектептердің ішкі және сыртқы безендірілуінде, сондай-ақ қазіргі уақытта мейрамханалар, барлар, тіпті теміржол және метро станцияларында кездеседі. Олар – сәндік өнердің бір түрі, бірақ сонымен қатар үйлерде температураны реттеу сияқты нақты функционалдық мүмкіндіктерге ие. Бұрынғы португал және испан колонияларында – Солтүстік Америкада, Оңтүстік Америкада, Филиппинде, Гоада (Үндістан), Лузофониялық Африкада, Шығыс Тиморда және Макаода (Қытай) оларды өндіру дәстүрі сақталған. Азулежу португал және испан сәулетінің маңызды бөлігі болып табылады және Португалия, Испания және олардың бұрынғы территорияларындағы ғимараттардың сәулеттік элементтерінің біріне айналған. Көптеген азулежулер португал және испан тарихының маңызды тарихи және мәдени оқиғаларын көрсетеді.
Azulejo (ɐzuˈleʒu, ɐzuˈlɐjʒu aθuˈlexo; from the Arabic al zillīj, الزليج) is a form of Portuguese and Spanish painted tin glazed ceramic tilework. Azulejos are found on the interior and exterior of churches, palaces, ordinary houses, schools, and nowadays, restaurants, bars and even railways or subway stations. They are an ornamental art form, but also had a specific functional capacity like temperature control in homes. There is also a tradition of their production in former Portuguese and Spanish colonies in North America, South America, the Philippines, Goa (India), Lusophone Africa, East Timor, and Macau (China). Azulejos constitute a major aspect of Portuguese architecture and Spanish architecture to this day and are fixtures of buildings across Portugal, Spain and their former territories. Many azulejos chronicle major historical and cultural aspects of both Portuguese and Spanish history.
Этимология
Азулежо сөзі (лигуриялық лаггион сияқты) араб тіліндегі الزليج (аль-зиллидж) сөзінен туындаған, zellij сөзі "жібітілген тас" немесе "жақсыланған тас" деген мағынаны білдіреді, себебі бастапқы идея Византия және Рим мозаикаларын қайта жасау болған.
The word azulejo (as well as the Ligurian laggion) is derived from the Arabic الزليج (al zillīj), zellij meaning "polished stone" because the original idea was to imitate the Byzantine and Roman mosaics.
XVI ғасыр
XVI ғасырдың басында Италиядан Севильяға гончарлар келіп, онда шеберханалар ашты. Олар майолика техникасын әкелді, бұл суретшілерге композицияларында көптеген бейнелі тақырыптарды бейнелеуге мүмкіндік берді. Испанияға алғашқы итальяндық гончар Франсиско Никулозо 1498 жылы Севильяға қоныс аударды. Оның туындыларының мысалдары бүгінге дейін Севильяның Алкасарында көрініс табады. Итальян суретшілері тарапынан енгізілген Ренессанс стилінің ықпалымен көптеген азулехолар аллегориялық немесе мифологиялық сахналарды, әулиелердің өмірінен немесе Киелі кітаптан алынған эпизодтарды, немесе аң ауынан көріністерді бейнелейтін көп түсті плиткалық панельдер болды. Манеризм және гротеск стилі, өзінің ерекше бейнелерімен, азулехоға үлкен әсер етті. XVI ғасырдың ортасына дейін португалдар негізінен Испаниядан, мысалы, Эворадағы Франсиско Никулозоның «Жарлау» туындысы сияқты, сондай-ақ Антверпеннен (Фландрия) шағын көлемде, мысалы, Вила-Висозадағы (Алентежу) Пасо Дукалдағы Ян Богаертстің екі панелі сияқты шетелдік импортқа тәуелді болды. XVI ғасырдың португал шеберлерінің бірі Марсал де Матос болды, оған 1565 жылғы «Сусанна мен ересектер» (Квинта-да-Бакалоа, Азетао), сондай-ақ «Бақташылардың құрмет көрсетуі» (Лиссабондағы Азулехос ұлттық мұражайы) жатады. «Сент-Рок кереметі» (Лиссабондағы Сан-Рок шіркеуі) – 1584 жылғы португал азулехо композициясының ең алғашқы белгілі туындысы. Бұл Франсиско де Матостың жұмысы, ол, мүмкін, Марсал де Матостың туысы және шәкірті болған. Екеуі де Италия мен Фландрияның Ренессанс және манеризм суреттерінен және гравюраларынан шабыт алды. XVI ғасырдың азулехоларының (azulejos Hispano mouriscos) тамаша коллекциясын Португалияның Бежа қаласындағы (бұрынғы Convento da Conceição) Museu da Rainha D. Leonor мұражайында табуға болады. XVI ғасырдың соңында, шахматты азулехолар шіркеулер мен монастырлар сияқты үлкен беттерді безендіру үшін қолданылды. Диагональды орналасқан ақ плиткалар көк түсті шаршы плиткалармен және тар жиек плиткаларымен шеңберленген.
Potters from Italy came into Seville in the early 16th century and established workshops there. They brought with them the maiolica techniques which allowed the artists to represent a much larger number of figurative themes in their compositions. The first Italian potter to move into Spain was Francisco Niculoso who settled in Seville in 1498. Examples of his work can still be admired in situ in the Alcazar of Seville. Under the influence of the Renaissance style introduced by Italians artists, most azulejos were polychrome tile panels depicting allegorical or mythological scenes, scenes from the lives of saints or the Bible, or hunting scenes. Mannerism and the grotesque style, with its bizarre representations, had much influence on azulejos. Until the mid 16th century the Portuguese continued to rely on foreign imports, mostly from Spain, such as the Annunciation by Francisco Niculoso in Évora, but also on a smaller scale from Antwerp (Flanders), such as the two panels by Jan Bogaerts in the Paço Ducal of Vila Viçosa (Alentejo). One of the early Portuguese masters of the 16th century was Marçal de Matos, to whom Susanna and the Elders (1565), in Quinta da Bacalhoa, Azeitão, is attributed, as well as the Adoration of the Shepherds (in the National Museum of Azulejos in Lisbon). The Miracle of St. Roque (in the Church of S. Roque, Lisbon) is the first dated Portuguese azulejo composition (1584). It is the work of Francisco de Matos, probably the nephew and pupil of Marçal de Matos. Both drew their inspiration from Renaissance and Mannerist paintings and engravings from Italy and Flanders. A fine collection of 16th century azulejos (azulejos Hispano mouriscos) can be found in the Museu da Rainha D. Leonor in Beja, Portugal (the former Convento da Conceição). In the late 16th century, checkered azulejos were used as decoration for large surfaces, such as in churches and monasteries. Diagonally placed plain white tiles were surrounded by blue square ones and narrow border tiles.
17 ғасыр
Көп ұзамай бұл қарапайым ақ плиткалар көп түсті плиткалармен (enxaquetado rico) ауыстырылды, олар көбінесе күрделі құрылымды берді, мысалы, Санта-Ремдегі Санта-Мария-де-Марвила шіркеуінде Португалиядағы ең көрнекті плиткалық ішкі безендірулердің бірі. Диагональды плиткалар көлденең полихромды плиткалардың қайталанатын үлгісімен ауыстырылған кезде, әртүрлі мотивтермен жаңа дизайн алуға болады, манерлік суреттерді розалар мен камелиялардың бейнелерімен (кейде розалар мен гүл шоқтарын) араластыруға болады. Көбінесе, бұл рәміздерде Мәсіхтің немесе әулиелердің өмірінен бір оқиға суреттеледі. Бұл кілем композициялары (azulejo de tapete), олар деп аталды, фриздер мен шекаралармен күрделі түрде құрастырылған, XVII ғасырда көптеп шығарылды. Ең жақсы мысалдарды Эворадағы Igreja do Salvador, Igreja de S. Quintino, Obral de Monte Agraço, Igreja de S. Vicente, Куба (Португалия) және Коимбрадағы университет шіркеуінде табуға болады. Азулехос әшекейлеу үшін қолданылады (алтаның алдыңғы жағы), қымбат құрбандық үстелінің маталарын еліктейтін, Португалияға тән. Панель бір бөлшектен немесе екі немесе үш бөлімнен құралуы мүмкін. Олар 16, 17 және 18 ғасырларда қолданылған. XVII ғасырдағы кейбір антепендиялар шығыс маталарын (калико, хинц) еліктейді. Алтарь матасының алтын жиектері сырланған шекара плиткаларында сары түсті мотивтермен еліктеледі. Бұған мысал ретінде Лиссабон қаласындағы Санта-Марта ауруханасын, Санта-Мария-де-Альмостер және Санта-Крус-ду-Бусако монастырларын қарастырып көруге болады. Осы кезеңде фриздердегі тағы бір мотив енгізілді: құстар, дельфиндер немесе путттар, альбаррадалар деп аталатын гүлдер. Олар, бәлкім, Ян Брюгельдің Үлкені сияқты гүлдер вазаларының фламандтық суреттерінен әсер алған. Олар 17 ғасырда әлі де еркін тұрды, бірақ 18 ғасырда қайталанатын модульдерде пайдаланылатын болады. 1642 жылы салынған азулехолар Сан-Франциско-де-Лима базиликасы мен монастырында орналасқан.) Азулехоның басқа бір түрі - aves e ramagens ("құстар мен бұтақтар") деп аталады. Оларға Үндістаннан әкелінген баспа маталарындағы бейнелер әсер етті: индуистік рәміздер, гүлдер, жануарлар мен құстар. XVII ғасырдың екінші жартысында испан суретшісі Габриэль дель Барко и Минуска Нидерландыдағы Делфт қаласынан көк және ақ түсті плиткаларды Португалияға әкелді. Амстердамдағы Ян ван Оорт пен Виллем ван дер Клоеттің шеберханалары Португалияның бай клиенттері үшін, мысалы, Лиссабонның Бенфика қаласындағы Маркиздер да Фронтейра сарайы үшін тарихи көріністермен үлкен плитка панельдерін жасады. Бірақ 1687 - 1698 жылдары Пётр II азулехоның барлық импорттарын тоқтатқаннан кейін, Габриэль дель Барконың шеберханасы өндірісті өз қолына алды. Голландиядан соңғы ірі өнім 1715 жылы жеткізілді. Көп ұзамай үйде жасалған, көк және ақ түсті бейнелі плиткалар, академиялық даярлықтан өткен португал суретшілері жасаған, қайталанатын үлгілер мен абстрактілі безендіруге деген бұрынғы ықыласты алмастыра отырып, басым модаға айналды.
Shortly afterwards, these plain white tiles were replaced by polychrome tiles (enxaquetado rico) often giving a complex framework such as in the Igreja de Santa Maria de Marvila in Santarém, Portugal with one of the most outstanding tile based interior decorations in Portugal. When the diagonal tiles were replaced by a repetitive pattern of horizontal polychrome tiles, one could obtain a new design with different motifs, interlacing Mannerist drawings with representations of roses and camellias (sometimes roses and garlands). An inset votive usually depicts a scene from the life of Christ or a saint. These carpet compositions (azulejo de tapete), as they were called, elaborately framed with friezes and borders, were produced in great numbers during the 17th century. The best examples are to be found in the Igreja do Salvador, Évora, Igreja de S. Quintino, Obral de Monte Agraço, Igreja de S. Vicente, Cuba (Portugal) and the university chapel in Coimbra. The use of azulejos for the decoration of antependia (front of an altar), imitating precious altar cloths, is typical for Portugal. The panel may be in one piece, or composed of two or three sections. They were used in the 16th, 17th and 18th centuries. Some antependia of the 17th century imitate oriental fabrics (calico, chintz). The golden fringes of the altar cloth were imitated by yellow motifs on the painted border tiles. Excellent examples can be found in the Hospital de Santa Marta, Lisbon, or in the Convent of Santa Maria de Almoster and the Convento de Santa Cruz do Buçaco. During the same period another motif in friezes was introduced: floral vases flanked by birds, dolphins or putti, the so called albarradas. They were probably inspired by Flemish paintings of flower vases, such as by Jan Brueghel the Elder. These were still free standing in the 17th century, but they would be used in repetitive modules in the 18th century. Azulejos dating from 1642 are in the Basilica and Convent de San Francisco de Lima, Peru.) Another type of azulejo composition, called aves e ramagens ('birds and branches'), came into vogue between 1650 and 1680. They were influenced by the representations on printed textiles that were imported from India: Hindu symbols, flowers, animals and birds. In the second half of the 17th century, the Spanish artist Gabriel del Barco y Minusca introduced into Portugal the blue and white tiles from Delft in the Netherlands. The workshops of Jan van Oort and Willem van der Kloet in Amsterdam created large tile panels with historical scenes for their rich Portuguese clients, such as for the Palace of the Marqueses da Fronteira in Benfica, Lisbon. But when King Peter II stopped all imports of azulejos between 1687 and 1698, the workshop of Gabriel del Barco took over the production. The last major production from Holland was delivered in 1715. Soon large, home made blue and white figurative tiles, designed by academically trained Portuguese artists, became the dominant fashion, superseding the former taste for repeated patterns and abstract decoration.
18 ғасыр
XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басында "азулехоның алтын ғасыры" келді, оны шеберлер циклі (Ciclo dos Mestres) деп атайды. Бұқаралық өндіріс ішкі сұраныстың өсуімен қатар, Бразилияның португал колониясынан түскен ірі тапсырыстардың нәтижесінде басталды. Ірі бір реттік тапсырыстар, арзан бағалы қайталамалы плитка үлгілерін пайдаланумен алмастырылды. Шіркеулер, монастырлар, сарайлар, тіпті үйлердің ішкі және сыртқы қабырғалары азулехолармен жабылған, олардың көпшілігі барокко стилінің элементтерін қамтыды. Осы 18-ғасырдың басындағы ең белгілі шебер дизайнерлер: Антониу Перейра (суретші), Мануэл душ Сантуш, Антониу де Оливейра Бернардештің шеберханасы және оның ұлы Поликарпу де Оливейра Бернардеш; PMP шебері (тек монограммасымен белгілі) және оның серіктестері Теотониу душ Сантуш және Валентим де Алмейда; Бартоломеу Антунеш және оның шәкірті Николау де Фрейташ. Олардың өндірісі король Жоау V (1706–1750) билік құрған кезеңмен сәйкес келгендіктен, бұл кезеңнің стилі сондай-ақ Жоаннин стилі деп те аталады. Осы кезеңде 18-19 ғасырларда Master PMP ойлап тапқан және жасалған алғашқы "шақыру фигуралары" (figura de convite) пайда болды. Бұл өмірлік мөлшердегі фигуралары (қанатты қызметшілер, сүңгірлер, дворяндар немесе әдемі киінген әйелдер) бар азулехо панельдері, әдетте сарайлардың кіреберісінде (Palácio da Mitra), аулаларда және баспалдақ алаңдарында орналастырылған. Олардың мақсаты – қонақтарды қарсы алу еді. Оларды тек Португалияда ғана кездестіруге болады. 1740 жылдары португал қоғамының талғамы монументальді баяндамалық панельдерден Рококо стиліндегі кішкентай және нәзік орындалған панельдерге ауысты. Бұл панельдерде француз суретшісі Антуан Ваттоның туындыларында кездесетін батырлық және пасторальдық тақырыптар бейнеленген. Оның көрнекті мысалдары – Карнидедегі (Лиссабон) Мескителла герцогтары сарайының фасады мен бақтары және Келуз ұлттық сарайындағы Коридор дас Мангас. Жаппай өндірілген плиткалар көбінесе полихромды, дұрыс емес қабық мотивтерімен ерекшеленетін стереотиптік дизайнға ие болды. 1755 жылғы үлкен жер сілкінісінен кейін Лиссабонды қайта құру азулехолармен безендірудің практикалық маңызын арттырды. Бұл қарапайым және функционалды стиль Помбал стилі деп аталды, ол елді қайта құруға жауапты болған Помбал графының есімімен байланысты. Жаңа апаттардан қорғану үшін ғимараттарда кішкентай азулехо панельдері пайда бола бастады. Мексикада, Талавераның ірі өндірушісі – мексикалық майоликада, ғимараттар мен үйлерде азулехоларды қолданудың көптеген мысалдары бар. Атап айтарлықта, 1737 жылы Эль-Валле-де-Орисаба графы мен графинясы үшін Мексика қаласында Каса-де-лос-Азулехос сарайы салынды. Керамика жасау дәстүрі 16 ғасырдың басында Мексикаға әкелініп, дамыды. Қарсылық ретінде, көбінесе тыныш түстермен ерекшеленетін қарапайым және нәзік неоклассикалық дизайн пайда бола бастады. Бұл тақырыптар Роберт және Джеймс Адамстың гравюралары арқылы Португалияға енгізілді. Бұл кезеңде шебер дизайнер Себастьяно Инасиу де Алмейда және суретші Франсиску де Паула и Оливейрамен бірге Луса ду Ратудың нақты фабрикасы ерекше Рату плиткаларының маңызды өндірушісіне айналды. Бұл кезеңде тағы бір маңызды плитка суретшісі – Франсиску Хорхе да Кошта. Португалияның үлкен ықпалымен Бразилияның Мараньяо штатындағы Сан-Луис қаласы Латын Америкасының 18-19 ғасырлардағы ең ірі азулехо агломерациясын сақтайды. 1997 жылы Сан-Луис тарихи орталығы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны деп жарияланды. Сан-Луис сондай-ақ "Азулехо қаласы" деп белгілі.
The late 17th and early 18th centuries became the 'Golden Age of the Azulejo', the so called Cycle of the Masters (Ciclo dos Mestres). Mass production was started not just because of a greater internal demand, but also because of large orders came in from the Portuguese colony of Brazil. Large one off orders were replaced by the less expensive use of repetitive tile patterns. Churches, monasteries, palaces and even houses were covered inside and outside with azulejos, many with exuberant Baroque elements. The most prominent master designers in these early years of the 18th century were: António Pereira (artist), Manuel dos Santos, the workshop of António de Oliveira Bernardes and his son Policarpo de Oliveira Bernardes; the Master PMP (only known by his monogram) and his collaborators Teotónio dos Santos and Valentim de Almeida; Bartolomeu Antunes and his pupil Nicolau de Freitas. As their production coincided with the reign of King João V (1706–1750), the style of this period is also called the Joanine style. During this same period appear the first 'invitation figures' (figura de convite), invented by the Master PMP and produced in the 18th and 19th centuries. These are cut out panels of azulejos with life size figures (footmen, halberdiers, noblemen or elegantly dressed ladies), usually placed in entrances of palaces (see Palácio da Mitra), patios and stair landings. Their purpose was to welcome visitors. They can only be found in Portugal. In the 1740s the taste of Portuguese society changed from the monumental narrative panels to smaller and more delicately executed panels in Rococo style. These panels depict gallant and pastoral themes as they occur in the works of the French painter Antoine Watteau. Fine examples are the façade and the gardens of the Palace of the Dukes de Mesquitela in Carnide (Lisbon) and the Corredor das Mangas in the Queluz National Palace. The mass produced tiles acquired a more stereotypic design with predominant polychrome irregular shell motifs. The reconstruction of Lisbon after the great earthquake of 1755 gave rise to a more utilitarian role for decoration with azulejos. This bare and functional style would become known as the Pombaline style, named after the Marquis of Pombal, who was put in charge of rebuilding the country. Small devotional azulejo panels started to appear on buildings as protection against future disasters. In Mexico, a large producer of Talavera—a Mexican maiolica, there are several instances of the use of azulejos on buildings and mansions. One particular mansion, the Casa de los Azulejos in Mexico City, was built in 1737 for the Count and Countess of El Valle de Orizaba. Ceramic making traditions were imported to Mexico in the early 16th century and have flourished. As a reaction, simpler and more delicate Neoclassical designs started to appear with more subdued colours. These themes were introduced in Portugal by the engravings of Robert and James Adams. The Real Fábrica de Louça do Rato, with the master designer Sebastião Inácio de Almeida and the painter Francisco de Paula e Oliveira, became in this period an important manufacturer of the characteristic so called Rato tiles. Another important tile painter in this period was Francisco Jorge da Costa. With great Portuguese influence, the city of São Luís, in Maranhão, in Brazil, preserves the largest urban agglomeration of azulejos from the 18th and 19th centuries, throughout Latin America. In 1997, the Historic Center of São Luís was declared a World Heritage Site by UNESCO. São Luís is also known as "Cidade dos Azulejos".
19 ғасыр
XIX ғасырдың бірінші жартысында әшекейлі плитка өндірісі тоқырады, себебі алдымен Наполеон армиясының басып кіруі, кейін әлеуметтік және экономикалық өзгерістер орын алды. 1840 жылдар шамасында Бразилиядан көшіп келгендер Портуда өнеркәсіптік өндіріс бастағанда, португалдар өз үйлерінің қасбеттерін азулехолармен безендірудің бразилиялық дәстүрін қабылдады. Бұл фабрикалар бір немесе екі түсті бедерлі плиткалар шығарса, Лиссабон фабрикалары басқа әдіс қолдана бастады: көк және ақ немесе көп түсті азулехоларда көшірме басып шығару әдісі. XIX ғасырдың соңғы онжылдықтарында Лиссабон фабрикалары көшірме басып шығарудың тағы бір түрін қолданды: кремді керамикадан жасалған бос плиткаларды пайдаланды. Бұл өнеркәсіптік әдістер қарапайым, стильденген суреттер жасаса да, қолмен плитка бояу өнері жойылған жоқ, оны Мануэль Хоаким де Жесус және әсіресе Луис Феррейра қолданды. Луис Феррейра Лиссабондағы Viúva Lamego фабрикасының директоры болды және осы фабриканың бүкіл қасбетін аллегориялық суреттермен жаптады. Ол «Феррейра дас Табулетас» деп аталатын, гүл шоқтары, ағаштар және аллегориялық бейнелер бейнеленген панельдер жасады, бұл ретте көз алдау (trompe l'œil) әдісін қолданды. Бұл қолмен боялған панельдер 19 ғасырдың соңындағы эклектикалық романтикалық мәдениеттің көрнекті үлгісі болып табылады. XIX ғасырдың ортасында Англияда энкаустикалық плиткалар мен мозаикалардан басқа, Минтон фабрикасы азулехоларды да өндірді.
In the first half of the 19th century, there was a stagnation in the production of decorative tiles, owing first to the incursion of the Napoleonic army and later to social and economic changes. When around 1840 immigrant Brazilians started an industrialized production in Porto, the Portuguese took over the Brazilian fashion of decorating the façades of their houses with azulejos. While these factories produces high relief tiles in one or two colours, the Lisbon factories started using another method: the transfer print method on blue and white or polychrome azulejos. In the last decades of the 19th century, the Lisbon factories started to use another type of transfer printing: using creamware blanks. While these industrialized methods produced simple, stylized designs, the art of hand painting tiles was not dead, as applied by Manuel Joaquim de Jesus and especially Luís Ferreira. Luis Ferreira was the director of the Lisbon factory Viúva Lamego and covered the whole façade of this factory with allegorical scenes. He produced panels, known as Ferreira das Tabuletas, with flower vases, trees, and allegorical figures, applying the trompe l'œil technique. These hand painted panels are fine examples of the eclectic Romantic culture of the late 19th century. Mid 19th century, in England, in addition to encaustic tiles and mosaics, the Mintons factory also produced azulejos.
20 ғасыр
20 ғасырдың басында Рафаэль Бордало Пинейро, Жулио Сезар да Силва және Жозе Антонио Жорже Пинто сияқты суретшілерден Art Nouveau стиліндегі азулежостар пайда бола бастады. 1885 жылы Рафаэль Бордало Пинейро Кальдас-да-Райна қаласында керамика зауытын құрды, онда ол осы қалаға таныс болған көптеген қыш бұйымдарын жасады. Осы зауытта оның жеке Сан-Рафаэль мұражайы бар, ол оның фантастикалық қиялына, әсіресе әсем тақталарына және оның сатирикалық тас мүсіндеріне, мысалы, Zé Povinho (күңкең қарапайым адам бейнесі) арналған. 1930 жылдар шамасында Антонио Коста бас суретшісі болған Art Deco стиліндегі азулежостар пайда болды. Порто қаласындағы Сан-Бенто теміржол станциясының вестибюліндегі Жорже Коласо жасаған 20 000 азулежодан тұратын монументальді әшекейлемелер бар. Лиссабондағы Азулежо ұлттық мұражайы әлемдегі португал плиткаларының ең ірі коллекциясына ие.
At the start of the 20th century, Art Nouveau azulejos started to appear from artists such as Rafael Bordalo Pinheiro, Júlio César da Silva and José António Jorge Pinto. In 1885 Rafael Bordalo Pinheiro founded a ceramics factory in Caldas da Rainha, where he created many of the pottery designs for which this city is known. In this factory he has his own a museum São Rafael devoted to his fantastically imaginative work, especially the decorative plates and his satirical stone figures, such as the Zé Povinho (a representation of the worrying common man). Around the 1930s, Art Deco azulejos made their appearance with their principal artist António Costa. The monumental decorations, consisting of 20,000 azulejos, in the vestibule of the São Bento railway station in Porto, created by Jorge Colaço,
The Museu Nacional do Azulejo in Lisbon houses the largest collection of Portuguese tiles in the world.
Лиссабон метрополитені
Азулехо плиткалары Лиссабон метро жүйесінің дерлік барлық станциясында кездеседі. Алғашқыда, суретші Мария Кейль (1914–2012), метро жүйесінің архитектор Франсиско Кейль до Амаралының (1910–1975) әйелі, метро станциялары үшін туындылар жасады. 1988 жылы аяқталған жаңа кеңейтуде одан да заманауи португал суретшілерінің жұмыстары қойылды: Роландо де Са Ногейра – Ларанжейрасте, Жулио Помар – Альто-душ-Моиньюста, Мануэль Каргалейро – Коллежио Милитар/Луз станцияларында, ал Мария Хелена Виейра да Силва – Универсидаде станциясында. Содан кейін көптеген суретшілерге жаңа және жаңартылған станцияларды безендіру тапсырылды.
Azulejo tiles are present in almost every station in the Lisbon Metro system. Initially, painter Maria Keil (1914–2012), wife of metro system architect Francisco Keil do Amaral (1910–1975) created the works for the Metro stations. A new expansion, completed in 1988, featured works by more contemporary Portuguese artists: Rolando de Sá Nogueira in Laranjeiras, Júlio Pomar in Alto dos Moinhos, Manuel Cargaleiro in Colégio Militar/Luz, and Maria Helena Vieira da Silva in Cidade Universitária. Following on from this, many artists have been commissioned to decorate new and refurbished stations.