Кіріспе

тау Cristallo – темір оксидінің қоспаларынан туындаған ең аз сары немесе жасыл түссіз, толығымен мөлдір (тас кристалды сияқты) шыны. Бұл эффект манган оксидінің шағын мөлшерде қосылуы арқылы қол жеткізіледі. Көбінесе Cristallo шынында ізвестәс мазмұны төмен болады, бұл оны шынының коррозиялануына (әйтпесе, шыны ауруы) ұшыратады. Cristallo шынысын 1450 жыл шамасында Анджело Баровиер ойлап тапқан.

Материалдар

Кристалло шынысын жасау үшін, әдеттегі шыны материалдарынан өзге, марганец, кварц тасшақтары және ең қолайлы сода күлінің түрі – альму-катино қолданылады. Кәдімгі құмның орнына, ұсатылған кварц тасшақтары пайдаланылды. Бұл кварц тасшақтары көбінесе Тичино және Адиге өзендерінен алынған. Кварц тасшақтары кристалл өндірісінде қолдануға іріктелер алдында қатаң сүзгіленуден өтті. Кварц тасшақтарында сары және қара түсті тамырлар болмауы керек, сондай-ақ, олар темірге соққанда ұшқын шығаруға қабілетті болуы керек. Егер кварц тасшақтары іріктеуден өтсе, тастар жарқырағанша қыздырылып, содан кейін суық суға салынатын болды. Сосын олар ұнтақталатын және тасқа басылатын. Кристалло өндірісінде қолданылатын әдеттегі қорытқыш зат – альму-катино деп аталды. Альму-катино – Левант жағалауында өсетін сода және калий бұталарының күлінен алынған. Оның құрамында жұмыс істеуге ыңғайлы және химиялық тұрақты шыны жасау үшін қажетті, натрий және кальций карбонаттарының жоғары және тұрақты мөлшері бар екені анықталды. Өсімдіктердің күлі сақылдап сүзіліп, суға салынып, үнемі араластырып, ақырын қайнатылатын. Содан кейін күлді құрғату үшін жақсылап кептірілген табаларға салынатын. Альму-катино күлден барлық тұз алынғанша қайнату және кептіру процесі қайта-қайта жүргізілетін.

Процесс

Ұнтақталған және ұсатылған кварц тазартылған алюминий катиномен араластырылып, жоғары температурада үздіксіз араластырылды. Балқытылған массаның бетінен көпіршіктер жиналып алынды. Балқыған шынының бетін сылап алу арқылы, қоспадағы реакцияға түспеген және ерімеген хлоридтер мен сульфаттар жойылды. Содан кейін балқыған шыны суға толтырылған ыдыстарға құйылды. Су қоспадан хлорид және сульфат қоспаларын кетірді. Шыны жасаушылар қанағаттанғанша, балқытылған шыныны суға қайта-қайта құю процесі бірнеше рет қайталанды. Келесіде шыны ең жоғары температураға дейін қыздырылған пешке салынып, бірнеше күнге қалдырылды. Ақауларды, мысалы, көпіршіктерді жою үшін материал үнемі араластырылды. Содан кейін тазартылған қоспа алынып, қыздырылып, фрит деп аталатын блоктарға келтірілді. Фрит қайтадан балқытылып, қоспаларды тазалау үшін тағы да сыланды. Осы кезде қоспаға марганец қосылды. Марганец қосылуы кристаллоның түс айырмашылықтарын жоюға көмектеседі. Бұл қадам шыны жасаушы қанағаттанғанша қайталанады. Енді балқытылған қоспа шыны жасаушыларға кристаллодан әртүрлі бұйымдар жасауға дайын.