Суматралық орангутан – Индонезиядағы сирек кездесетін маймыл түрі. Қалыптасуы, тамақтануы және Борнео орангутанынан айырмашылықтары туралы ақпарат. әлемі
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маймыл түрлері
Species of ape
Суматра орангутаны (Pongo abelii) – орангутандардың үш түрінің бірі. Қауіпті жағдайдағы түр, тек Индонезияның Суматра аралының солтүстігінде ғана кездеседі. Борнео орангутанынан сирек, бірақ Суматрада таралған, жақында ғана анықталған Тапанули орангутанынан жиі кездеседі. Оның кең таралған атауы екі жергілікті сөзден тұрады: "оранг" ("адам") және "хутан" ("орман"), бұл сөздер малай тілінен алынған және "орман адамы" деп аударылады.
The Sumatran orangutan (Pongo abelii) is one of the three species of orangutans. Critically endangered, and found only in the north of the Indonesian island of Sumatra, it is rarer than the Bornean orangutan but more common than the recently identified Tapanuli orangutan, also found in Sumatra. Its common name is based on two separate local words, "orang" ("people" or "person") and "hutan" ("forest"), derived from Malay, and translates as 'person of the forest'.
Сипаттама
Еркек суматралық орангутандар шамамен 1,4 метрге дейін өседі, ал ұрғашылары кішірек, орташа есеппен 1,1 метрге дейін жетеді. Борнео түрімен салыстырғанда, суматралық орангутандар жұқарақ және беттері сопақтау; олардың шашы ұзын, ал қызыл түсі ашық.
Male Sumatran orangutans grow to about tall and , while females are smaller, averaging and Compared to the Bornean species, Sumatran orangutans are thinner and have longer faces; their hair is longer with a paler red color.
Мінез-құлық және экология
Борней орангутанымен салыстырғанда Суматра орангутаны көбінесе жеміс жейді, әсіресе жәндіктермен қоректенеді. Суматра орангутандары ағаштардың ішкі қабығын жеуге өте аз уақыт жұмсайды. Суак Балимбин батпағындағы жабайы суматран орангутандары құралдарды қолданатыны байқалды. Орангутан шамамен 30 сантиметрлік бұтақтарды сындырып, бір шетін тістерімен қабылдайды. Содан кейін орангутан таяқшаны қолданып, ағаштардағы термитті қазып алады. Олар сондай-ақ таяқшаны араның ұясының қабырғасына тигізіп, оны жылжытып, бал жинауға тырысады. Орангутан жемістерді жеу үшін де құралдарды пайдаланады. Незия ағашының жемісі піскенде, оның қатты, қабырғалы қабығы жұмсарып, ашылады. Ішінде орангутандар жеуді ұнататын тұқымдар болады, бірақ олар жегенде ауыртатын, шыны талшықтарына ұқсас түктермен қоршалған. Құралдар әртүрлі мақсаттар үшін әртүрліше жасалады. Таяқтардың ұзындығы немесе қысқалығы оларды жәндіктерге немесе жемістерге қолдануға байланысты болады. Орангутан қолданатын 64 түрлі ишараның тізімі анықталды, олардың 29-ы басқа орангутандардың көпшілігі түсіне алатын нақты мағынаға ие деп саналады. Алты мақсатты мағына анықталды: Достық / Ойнау, Әрекетті тоқтату, Нысанға қарау / алу, Тамақ / Нысанды бөлісу, Бірге қозғалу және Алшақтау. Суматра орангутандары қарым-қатынас құралы ретінде дыбыстарды қолданбайды, оның ішінде естілетін қауіп сигналдары да жоқ, олар тек ишараларға сүйенеді. 2024 жылы Ракус есімді жабайы суматран орангутанының Fibraurea tinctoria жапырақтарынан жасалған пастаны бет жарасына жағатыны байқалды, бұл емдеу жараның бірнеше аптадан кейін жазылуына көмектескен сияқты.
Compared with the Bornean orangutan, the Sumatran orangutan tends to be more frugivorous and especially insectivorous. Sumatran orangutans spend far less time feeding on the inner bark of trees. Wild Sumatran orangutans in the Suaq Balimbing swamp have been observed using tools. An orangutan will break off a tree branch that is about a foot long, snap off the twigs and fray one end with its teeth. The orangutan will use the stick to dig in tree holes for termites. They will also use the stick to poke a bee's nest wall, move it around and catch the honey. In addition, orangutans use tools to eat fruit. When the fruit of the Neesia tree ripens, its hard, ridged husk softens until it falls open. Inside are seeds that the orangutans enjoy eating, but they are surrounded by fiberglass like hairs that are painful if eaten. Tools are created differently for different uses. Sticks are often made longer or shorter depending on whether they will be used for insects or fruits. A repertoire of 64 different gestures in use by orangutans has been identified, 29 of which are thought to have a specific meaning that can be interpreted by other orangutans the majority of the time. Six intentional meanings were identified: Affiliate/Play, Stop action, Look at/Take object, Share food/object, Co locomote and Move away. Sumatran orangutans do not use sounds as part of their communication, which includes a lack of audible danger signals, but rather base their communication on gestures alone. In 2024, a wild Sumatran orangutan, called Rakus, was observed applying a paste made from chewed Fibraurea tinctoria leaves to a facial wound, a treatment which appeared to heal the wound weeks later.
Өмірлік цикл
Суматра орангутанының өмірінің бес кезеңі бар. Бұл кезеңдердің біріншісі – нәрестелік, ол туғаннан бастап шамамен 2,5 жасқа дейін созылады. Орангутанның салмағы 2–6 килограмм аралығында болады. Нәресте көздері мен мұрнының айналасындағы ашық түсті тері бөліктерімен, ал бетінің қалған бөлігінде қараңғы түсті терімен, сондай-ақ бетінің айналасында сыртқа қарай бағытталған ұзын түктермен анықталады. Осы кезеңде нәресте әрқашан анасымен бірге тасымалданады, тамақ үшін анасына толығымен тәуелді және анасының ұясында ұйықтайды. Келесі кезең – жасөспірімдік, ол 2,5 мен 5 жас аралығында жүзеге асады. Орангутанның салмағы 6–15 килограммға жетеді және нәрестеден айқын ерекшеленбейді. Оны анасы әлі де көбінесе көтеріп жүргенімен, жасөспірім құрбыларымен ойнайды және анасының қадағалауымен кішкентай саяхаттар жасайды. Осы кезеңнің соңында орангутан анасының ұясында ұйықтамай, өзіне жақын ұя салады. 5–8 жас аралығында орангутан өмірінің жасөспірім кезеңінде болады. Орангутанның салмағы шамамен 15–30 килограммды құрайды. Беттегі ашық түсті тері бөліктері жоғала бастайды, соңында бет толығымен қараңғы болады. Осы уақытта орангутандар аналарымен үнемі байланыста болады, бірақ топта ойнағанда, құрдастарымен қарым-қатынастарын нығайтады. Олар әлі де жас, сондықтан таныс емес ересектерден, әсіресе еркектерден сақтанады. 8 жасқа келгенде, ана орангутандар толыққанды дамыған деп есептеледі және өз ұрпақтарын дүниеге әкеле бастайды. Ал еркектерде бұл кезең – жас ересектер кезеңі деп аталады. Бұл кезең 8–13/15 жасқа дейін созылады, орангутанның салмағы 30–50 килограммға жетеді. Олардың беті толығымен қараңғы болады және жақ сүйектерінің қабырғалары дами бастайды. Сақалдары шыға бастайды, ал бетіндегі шаштары қысқарады, сыртқа қарай бағыттаудың орнына, бет сүйекке қарай жатықтанады. Бұл кезең еркектерде жыныстық жетілуді білдіреді, бірақ бұл орангутандар әлі де әлеуметтік жағынан толық дамымаған және ересектермен қарым-қатынастан аулақ болады. Соңында, еркек суматра орангутаны 13–15 жасында ересекке жетеді. Олар өте ірі жануарлар, салмағы 50–90 килограмм, шамамен толыққанды адамның салмағындай. Оларда толыққанды сақал, дамыған жақ қабырғалары және ұзын шаштары болады. Бұл орангутандар жыныстық және әлеуметтік жағынан толық жетіліп, енді жалғыз ғана саяхаттайды. Әйелдер табиғатта 44–53 жылға дейін өмір сүреді, ал еркектердің өмір сүру ұзақтығы 47–58 жылды құрайды. Әйелдер менопауза циклдарын зерттеу нәтижесінде 53 жасқа дейін бала туа алады. Еркектер мен әйелдердің екеуі де өмірінің соңында денсаулығы жақсы болып саналады және оларды шаштарының көптігі мен жақ қабырғаларының қалыпты дамуы арқылы анықтауға болады. Суматра орангутаны Борнео орангутанынан көбірек әлеуметтенген; топтар инжір ағаштарындағы көптеген жемістерді жеу үшін жиналады. Суматра орангутанының қауымдастығы әлеуметтік немесе кеңістіктік ерекшелік көрсетпейтін, еркін қауымдастық ретінде сипатталады. Топтар әдетте әйелдер тобынан және таңдаған еркек жұптасынан тұрады. Алайда, ересек еркектер басқа ересектермен қарым-қатынас жасаудан аулақ болады. Жас ересек еркектер кез келген әйелмен жұптасуға тырысады, бірақ көбінесе сәтсіз аяқталады, өйткені ересек әйелдер оларды оңай жеңе алады. Ересек әйелдер ересек еркектермен жұптасуды жөн көреді. Әдетте, топта ересек әйелдерге артықшылық беретін белгілі бір еркек болады. Кейде еркек суматра орангутанының екінші жыныстық белгілері, мысалы, жақ қабырғалары мен бұлшық массасы дамуына көп жылдар кетеді. Еркектер биматуризмді көрсетеді, яғни толық қабырғалы ересектер де, кішкентай қабырғасыз еркектер де көбейе алады, бірақ олар үшін әртүрлі жұптасу стратегияларын қолданады. Өлген кезде тұтқында немесе жабайы табиғаттағы ең қарт орангутан деп есептелген Нонья 55 жасында Майами метрозоопаркында қайтыс болды. Перт зоопаркындағы орангутан Пуан 62 жасында қайтыс болды, бұл оны тарихтағы ең қарт орангутанға айналдырды. Қазіргі кезде әлемдегі ең қарт орангутан – Белла, Хагенбек зоопаркындағы 61 жастағы әйел орангутан.
The Sumatran orangutan has five stages of life that are characterized by different physical and behavioral features. The first of these stages is infancy, which lasts from birth to around 2.5 years of age. The orangutan weighs between 2 and 6 kilograms. An infant is identified by light pigmented zones around the eyes and muzzle in contrast to darker pigmentation on the rest of the face as well as long hairs that protrude outward around the face. During this time, the infant is always carried by the mother during travel, it is highly dependent on the mother for food, and also sleeps in the mother's nest. The next stage is called juvenile hood, and takes place between 2.5 and 5 years of age. The orangutan weighs between 6 and 15 kilograms, and does not look dramatically different from an infant. Although it is still mainly carried by the mother, a juvenile will often play with peers and make small exploratory trips within the vision of the mother. Towards the end of this stage, the orangutan will stop sleeping in the mother's nest and will build its own nest nearby. From the ages of 5 to 8 years of age, the orangutan is in an adolescent stage of life. The orangutan weighs around 15–30 kilograms. The light patches on the face start to disappear, and eventually the face becomes completely dark. During this time, orangutans still have constant contact with their mothers, yet they develop a stronger relationship with peers while playing in groups. They are still young and act with caution around unfamiliar adults, especially males. At 8 years of age, female orangutans are considered fully developed and begin to have offspring of their own. Males, however, enter a stage called sub adulthood. This stage lasts from 8 to around 13 or 15 years of age, and the orangutans weigh around 30 to 50 kilograms. Their faces are completely dark, and they begin to develop cheek flanges. Their beard starts to emerge, while the hair around their face shortens, and instead of pointing outwards the face flattens along the skull. This stage marks sexual maturity in males, yet these orangutans are still socially undeveloped and will still avoid contact with adult males. Finally, male Sumatran orangutans reach adulthood at 13 to 15 years of age. They are extremely large animals, weighing between 50 and 90 kilograms, roughly the weight of a fully grown human. They have a fully grown beard, fully developed cheek callosities, and long hair. These orangutans have reached full sexual and social maturity and now only travel alone. Female Sumatran orangutans typically live 44–53 years in the wild, while males have a slightly longer lifespan of 47–58 years. Females are able to give birth up to 53 years of age, based on studies of menopausal cycles. Both males and females are usually considered healthy even at the end of their lifespans and can be identified as such by the regular abundance of hair growth and robust cheek pads. The Sumatran orangutan is more social than its Bornean counterpart; groups gather to feed on the mass amounts of fruit on fig trees. The Sumatran orangutan community is best described as loose, not showing social or spatial exclusivity. Groups generally consist of female clusters and a preferred male mate. However, adult males generally avoid contact with other adult males. Subadult males will try to mate with any female, although mostly unsuccessfully, since mature females are easily capable of fending them off. Mature females prefer to mate with mature males. Usually, there is a specific male in a group that mature females will exhibit preference for. Male Sumatran orangutans sometimes have a delay of many years in the development of secondary sexual characteristics, such as cheek flanges and muscle mass. Males exhibit bimaturism, whereby fully flanged adult males and the smaller unflanged males are both capable of reproducing, but employ differing mating strategies to do so. Nonja, thought to be the world's oldest orangutan in captivity or the wild at the time of her death, died at the Miami MetroZoo at the age of 55. Puan, an orangutan at Perth Zoo, is believed to have been 62 years old at the time of her death, making her the oldest recorded orangutan. The current oldest orangutan in the world is believed to be Bella, a female orangutan at the Hagenbeck Zoo, who is 61 years of age.
Диета
Суматра орангутандары негізінен жеміс жейтін жануарлар, олардың басты тағамы – ірі тұқымы бар және жұмсақ қабықшамен оралған дүрсін, личи, джекфрут, нан жемісі және інжір сияқты жемістер.
Sumatran orangutans are primarily frugivores, favoring fruits consisting of a large seed and surrounded by a fleshy substance, such as durians, lychees, jackfruit, breadfruit, and fig fruits.
Ет жеу
Суматра орангутандарында ет жеу сирек кездеседі, сондай-ақ орангутандардың ет жеуде жыныстық айырмашылығы байқалмайды. Кетамбе аймағындағы зерттеулер жабайы Суматра орангутандарының ет жеген жағдайларын көрсетті, оның ішінде тоғыз жағдайда орангутандар баяу жүретін лорилерді жегені анықталды. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, Суматра орангутаны жеген соңғы үш баяу лори жағдайында ересек орангутанның толық ересек еркек лориге шаққандағы орташа тамақтану жылдамдығы сағатына 160,9 грамм, ал балапандар үшін – 142,4 граммды құрады. Жеміс көп пісетін жылдары мұндай жағдайлар тіркелмеген, бұл орангутандардың жеміс жетіспеушілігі кезінде ет жеуге бейім екенін көрсетеді; баяу лорилерге шабуыл жасау жеміс аз болатын кезеңдерде жиі кездеседі. Көптеген примат түрлері сияқты, орангутандар да етті анасы мен балаларымен бөліседі. Суматра орангутанының геномы 2011 жылдың қаңтар айында тұтқындыққа алынған Сузи есімді аналық орангутанның негізінде секвенирленді. Адамдар мен шимпанзелерден кейін, Суматра орангутаны геномы секвенирленген үшінші адамзат тектесіне айналды. Зерттеушілер Борнеодан бес және Суматрадан бес орангутаннан алынған, толық емес геномдық көшірмелерді де жариялады. Борнео орангутандарының (Pongo pygmaeus) генетикалық әртүрлілігі Суматрадағыларға (Pongo abelii) қарағанда төмен екені анықталды, Борнео Суматраға қарағанда алты-жеті есе көп орангутанға мекен ететініне қарамастан. Салыстыру көрсеткендей, бұл екі түр шамамен 400 000 жыл бұрын, бұрынғы есептерге қарағанда жақындарақ, бір-бірінен бөлініп кеткен. Орангутан геномында шимпанзелер мен адамдардың геномына қарағанда аз мөлшерде қайта құрылымдалулар бар. сондай-ақ жолдардың фрагментациясы да байқалады. Мұнай компаниялары пальма майы үшін жерді қайта пайдалану мақсатында орманды жою әдісін қолданады. Бұл жерлер Суматра орангутандарының мекендейтін ормандарынан алынады. 1990 жылдардағы орман жоғалуына жасалған бағалау нәтижесінде, Лейзер экожүйесінде ғана жылына кем дегенде 1000 орангутанға қорек берген орман жойылғаны анықталды.
Meat eating happens rarely in Sumatran orangutan, and orangutans do not show a male bias in meat eating. Research in the Ketambe area reported cases of meat eating in wild Sumatran orangutans, of which nine cases were of orangutans eating slow lorises. The research shows, in the most recent three cases of slow lorises eaten by Sumatran orangutan, a maximum mean feeding rate of the adult orangutan for an entire adult male slow loris is 160.9 g/h and, of the infant, 142.4 g/h. No cases have been reported during mast years, which suggests orangutans take meat as a fallback for the seasonal shortage of fruits; preying on slow loris occurs more often in periods of low fruit availability. Similar to most primate species, orangutans appear to only share meat between mother and infants. The Sumatran orangutan genome was sequenced in January 2011, based on a captive female named Susie. Following humans and chimpanzees, the Sumatran orangutan has become the third extant hominid species to have its genome sequenced. The researchers also published less complete copies from ten wild orangutans, five from Borneo and five from Sumatra. The genetic diversity was found to be lower in Bornean orangutans (Pongo pygmaeus) than in Sumatran ones (Pongo abelii), despite the fact that Borneo is home to six or seven times as many orangutans as Sumatra. The comparison has shown these two species diverged around 400,000 years ago, more recently than was previously thought. The orangutan genome also has fewer rearrangements than the chimpanzee/human lineage. and fragmentation by roads. Oil companies use a method of deforestation to re use land for palm oil. This land is taken from the forest in which Sumatran orangutans live. An assessment of forest loss in the 1990s concluded that forests supporting at least 1,000 orangutans were lost each year within the Leuser Ecosystem alone.
Қорғау мәртебесі
Суматра орангутаны Суматраның солтүстігінде ғана табиғи ортада мекендейді. Жабайы табиғатта суматралық орангутандар аралдың ең солтүстік ұшы – Нанггрое Ачех Даруссалам (NAD) провинциясында ғана сақталған. Бұл приматтар бір кезде кеңірек таралған, 19 ғасырда олар оңтүстікке қарай, мысалы Джамби және Паданг аймақтарында кездесетін. Солтүстік Суматра провинциясында NAD шекарасы бойында, әсіресе Тоба көлінің ормандарында шағын популяциялар бар. Тоба көлі аймағындағы зерттеулерде Букит Лаванг (жануарлардың сақтау орны ретінде белгіленген) және Гунун Лейзер ұлттық паркі сияқты бар болғаны екі қоныс анықталды. Букит Лаванг – бұл Медан қаласының солтүстік-батысында, Гунун Лейзер ұлттық паркінің шығыс жағында орналасқан джунгли ауылы. 1970 жылдары швейцариялық ұйым ағаш өңдеу индустриясынан ұсталған орангутандарды қайта оңалту мақсатымен орангутан сақтау орнын құрды. Рейнджерлер орангутандарға орманға қайта бейімделуге қажетті өмірлік дағдыларды үйретті және азықтандыру платформасы арқылы қосымша тамақпен қамтамасыз етті. Алайда, соңғы жылдары қосымша тамақтандыру тоқтатылды, себебі орангутанды оңалту бағдарламасы сәтті деп танылды, орангутандар толыққанды оңалды және джунгли (немесе оның қалған бөлігі) қазір толып кеткен, сондықтан сақтау орны енді жаңа жетім орангутандарды қабылдамайды. 2000 жылдан бері IUCN Қызыл тізімінде түрдің жоғалу қаупі зор деп бағаланған. 2016 жылдың наурыз айында жарияланған зерттеуге сәйкес, жабайы табиғатта 14 613 суматралық орангутан бар, бұл бұрынғы бағалаулардың екі есеге артығын көрсетеді. 2004 жылғы зерттеуде Суматрада әлі де шамамен 7 300 суматралық орангутан тіршілік ететіні анықталды. Сол зерттеуде суматралық орангутандардың қоныстанған аумағы бағаланды, оның ішінде тұрақты популяциялар бар жердің ауданы шамамен құрайды. Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) және басқа да бірнеше ұйымдар Букит Тигапулух ұлттық паркіне жақын орналасқан қалған табиғи орманның көп бөлігін кесуді тоқтату үшін осы тұрғыдан табиғатты сақтауға ұмтылыс жасады. Аталған популяция қазіргі таңда шамамен 70 жеке тұлғаны құрайды және өсіп келеді.
The Sumatran orangutan is endemic to the north of Sumatra. In the wild, Sumatran orangutans only survive in the province of Nanggroe Aceh Darussalam (NAD), the northernmost tip of the island. The primate was once more widespread, as they were found farther to the south in the 19th century, such as in Jambi and Padang. There are small populations in the North Sumatra province along the border with NAD, particularly in the Lake Toba forests. A survey in the Lake Toba region found only two inhabited areas, Bukit Lawang (defined as the animal sanctuary) and Gunung Leuser National Park. Bukit Lawang is a jungle village, northwest of Medan, situated at the eastern side of Gunung Leuser National Park. An orangutan sanctuary was set up here by a Swiss organisation in the 1970s to attempt to rehabilitate orangutans captured from the logging industry. The rangers were trained to teach the orangutans vital jungle skills to enable them to reintegrate into the forest, and provided additional supplementary food from a feeding platform. However, within the last few years supplementary feeding has ceased as the orangutan rehabilitation program has been deemed a success, the orangutans having been fully rehabilitated, and the jungle (or the remaining part of) is now at saturation point, so the sanctuary no longer accepts new orphaned orangutans. The species has been assessed as critically endangered on the IUCN Red List since 2000. A survey published in March 2016 estimates a population of 14,613 Sumatran orangutans in the wild, doubling previous population estimates. A survey in 2004 estimated that around 7,300 Sumatran orangutans still live in the wild. The same study estimates a occupied area for the Sumatran orangutans, of which only an approximate area range of harbors permanent populations. This type of habitat conservation approach has been pursued by the World Wide Fund for Nature, who joined forces with several other organizations to stop the clearing of the biggest part of remaining natural forest close to the Bukit Tigapuluh National Park. This population currently numbers around 70 individuals and is reproducing.