Чилидің Лос-Риос аймағы

Кіріспе

Чилидің Лос-Риос аймағы (испанша: Región de Los Ríos, los ˈri. os, Өзендер аймағы) – Чилидің 16 аймағының бірі, елдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімдері. Оның орталығы Вальдивия қаласы. Бұл аймақ 2007 жылғы 2 қазанда Чилидің оңтүстігіндегі Лос-Лагос аймағын бөліп құрылды және сол күні жұмысын бастады. Ол Вальдивия және жаңа құрылған Ранко провинциясынан тұрады, ал Ранко провинциясы бұрын Вальдивия провинциясының құрамында болған.

Экономика

Өңірдің экономикасы орман шаруашылығы, мал шаруашылығы, туризм, өндіріс және қызмет көрсету салаларына негізделген. Басты өнеркәсіптік кәсіпорындары – Вальдивия целлюлоза зауыты, Вальдивия кеме жасау шаруашылықтары және Ла-Униондағы сүт өнімдерін өндіру орталықтары. 2017 жылғы халық санауы бойынша аймақта 380 181 адам тұрады. Халықтың шамамен жартысы Вальдивия қалалық округінде тұрады.

Демография

2017 жылғы соңғы санақта Лос-Риос аймағы (бұрынғы Вальдивия провинциясы) 380 181 тұрғынды тіркеді. Бұл көрсеткіш бойынша аймақ Чилидің 16 аймағы ішінде 10-орында тұр және ұлттық жалпы санының 2,35%-ын құрайды. Аймақтың ауылдық халқының үлесі 32%-ды құрайды, бұл оның шамамен жартысы Вальдивия қаласында, ал Рио-Буэно және Ла-Унион қалаларында барлығы 50 000 тұрғын тұратынымен түсіндіріледі. Ауылдық халқының бұл көрсеткіші 13,4%-ды құрайтын ұлттық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары. Лос-Риос халқының 11,3%-ы (яғни 40 515 адам) өзін жергілікті тұрғын деп атайды. Ұлттық орташа көрсеткіш 4,58%-ды құрайды. Аймақта, жақын орналасқан Лос-Лагос аймағындағыдай, неміс халқының көп болуы байқалады. Сондай-ақ, Вальдивия, Осорно және Ланкиуэдегі неміс отарлауы туралы да қараңыз.

+ Лос-Риос аймағындағы коммуналар бойынша демография

| Коммуна | Халқы | Тығыздығы (адам/км²) | Кедейлік (%) | Ауылдық халқы (%) | Жергілікті халық (%) | Сауатсыздық (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Корраль | 5 463 | 7,1 | 37,3 | 32,8 | 11,5 | 9,9 |
| Футроно | 14 981 | 7,1 | 35,1 | 43,9 | 17,9 | 8,0 |
| Ла-Унион | 39 447 | 18,5 | 26,5 | 35,1 | 9,2 | 6,7 |
| Лаго-Ранко | 10 098 | 5,7 | 29,6 | 78,2 | 31,8 | 9,3 |
| Ланко | 15 107 | 28,4 | 35,0 | 31,3 | 19,3 | 7,6 |
| Лос-Лагос | 20 168 | 11,3 | 35,5 | 53,0 | 3,9 | 9,1 |
| Мафиль | 7 213 | 12,4 | 21,3 | 47,4 | 6,3 | 8,9 |
| Пайльяко | 19 237 | 21,5 | 29,7 | 48,8 | 4,9 | 7,2 |
| Пангипульи | 33 273 | 10,1 | 34,4 | 52,2 | 30,8 | 14,1 |
| Рио-Буэно | 32 627 | 14,8 | 36,8 | 53,9 | 11,9 | 9,7 |
| Марикина | 18 223 | 13,8 | 29,4 | 51,0 | 23,2 | 8,5 |
| Вальдивия | 140 559 | 138,4 | 20,8 | 7,5 | 5,0 | 2,3 |

Жаңа аймақтың құрылуы

2005 жылы 19 қазанда Чили президенті Рикардо Лагос Лос-Риос аймағын ("Өзендер аймағы") құруға рұқсат беретін заңға қол қойды. Заң жобасы 2006 жылдың 19 желтоқсанында Конгресс тарапынан бекітілді; ол 2007 жылдың 16 наурызында заң күшіне енді және 2007 жылдың 5 сәуірінде жарияланды. Чилиде қазір қолданылып жүрген рим цифрлары бойынша бұл аймақ XIV (он төртінші) ретінде белгіленген. Дегенмен, аймақтарды нөмірлеуден бас тарту бойынша жұмыстар жүргізілуде.

География

Лос-Риос аймағы оңтүстік умеренді аймақта және тектоникалық жағынан белсенді аймақта орналасқан. Аймақта төрт ерекше ландшафт типін немесе морфологиялық бірлікті ажыратуға болады. Бұл батыстан шығысқа қарай: Жағалау жотасы, аралық көмбеңдеу, Прекордильера және Анд таулары. Бұл бірліктер жағалауға және ондағы субдукция аймағына параллель бағытталған. Бірақ, Марикина және Мафильдің шығыс төбелері бұл ережені бұзады, олар Жағалау жотасы жүйесіне жатса да, шығысқа қарай жылжып, Прекордильераға жақын келіп, аралық көмбеңдеуді екіге бөліп өтеді. Жағалау жотасының биіктігі 1000 метрден аспайды, Cerro Oncol (715 м) Вальдивия өзенінің солтүстігіндегі ең биік нүкте болып табылады. Вальдивия және Буэно өзендері Жағалау жотасын кесіп өтеді, бұл өзендер ішкі аймақтарды сумен жабады. Жағалаудың көп бөлігі жергілікті Валдивияның қоңыржай жаңбырлы орманмен жабылған, бірақ кейбір жерлерінде экзотикалық түрлердің плантациялары, әсіресе Дуглас шыршасы және эвкалипт отырғызылған. Аймақта екі үлкен ауыл шаруашылығы алқабы бар: Марикина алқабы және Ла-Унион мен Рио-Буэноның Лос-Льянос алқабы. Біріншісі – Крусес өзені арқылы Вальдивиямен байланысқан Жағалау жотасындағы тектоникалық көмбеңдеу, ал екіншісі – Мафильден оңтүстікке қарай қайта ашылған аралық көмбеңдеудің жалғасы. Алқаптар мен ірі өзен аңғарлары кең, ашық мәдени ландшафттарды құрайды, олар жайылымдық жерлер ретінде немесе егін өсіру үшін пайдаланылады. Прекордильера – бұл мореналармен бөгеліп жатқан көптеген терең мұздық пидмонт көлдері орналасқан тар жолақ. Бұл көлдер 1500 метрге дейінгі орманды гранитті тау массивтерін кесіп өтеді. Прекордильера төбелері мен тауларының беткейлері солтүстік және оңтүстікке қарай сатылы, өйткені төртіншілік дәуірдегі мұздықтардың бағыты шығыстан батысқа қарай болған. Көптеген көл жағалаулары тазартылған жерлер, онда ауыл шаруашылығы, елді мекендер және демалыс аймақтары дамыған.

Анд таулары

Анд таулары Аргентинаның Нойкен провинциясымен шекараға дейін созылады. Чилидің осы бөлігіндегі Анд таулары, Оңтүстік аймақта, Анд тауларының қалыптасуынан (орогенезінен) көп бөлігі құтылған. Бұл жерде Анд таулары Пангипулли батолиті және Солтүстік Патагония батолиті сияқты ежелгі граниттік плутондардан, вулканизмнен, сондай-ақ аз көлемдегі шөгінді және меташөгінді жыныстардан тұрады. Анд тауларының минималды қалыптасуының нәтижесінде таулар жаңарудың аз белгілерін көрсетеді және көбінесе эрозиялық факторлар, әсіресе мұздықтардың әсерінен қалыптасқан. Бұған ерекшелік ретінде підмонт көлдерінің шығысындағы бірнеше жанартаулар жатады. Бұл жанартаулар Чилидегі ең белсенділерінің қатарында және олардың пішіні жарылыстардың әсерінен өзгереді; Вильяррика жанартауы сияқты құрылымдық түрде немесе Кетрупилан сияқты қиратушылық түрде. Бұл жанартаулардың конус құрып, эрозия мен жарылыстардан кейін қайта көтерілу қабілеті оларды аймақтағы және Оңтүстік аймақтағы ең биік таулардың біріне айналдырады. Лос-Риос аймағының жанартаулары Анд тауларының Оңтүстік вулканизм аймағына жатады, оның қазіргі белсенділік фронты Анд тауларының негізгі жотасынан батысқа қарай шамамен 200 км қашықтықта орналасқан. Бұл жанартауларды 2000 метрден астам биіктіктегі қармен жабылған конус тәрізді ерекшелендіреді, ал төменгі таулар көбінесе 1500 метрден аспайды. Дегенмен, жарылыстар мен мұздықтардың әрекеті Хуахум өткелінде саңылау жасаған, онда Аргентинаның шығыс беткейлерінен ағатын сулар батысқа қарай Тынық мұхиты тауларына құяды, олардың биіктігі 2000 метрге жетеді. Лос-Риос аймағының Анд аңғарлары терең және кең, мал өсіруге, ағаш өңдеуге, сондай-ақ туризм мен биоәртүрлілікті қорғауға пайдаланылады. Бұл мұздық аңғарлар ежелгі миоцен өзендері мен жарылыстардың үстінде орналасқан. Басты жарылыс – Ликине-Офки жарылысы, ол бүкіл аймақты солтүстіктен оңтүстікке дейін кесіп өтеді, оның үстінде көптеген аңғарлар қалыптасады. Ликине-Офки жарылысы тектоникалық тұрғыдан белсенді, ұсақ сілкіністерге себеп болады және геологтар оны Оңтүстік вулканизм аймағының оңтүстік бөлігіндегі жанартаулардың тізбегіне жауапты деп санайды. Ликине-Офки жарылысы бойында Ликине, Чихуио, Термас Геометрикас, Термас Вергара және Термас де Конярипе сияқты бірнеше ыстық су бұлақтары бар.

The proper Andes extends from the eastern half of the Precordillean lakes to the border with Neuquén Province in Argentina. The Andes in this part of Chile, the Zona Sur, has almost escaped the Andean orogenesis. Here the Andes consist of old granitic plutons such as the Panguipulli Batholith and the North Patagonian Batholith together with volcanics and some minor areas of sediments and metasediments. As result of the minimal Andean mountainbuilding the mountains shows little rejuvenation and are mostly shaped by erosive agents, specially glaciers. An exception to this are the several volcanoes that rises east of the piedmont lakes, this volcanoes are among the most active in Chile and as result their form are influenced by the eruptions; either in constructive manner such as Villarrica Volcano or more destructive like Quetrupillán. The fact that these volcanoes have the ability to build up cones and rise again after erosion and explosive eruptions makes many of them the highest mountains in the region and Zona Sur. The volcanoes of Los Ríos Regions belong to the Southern Volcanic Zone of Andes, whose current activity front is located about 200 km west from the main Andean cordillera, this makes volcanoes stand out as isolated snow covered cones of more than 2000 m, above the lower mountains that rarely pass the 1500 m. The main cordillera makes up the continental divide and are therefore according to the 1881 Argentina Chile treaty the border between the two nations. Faults and glacier action have however made a gap at the site of Huahum Pass where waters from the eastern Argentine slopes drains westward to the Pacific Mountains at the cordillera may reach at most some 2000 m in height. Andean valleys of Los Ríos Region are deep and broad and either used for raising cattle or for wood lodging, as well as tourism and protection of biodiversity. These glacial valleys are placed above old Miocene rivers and faults. The chief fault is the Liquiñe Ofqui Fault that crosses the whole region from north to south allowing numerous valleys to develop above it. The Liquiñe Ofqui Fault is tectonically active causing minor tremors and is also believed responsible by geologists for the alignment of the volcanoes of the southern section of the Southern Volcanic Zone. Along Liquiñe Ofqui Fault there are several hotsprings such as Liquiñe, Chihuío, Termas Geométricas, Termas Vergara and Termas de Coñaripe.

Гидрографиялық

Облыс өзінің атауын Вальдивия қаласындағы Вальдивия өзеніне құйылатын өзендер желісіне қарыз. Бұл өзендер солтүстік Лос-Риос аймағының көп бөлігін, сондай-ақ Араукания аймағының және Аргентинаның Неукен провинциясының бір бөліктерін кептіреді. Екінші үлкен өзен – Буэно өзені – Чилидің төртінші ірі көлі Ранко көлімен қоса, аймақтың оңтүстік бөлігін сумен қамтамасыз етеді. Буэно өзені мен оның саласы Пильмайкен өзені де Осорно провинциясының үлкен аумақтарын кептіреді және аймақтың оңтүстік шекарасын құрайды. Бұл екі үлкен өзен жүйесі Анд тауларындағы көлдер мен көл тізбектерінен судың үздіксіз толуына байланысты. Вальдивия өзені Жеті көл тізбегінен, сондай-ақ Лакар көлінен, ал Буэно өзені Ранко, Майхью және Пуйеуэ көлдерінен су алады. Ішкі аймақтағы үлкен көлдер жаңбыр суымен және жоғары таулардан еріген қармен толысады. Мұздықтар мен жартылай тұрақты қар жамылғыларының негізгі өзендердің су ағынына үлесі салыстырмалы түрде аз.

Мәдениет

Вальдивия халықаралық кинофестивалі (FICV) Чилидегі ең маңызды кино шарасы, сондай-ақ әлемдегі және Латын Америкасындағы маңызды шаралардың бірі. Ол 1994 жылдан бері, көбінесе қазан айында өткізіліп келеді. Вальдивия кітап жәрмеңкесін қалалық мәдени корпорация Лос-Риос облысы үкіметінің қолдауымен жыл сайын Савал саябағында ұйымдастырады. Осы аймақта туған бірнеше авторлар бар, мысалы, Маха Виал, Иван Эспиноза Риеско, Хосе Бароха, Алдо Астете Куадра, Эфраин Миранда Карденас және тағы да басқалар. Вальдивия халықаралық мүсіншілер симпозиумы Чилидегі ең маңызды шаралардың бірі және Латын Америкасындағы ең беделді шаралардың бірі деп есептеледі. Вальдивия халықаралық джаз фестивалі 2000 жылдың шілде айында дүниеге келді. Бүгінде ол Чилидегі ең көне фестиваль және Оңтүстік конустағы осы музыкалық жанрдағы ең маңызды фестивальдердің бірі саналады.