Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пематангсиантар (кейде Пематанг Сиантар, PS немесе P. Siantar деп жазылады, тілде жай ғана Сиантар), сонымен қатар Пематангсиантар қаласы деп те аталады, Индонезияның Солтүстік Суматра провинциясындағы тәуелсіз қала. Ол Сималунгун регентінің айналасында орналасқан, бірақ оның құрамына кірмейді, сондықтан Пематангсиантар Сималунгун регентінің ішіндегі анклав болып табылады. Бұрын Пематангсиантар екінші деңгейдегі аудан (дарах tingkat dua) мәртебесіне ие болған және айналасындағы регенттіктің әкімшілік орталығы болған, бірақ 1986 жылы қала (Кота) мәртебесіне көтеріліп, регенттіктен бөлінді. 2005 жылғы аралық санақ бойынша халқы 229 525 адамды, 2010 жылғы санақ бойынша 234 698 адамды, ал 2020 жылғы санақ бойынша 268 254 адамды құрады. 2023 жылдың ортасындағы ресми бағалау бойынша халық саны 274 838 адамға жетті, бұл оны провинцияның астанасы Меданнан кейін екінші ірі қаласы етеді. Пематангсиантар Меданнан 128 км, ал әйгілі Тоба көлінің туристік орталығы Парапаттан 50 км қашықтықта орналасқан. Көптеген туристер Тоба көліне және Орталық Тапанули регентіне бару үшін осы қаланы транзиттік пункт ретінде пайдаланады. Туризмді қолдау мақсатында қалада 8 қонақ үй, 10 бюджеттік қонақ үй және 268 мейрамхана бар. Қалада әлі де көптеген ескі (1950-жылдар) үлгідегі, 500 куб.см. көлемді ағылшын өндірісінің "Бирмингем Смолл Армз Компани" (BSA) мотоциклі авторикша ретінде пайдаланылады және олардың ерекше дауысымен танылады. Қала 1993 жылы тазалығы мен экологиялық тұрақтылығы үшін Адипура кубогын жеңіп алды. 1996 жылы жол қозғалысын ұйымдастырудың үлгілі деңгейіне байланысты "Вахана Тата Нуграха" кубогымен марапатталды. Өнеркәсіп секторы қала экономикасының негізгі тірегі болып табылады, себебі қала Сималунгун регентінің орталық орнында орналасқан және орташа және ірі өнеркәсіп орындарынан тұрады. 2000 жылы экономикалық белсенділіктің барлық түрлерінде Пематангсиантардың ЖІӨ-сі 1,69 триллион рупияны құрады, мұндағы өнеркәсіп секторының үлесі 38,18% немесе 646 миллиард рупияны құрады. Сауда, қонақ үй және мейрамхана секторы екінші орында тұрды, олардың үлесі 22,77% немесе 385 миллиард рупияны құрады. Бұл қаланың ұраны – Сапангамбеи Манокток Хитай, ол Сималунгун тілінен алынған және «адал мақсатқа жету үшін бірлесіп жұмыс істеу» деген мағынаны білдіреді.
Pematangsiantar (sometimes written as Pematang Siantar, acronym PS or P. Siantar, colloquially just Siantar), and also known as the City of Pematangsiantar, is an independent city in North Sumatra Province of Indonesia, surrounded by, but not part of, the Simalungun Regency, making Pematangsiantar an enclave within Simalungun Regency. Pematangsiantar formerly had the status of a second level district (daerah tingkat dua) and was the administrative centre of the surrounding Regency, but in 1986 it was elevated to Kota (City) and separated from the Regency. Its population was 229,525 in the 2005 Intermediate Census, 234,698 in the 2010 Census and 268,254 in the 2020 Census. The official estimate as of mid 2023 was 274,838, making it the second largest city in the province after the provincial capital of Medan. Pematangsiantar is 128 km from Medan and 50 km from the renowned Lake Toba tourist centre of Parapat and is often a transit city for tourists who want to travel to Lake Toba and Central Tapanuli Regency. As a city that supports tourism in the surrounding area, the city has 8 hotels, 10 budget hotels, and 268 restaurants. There are still many old (1950s) model English manufactured Birmingham Small Arms Company (BSA) motorcycles with a capacity of 500 cc used as Auto rickshaws which are recognized by their distinctive loud sound. The city received the Adipura Cup in 1993 for its cleanliness and environmental sustainability. In 1996, because of orderly traffic control, the city also won the Wahana Tata Nugraha Cup award. The industrial sector is the backbone of the city's economy, due to its central location in Simalungun Regency, and consists of medium to large industrial sites. Of the total economic activities in 2000, Pematangsiantar reached a GDP of Rp1.69 trillion, with the industrial market share making up 38.18% or Rp646 billion. The trade, hotel, and restaurant sectors followed in second place, with a contribution of 22.77% or Rp385 billion. The motto of this city is Sapangambei Manoktok Hitei which comes from the Simalungun language which means working together to achieve a noble goal.
Тарих
1907 жылға дейін Пематангсиантар Даманик басқарған патшалық болды. Даманик – батак халқының сималунгн этносының руларының бірі. Династияның соңғы тәуелсіз патшасы Туан Сангнаваллух Даманик еді. 1907 жылы голландтар Пематангсиантарды басып алып, оны өз колониясына айналдырды. 1942 жылы жапондықтар Индонезияға шапқысын жасап, билікке келгенге дейін қала голландтардың бақылауында қалды. 1945 жылы Индонезия тәуелсіздік жариялағаннан кейін Пематангсиантарға автономия мәртебесі берілді. 1974 жылы Пематангсиантар екінші деңгейдегі ауданға айналып, Сималунгн ауданының орталығы болып бекітілді.
Before 1907, Pematangsiantar was a Kingdom led by the Damanik. Damanik is one of the clans of the Simalungun ethnic group of the Batak people. The last independent king of the dynasty was Tuan Sangnawaluh Damanik. In 1907, the Dutch took control, turning Pematangsiantar into their colony. The city remained under Dutch control until 1942 when the Japanese invaded and ruled over Indonesia. After Indonesia proclaimed its freedom in 1945, Pematangsiantar was granted autonomous status. In 1974, Pematangsiantar became a second level district and was appointed as the capital of Simalungun Regency.
Голландия мен Жапонияның отарлы дәуірі
Солтүстік Суматра Индонезияда Нидерландтар басып алған соңғы аймақтардың бірі болды. Голландтар Солтүстік Суматраға енгеннен кейін Сималунгун аймағы Голландтың аумағына айналды, ал 1907 жылы патшалардың тәуелсіз үкім етуі тоқтатылды. Бастапқыда Коммерцияда орналасқан голланд бақылаушысы 1907 жылы Пематангсиантарға көшірілді. Осыдан бастап Пематангсиантар көптеген жаңа келгендердің баратын аймағына айналды, қытай және үнді қауымдастықтары Тимбанг Галунг және Кампунг Мелау аудандарында қоныстанды, ал ява халқы Танах-Джавада шоғырланды. 1910 жылы Пематангсиантар қаласын дайындау агенттігі құрылды. 1917 жылдың 1 шілдесінде, "Штад Блад" № 285 негізінде, Пематангсиантар өз өкілеттігімен Gemeente (голланд үлгісіндегі әкімшілік бөлініс) мәртебесіне ие болды. 1939 жылдың қаңтарынан бастап Gemeente Кеңесінің құрылымына Stad Blad № 717 бойынша өзгерістер енгізілді. 1942 жылы Жапония империясының әскерлері Суматрадағы голландтарды басып алды. Осы жапон кезеңінде (1942-1945 жж.) саяси құрылым жапон әкімшілігімен Сиантар мемлекетіне өзгертілді және Кеңес таратылды. № 22/1948 заңына сәйкес, Gemeente мәртебесі Сималун ауданының қаласына айналды, ал қала әкімі бір уақытта Сималун ауданының әкімі де болды. Тәуелсіздік алғаннан кейін де бұл тәртіп 1957 жылға дейін сақталды.
North Sumatra was one of the last areas in Indonesia annexed by the Netherlands. After the Dutch entered North Sumatra, the Simalungun area became the Dutch territory, and in 1907 the independent reign of the kings ended. The Dutch controller, who was originally based in Commerce, was transferred to Pematangsiantar in 1907. Since then Pematangsiantar has developed into an area visited by many newcomers,Chinese, and Indian communities inhabit the Timbang Galung and Kampung Melayu area, with ethnic Javanese centered in Tanah Jawa. In 1910 the Pematangsiantar City Preparatory Agency was established. On July 1, 1917, based on Stad Blad No. 285, Pematangsiantar was designated as a Gemeente (dutch style administrative division) with its autonomy. After January 1939 changes to the structure of the Gemeente Council were made under Stad Blad No. 717. The forces of Imperial Japan invaded and conquered the Dutch in Sumatra in 1942. In this Japanese era (1942 1945) the political structure was changed by the Japanese administration to Siantar State and the Council was abolished. Based on Law No. 22/1948, Gemente's status became the City of Simalungun Regency, and the Mayor of the city was concurrently the Regent of Simalungun. This arrangement continued after independence until 1957.
Тәуелсіздік және қазіргі заман
Индонезияның тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін Пематангсиантар тағы да автономиялық аймаққа айналды. №1/1957 заң негізінде ол толық құқықты қала Пражасы деп белгіленді, ал №18/1965 заңның қабылдануымен оның мәртебесі қала мәртебесіне өзгертілді. №5/1974 заңның қабылдануымен "Жергілікті басқару қағидалары туралы" мәртебесі Пематангсиантар ІІ деңгейлі аймақтық қала болып өзгертілді. Бұл қаланың қазіргі мәртебесі. 1981 жылғы №35 ҚР Үкімет қаулысына сәйкес, Пематангсиантар ІІ деңгейлі аймақтық қаласы 12,48 км² аумақты құрайтын 29 қалалық ауылдан (келурахан) тұратын төрт әкімшілік ауданға (кекаматан) бөлінді, бұл 1982 жылдың 17 наурызында Солтүстік Суматра облысының губернаторымен ресми жарияланды. Қазіргі уақытта Пематангсиантар қаласындағы аудандар саны сегізге жетті, олардың құрамында барлығы елу үш қалалық ауыл (келурахан) бар.
After the Proclamation of Indonesian independence, Pematangsiantar again became an Autonomous Region. Based on Law No.1/1957 it was designated a Full City Praja, and with the issuance of Law No.18/1965, the status was changed to that of a City. With the issuance of Law no. 5/1974 'Concerning the Principles of Regional Government' the status was changed to Pematangsiantar Level II Regional City. This is the current status of the city. Based on Government Regulation No. 35 of 1981, Pematangsiantar Level II Regional City was divided into four administrative districts (kecamatan) consisting of 29 urban villages (kelurahan) with an area of 12.48 km2, as inaugurated by the Governor of North Sumatra on March 17, 1982. The number of districts in Pematangsiantar City is now eight districts consisting of a total of fifty three urban villages (kelurahan).
География
Экваторға жақын орналасқандықтан, Пематангсиантарда тропикалық климат басылады, күндізгі орташа ең жоғары температура 30,3 градус Цельсий, ал ең төменгі температура 21,1 градус Цельсийді құрайды. Орташа ылғалдылық 84 пайызға жетеді.
Because it is located near the equator, Pematangsiantar has a tropical climate with an average daily maximum temperature of 30.3 Celsius and an average minimum temperature of 21.1 Celsius. The average humidity is 84 percent.
Климат
Пематангсиантардың жыл бойы ауыр жауын-шашынмен тропикалық ылғалды ормандар климаты (Af) бар. Қаланың теңіз деңгейінен биіктігі температураны сәл жұмсартады.
Pematangsiantar has a tropical rainforest climate (Af) with heavy rainfall year round. The temperatures are slightly moderated by the city's elevation.
Басқару
Қала әкімі – Пематангсиантар қалалық әкімдігінің жоғары дәрежелі басшысы. Пематангсиантар қаласының әкімі Солтүстік Суматра провинциясының губернаторына есепті. Қазіргі Пематангсиантар қаласының әкімі – сайланған вице-мэр Сусанти Деваяни. 2020 жылғы Пематангсиантар қала әкімінің сайлауында Сусанти Деваяни қала әкіміне үміткер Аснер Силалахимен бірге кандидат болды және олар 2021-2024 жылдарға сайлауда жеңіске жетті. Алайда, Аснер ресми ант қабылдау рәсімінен бұрын қайтыс болды. Сусанти Солтүстік Суматра облысының губернаторы Эди Рахмаядимен 2022 жылдың 22 ақпанында Медан қаласындағы Солтүстік Суматра облысының губернаторы кеңсесінде вице-мэр және сайлау жеңімпазы ретінде ресми түрде қызметке тағайындалды.
The Mayor is the highest ranking leader in the Pematangsiantar government. The Mayor of Pematangsiantar is responsible to the governor of the province of North Sumatra. The current mayor of Pematangsiantar City is the elected deputy mayor Susanti Dewayani. In the 2020 Pematangsiantar Mayoral Election, Susanti Dewayani was a candidate for deputy mayor, along with mayoral candidate Asner Silalahi, and together they won the election for the 2021 2024 term. However, Asner passed away before the official swearing in ceremony. Susanti was officially inaugurated as deputy mayor and the winner of the election by the governor of North Sumatra Edy Rahmayadi on February 22, 2022 at the North Sumatra governor's office, Medan City.
Демография
2022 жылдың ортасында Пематангсиантар қаласының халқы 274 838 адамды құрады, халық тығыздығы шаршы километрге 3437 адамды жетті; 2023 жылдың ортасында Пематангсиантар қаласының ерлер саны 135 918, ал әйелдер саны 138 920 болды. Осылайша, Пематангсиантар қаласының жыныс қатынасы 97,84-ке тең. № Аудан Ерлер Әйелдер Барлығы 2023 жылғы тығыздығы (шаршы км) 1 Сиантар Марихат 10 559 10 925 21 484 2 746 2 Сиантар Маримбун 10 730 10 954 21 684 1 204 3 Оңтүстік Сиантар 8 299 9 289 17 588 8 707 4 Батыс Сиантар 18 750 19 499 38 249 11 934 5 Солтүстік Сиантар 25 018 25 282 50 300 13 781 6 Шығыс Сиантар 18 182 18 859 37 041 8 195 7 Сиантар Мартоба 26 377 26 328 52 705 2 924 8 Сиантар Ситаласари 18 003 17 784 35 787 1 575 Барлығы 135 918 138 920 274 838 3 437
In mid 2022 the population of Pematangsiantar City reached 274,838 people with a population density of 3,437 people per km2; in mid 2023 the male population of Pematangsiantar amounted to 135,918 and the female population to 138,920. Thus the sex ratio of the population of Pematangsiantar City is 97.84. No. District Male Female Total inmid 2023 Density (per km2) 1 Siantar Marihat 10,559 10,925 21,484 2,746 2 Siantar Marimbun10,730 10,954 21,684 1,204 3 South Siantar 8,299 9,28917,588 8,707 4 West Siantar 18,750 19,499 38,249 11,934 5 North Siantar 25,018 25,282 50,300 13,781 6 East Siantar 18,182 18,859 37,041 8,195 7 Siantar Martoba 26,377 26,328 52,705 2,924 8 Siantar Sitalasari 18,003 17,784 35,787 1,575Totals135,918138,920274,8383,437
Этностар, тілдер және дін
Батак халқы, әсіресе Тоба және Сималунгун тайпалары, Пемтангсиантар қаласындағы ең ірі этникалық топ болып табылады, қаланың ішінде үлкен жавандық және қытай қауымдастықтары да бар. Басқа этностарға минангкабау, үндістер, ачехтіктер және тағы да басқалары жатады. 2010 жылғы Индонезия халық санағына сәйкес, Пемтангсиантар тұрғындарының көп бөлігі – 51,25 пайыз христиан, ал 43,9 пайызы мұсылман. 4,36 пайызы буддист, сондай-ақ аз ғана индуист және конфуциан дінінің жақтастары бар. Қала бойынша көптеген құдай үйлері орналасқан, оның ішінде Индонезиядағы ең ірі будда храмдарының бірі де бар. Пемтангсиантардағы басты тілдер – индонезия және батак тілдері, екі тіл де қаланың барлық этностары арасында қолданылатын ортақ тіл болып табылады. Жавандық қауым жаван тілінде үй ішінде сөйлейді. Индонезиялық қытайлар хоккиен және хайна тілдерінде сөйлейді. Көптеген үндістер тамил тілінде сөйлейді, ал басқа этностардың да өз тілдері бар.
The Batak people, especially the Toba and Simalungun, are the major ethnic group in Pematangsiantar, alongside sizeable Javanese and Chinese communities. Other ethnicities include Minangkabau, Indian, Acehnese, and others. According to the 2010 Indonesian census, the majority of Pematangsiantar's inhabitants are Christian with 51.25 percent and Muslim with 43.9 percent. Around 4.36 percent are Buddhist, and there are smaller numbers of Hindu and followers of Confucianism. There are numerous houses of worship across the city, including one of the largest operating Buddhist temples in Indonesia. The major languages in Pematangsiantar are Indonesian and Batak, both languages are lingua franca that are spoken among all ethnicities in the city. The Javanese community speak Javanese as a home language. Chinese Indonesians speak both Hokkien and Hainanese. Many Indians speak Tamil, and other ethnicities also have their own languages.
Экономика
2020 жылы Пематангсянтар экономикасы өткен жылмен салыстырғанда 1,89 пайызға төмендеді. Өндіріс көзқарасы бойынша ең жоғары өсім электр энергиясы мен газды қамтамасыз ету саласында 2,24 пайызды құрады. Одан кейін ақпарат және коммуникация секторы 2,00 пайыз, ал ауыл шаруашылығы, орман және балық шаруашылығы саласы 1,05 пайыз өсім көрсетті. Шығындар әдісі бойынша LNPRT-ның тұтыну шығындары компоненті 0,36 пайыздық ең жоғары өсімге қол жеткізді. 2020 жылы өндіріс бойынша Пематангсянтардың жалкі өнімге (ЖӨӨ) ең үлкен үлес қоскан бизнес салалары: көтерме және бөлшек сауда; автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеу – 25,28 пайыз, өңдеу өнеркәсібі – 21,51 пайыз және құрылыс – 10,15 пайыз. Ал шығындар жағынан қарағанда, тұтыну шығындары (PKRT) 58,54 пайызды құрап, ең көп үлес қосты, одан кейін PMTB 24,81 пайызбен екінші орында тұрды. 2020 жылы ағымдағы бағамен Пематангсянтардың ЖӨӨ-сі 13,920.09 миллиард рупияны құрады, ал 2010 жылғы тұрақты бағамен ЖӨӨ 9,430.04 миллиард рупияны құрады.
Pematangsiantar's economy in 2020 when compared to the previous year declined by 1.89 percent. Based on the production approach, the highest growth was achieved by the Electricity and Gas Procurement business field of 2.24 percent. Followed by the Information and Communication business sector by 2.00 percent and the Agriculture, Forestry and Fisheries business field at 1.05 percent. Based on the expenditure approach, the Consumption Expenditure component of LNPRT achieved the highest growth of 0.36 percent. The business fields that dominate Pematangsiantar's GRDP in terms of production in 2020 are the Wholesale and Retail Trade; with Car and Motorcycle Repair at 25.28 percent, Manufacturing Industry at 21.51 percent and Construction at 10.15 percent. Meanwhile, from the expenditure side, the Household Consumption Expenditure (PKRT) component gave the largest contribution at 58.54 percent, following the PMTB component at 24.81 percent as the component with the second largest contribution. In nominal terms, Pematangsiantar's GRDP in 2020 at current prices reached Rp. 13,920.09 billion and GRDP at constant prices in 2010 reached Rp. 9,430.04 billion.
Ас мәзірі
Пематангсиантардағы тағамдардың көп бөлігі Батактардың дәстүрлі тағамдарынан мұраға алынған. Батак халқы дайындаған сасанг (өз қанында пісірілген шошқа еті) және қуырылған шошқа еті сияқты тағамдар, сондай-ақ тауак (пальма қантынан, кейде кокостан жасалған алкогольді сусын) сияқты сусындар өте танымал. Халал тағамдарды табу оңай, Пематангсиантардың барлық жерінде көптеген наси-паданг, сатай және баксо сатушыларын кездестіруге болады. Роти Ганда – Пематангсиантардың ең әйгілі сувенирлік тағамы, ол Кая немесе Серикаямен жағылған қарапайым, жұмсақ нан. Роти Ганданың басқа түрлеріне пандан жапырағынан жасалған джем, шоколад және ірімшік қосылады. Бакми Сиантар және Кок Тонг Копитиам кофесі – Сиантардағы қытай қауымының тағы бір танымал тағамдары.
Most of Pematangsiantar's food styles are inherited from Batak traditional food. Foods such as saksang (pork cooked in its own blood) and roasted pork, or drinks like tuak (an alcoholic beverage made from sugar palm and sometimes from coconut) prepared by the Batak people are very popular. Halal food is easy to find, with many nasi padang, satay, and bakso sellers scattered everywhere across Pematangsiantar. Roti Ganda is the most famous souvenir food from Pematangsiantar, a plain pillow bread spread with Kaya or Serikaya. Other variants of Roti Ganda include pandan leaf jam, chocolate and cheese. Bakmi Siantar and Kok Tong Kopitiam coffee are another famous cuisine items among the Siantar Chinese community.
Көлік
Пематангсиантарға Меданнан пойызбен жетуге болады, Медан стансасынан Сиантар стансасына күн сайын «Сиантар экспресі» пойзы қатынайды. Сонымен қатар, Сиантар мен Меданды байланыстыратын үлкен автобустар да бар, саяхат 130 километрді құрап, 3 сағатқа созылады. Ең жақын әуежай – қаладан шамамен 70 км қашықтықта орналасқан Куаланаму халықаралық әуежайы. Қазіргі таңда Пематангсиантарды Тебингтинги, Куаланаму әуежайы және провинциялық орталық Медан сияқты басқа қалалармен байланыстыратын ақылы жол салынып жатыр.
Pematangsiantar can be reached from Medan by train, with a daily Siantar Express service between Medan station to Siantar station. There are also large buses which connect Siantar to Medan, a 3 hour trip of 130 kilometres. The nearest airport is Kualanamu International Airport located around 70 km from the city, currently there is ongoing construction of a toll road that will connect Pematangsiantar to other cities such as Tebingtinggi, Kualanamu airport, and the provincial capital Medan.