Леонид Пастернак: Ресей суретшісі және Толстой суретшісі

Кіріспе

Ресейлік суретші (1862–1945)

Леонид Осипович Пастернак (Леонид Осипович Пастернак; туған аты Ицхок Лейб немесе Исаак Иосифович Пастернак; 3 сәуір 1862 [е.с. 22 наурыз 1862] – 31 мамыр 1945) – ресейлік суретші. Ол ақын және романист Борис Пастернақтың әкесі болған.

Өмірбаян

Пастернак 1862 жылдың 3 сәуірінде Одессада православиелік еврей отбасында дүниеге келді. Отбасы бір тамырдан 15 ғасырлық еврей философы және Португалияның қазынашысы Исаак Абрабанельге туыс екенін айтты, бірақ мұны растайтын тәуелсіз дерек жоқ. Леонидтің әкесі қонақ үйді жалға беру арқылы табыс табады. Қонақ үйдің ауласы, оған іргелес жатқан ат қорасы Леонидтің көркемдік қиялын алғаш оятты. Ол алты баланың ең кішісі еді. Ол өте ерте сурет салуды бастады, бірақ отбасы оны оқуына кедергі келтіретінінен қорқып, сурет салудан бас тартуға тырысты. Оның алғашқы демеушісі – жергілікті көше тазалаушы, ол Леонид жеті жасқа толғанда Пастернак салған суреттерді сатып ала бастады. 1879–1881 жылдары Леонид Пастернак Греков атындағы Одесса сурет мектебін бітірді. 1881 жылдан 1885 жылға дейін Леонид Мәскеу университетінде білім алды, алдымен Медицина факультетінде, содан кейін Заң факультетінде. Ақырында ол өмірін өнерге арнауды шешті және 1887 жылы бітірген Мюнхендегі Корольдік Көркемсурет академиясына түсті. Ол Ресейге оралып, императорлық Ресей армиясында міндетті екі жыл қызмет етті (артиллерия полкі) және 1889 жылы толық уақытты суретші ретінде мансабын бастады. Оның мансабының бастауы өте сәтті болды. Оның алғашқы көрмеге қойылған суреті сол кездегі Ресейдегі ең ірі өнер меценаты Павел Третьяков сатып алды. Көп ұзамай ол танымал суретшіге айналды, Валентин Серов, Исаак Левитан, Михаил Нестеров және Константин Коровин кіретін Поленов шеңберінің мүшесі болды. 1889 жылы ол белгілі еврей кәсіпкері Исидор Кауфманның қызы Роза Исидоровна Кауфманға үйленді. Жаңа үйленген жұбайлар Мәскеуде қоныстанды және сонда (1890 жылы) олардың төрт баласының ағасы – атақты жазушы және ақын Борис Пастернак дүниеге келді. Леонид Пастернак өзін импрессионист деп атаған алғашқы орыс суретшілерінің бірі болды. 1880 және 1890 жылдардағы Ресейде мұндай жариялау суретшіге назар аударуға жеткілікті болды. Леонид сондай-ақ "Көшпенділер" және Ресей суретшілерінің одағының мүшесі болды. Ол Лев Толстоймен дос болды, бірнеше ай бойы Ясная Полянада тұрды, ұлы жазушының көптеген портреттерін салған, сондай-ақ оның "Соғыс және бейбітшілік" және "Қайта тірілу" романдарын суреттеп берді.

Pasternak was born in Odessa to an Orthodox Jewish family on 3 April 1862. The family claimed to be distantly descended, in one line, from Isaac Abrabanel, the 15th century Jewish philosopher and treasurer of Portugal, although no independent evidence of this exists. Leonid's father made an income by renting out a guest house. The courtyard of the guest house, with its adjoining coach house, first awakened Leonid's artistic imagination. He was the youngest of six children. He started to draw very early, but his family tried to discourage him, as they feared that his drawing would interfere with his studies. His first sponsor was the local street cleaner who began buying Pasternak's art when Leonid was seven years old. During 1879–81 Leonid Pasternak was a graduate of the Grekov Odessa Art School. From 1881 to 1885, Leonid studied at Moscow University, first in the Department of Medicine, then at the Department of Law. Eventually he decided to devote his life to art and entered the Royal Academy of Fine Arts in Munich from which he graduated in 1887. He returned to Russia, served the compulsory two years in the Imperial Russian Army (artillery regiment) and in 1889 started a career as a full time painter. The start of his career was very successful. His first exhibited painting was bought by Pavel Tretyakov, the most important art sponsor in Russia of the time. He soon became a popular painter, a member of the so called Polenov circle, that included Valentin Serov, Isaac Levitan, Mikhail Nesterov, and Konstantin Korovin. In 1889 he married the pianist Rosa Isidorovna Kaufman, the daughter of Isidor Kaufman, a well to do Jewish industrialist. The newlyweds settled in Moscow and there (in 1890) the first of the couple's four children was born—the famous author and poet Boris Pasternak. Leonid Pasternak was one of the first Russian painters who labeled himself an Impressionist. In Russia in the 1880s and 1890s such a proclamation was novel enough to draw attention to an artist. Leonid also was a member of the Peredvizhniki and Union of Russian Artists movements. He was a friend of Leo Tolstoy, for months lived in Yasnaya Polyana, and painted many portraits of the great writer, also illustrating his novels War and Peace and Resurrection.

Мансап

Оның ұлы Бористің айтуынша, "Әкемнің Толстойдың "Қайта тірілу" романына жасаған керемет суреттері осы ас үйден жіберілді. Романның соңғы редакциясынан кейін Петербург баспасының иесі Федор Маркс оны "Нива" журналында бөлім-бөлім жариялады. Жұмыс қызу жүрді. Әкемнің қаншалықты уақыты тар екенін жақсы есімде. Журнал нөмірлері кешіктірмей, үнемі шығып тұрды. Әр нөмірге уақытында жетіп болу керек еді. Толстой түзетулерді қайта-қайта қарап, баспадан алып қойды. Кейіннен енгізілген өзгерістерге суреттер сәйкес болмай қалуы мүмкін еді. Бірақ әкемнің эскиздері автордың өзі байқаған нәрселердің көзінен – сот залынан, уақытша тұруға арналған түрмеден, елден, темір жолдан туды. Ол – жанды егжей-тегжейлердің қоймасы, идеяларды нақты бейнелеудің бірлігі, осының арқасында ол шығарманың рухынан алыстау қаупінен сақталды. Мәселенің шұғыл екенін ескере отырып, суреттерді жіберуде кез келген кешігуді болдырмау үшін арнайы шаралар қабылданды. Николаев темір жолындағы экспресс пойыздардың кондукторларының көмегіне жүгінді. Менің балалық шағымдағы қиялымда, теміржол формасындағы кондуктор ас үй есігінде, станциядан кететін вагон есігінде тұрғандай күтіп тұрғанын көрдім. Жоғары температурада ағаш желімі қайнап тұрды. Суреттерді асығыс сүртіп кептіріп, қаптамаға жабыстырып, орап, байлады. Жүк дайын болған соң, балауызбен мөрленіп, кондукторға тапсырылды". Ол Толстойдың романдарына салған суреттері үшін Париждегі (1900) Дүниежүзілік көрмеде медальмен марапатталды. Пастернак 1905 жылы Императорлық өнер академиясының мүшесі болып сайланды және Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебінде сабақ берді. 1921 жылы Пастернакқа Берлинде көз операциясы жасалуы керек болды. Ол әйелі және екі қызы Лидия мен Жозефинамен бірге Ресейде Борис және Александр ұлдарын қалдырып, Берлинге сапар шекті. Операциядан кейін ол Ресейге қайтпай, 1938 жылға дейін Берлинде тұрды, содан кейін нацистерден қашып Ұлыбританияға паналады. 1924 жылы ол Альберт Эйнштейннің портретін салған (қазір Иерусалимдегі Еврей университетінің математика және компьютерлік ғылымдар кітапханасында сақталады). Леонид Пастернак 1945 жылдың 31 мамырында Оксфордта қайтыс болды.

According to his son Boris, "It was from the kitchen that my father's remarkable illustrations to Tolstoy's Resurrection were dispatched. After its final revision, the novel was serialized in the journal Niva by the Petersburg publisher Fyodor Marks. The work was feverish. I remember how pressed for time father was. The issues of the journal came out regularly without delay. One had to be in time for each issue. Tolstoy kept back the proofs, revising them again and again. There was the risk that the illustrations would be at variance with the corrections subsequently introduced into it. But my father's sketches came from the same source whence the author obtained his observations, the courtroom, the transit prison, the country, the railway. It was the reservoir of living details, the identical realistic presentation of ideas, that saved him from the danger of digressing from the spirit of the original. In view of the urgency of the matter, special precautions were taken to prevent any delay in the sending of the illustrations. The services of the conductors of the express trains at the Nikolayevsky railway were enlisted. My childish imagination was struck by the sight of a train conductor in his formal railway uniform, standing waiting at the door of the kitchen as if he were standing on a railway platform at the door of a compartment that was just about to leave the station. Joiner's glue was boiling on the stove. The illustrations were hurriedly wiped dry, fixed, glued on pieces of cardboard, rolled up, tied up. The parcels, once ready, were sealed up with sealing wax and handed to the conductor." He was awarded a medal at the World Fair in Paris (1900) for his illustrations of Tolstoy's novels. Pasternak was elected a member of the Imperial Academy of Arts (1905), and also taught at the Moscow School of Painting, Sculpture and Architecture. In 1921, Pasternak needed an eye surgery, which was scheduled to be performed in Berlin. He traveled there with his wife and two daughters, Lydia and Josephine, leaving his sons Boris and Alexander in Russia. After the surgery he decided not to return to Russia, remaining in Berlin until 1938 when he took refuge from the Nazis in Great Britain. In 1924, he painted a portrait of Albert Einstein (now in the Mathematics and Computer Science Library of the Hebrew University of Jerusalem). Leonid Pasternak died at Oxford on 31 May 1945.