Кіріспе

Георг Базелицтің суреті

«Die große Nacht im Eimer» («Үлкен түн шұңқырға құлады») – неміс суретшісі Георг Базелицтің холстқа маймен салған суреті. Ол 1962–1963 жылдары салынған және қазір Кельн қаласындағы Людвиг мұражайында сақтаулы.

Сипаттама және талдау

Суретші мастурбация жасайтын бейнелі адамды суреттейді. Оның бет-әлпеті анық емес, көкірегі ашық, шорты киген. Суреттің фоны толығымен қараңғы. Суреттің артында оңай анықталмайтын бір зат тұр. Бір интерпретация бойынша, сурет мастурбациядан кейінгі ұл баланың бейнесін көрсетеді, ал екіншісі – қорқынышты карлықтың (Гитлер сияқты шашы бар) және өте ірі қабақтың бейнесі. Екі жағдайда да суретте жыныстық қатынас орталық орында тұр, ал Базелицтің басты мақсаты – көрермендерді дүрлікетіп жіберу болған. Базелиц өзінің тік мүшесін «агрессивті әрекет немесе шок ретінде» қолданғанын айтты, және оның жыныстық мүшелерді бейнелеудегі ниеті қорлаушы болды. Бұл – екінші дүниежүзілік соғысты немістерге еске түсіретін карикатура. Көркемтанушы Клаус Галлвиц осы мотивті былай сипаттады: «Фигурасы ұл балаға ұқсайды, аяқтары екі жаққа жайылып тұр, сол қолында үлкен қабақ ұстап тұр. Ол көрерменнің артына қарайды». Жұқа дене біртіндеп күшейтілген еркектікке зор қайшылық тудырады: «Бет пішіні, ресми емес щеткалармен жабылған денесінің жоғарғы бөлігі сияқты, көздері мен үлкен құлағынан басқа ешқандай физиогномикалық ерекшеліктері жоқ». Осы жылы Базелиц осы атпен тағы бір жыныстық мазмұнды сурет жасады (кенеп майы, 180 × 165 см), қазір ол жеке коллекцияда сақталуда. Мұнда мотивтің бейнесі жыныстық қатынастың бұзылған бейнесінде, басы мен қабағы төмен түсірілген. Ағымдағы сурет үшін «Ұлы түн» деген эскиздер де бар (қарындаш және акварель, 63 × 48 см, жеке коллекция). Суреттер Базелицтің 1960-1963 жылдар аралығындағы шығармашылығының алғашқы кезеңінен, суретші Антонин Артоның суреттерін жасаған кезден басталады. Осы кезеңде ол «'қозғалыс ашылуы' және 'corpus cavernosum' туралы дені ащы қызығушылықты көрсететін» суреттер жасады. Суреттердегі кейіпкерлер контекстсіз қалады және түс пен суретшілік тұжырымдамадағы ыдырауының күйін көрсетеді. Базелиц өзінің түстерін «ұсатылған» деп атады, ал кейіннен бұл кезеңді өзінің шығармаларында «жасөспірімдік лай» деп түсіндірді. 1963 жылдың қазан айында бұл сурет, сондай-ақ Батыс Берлиндегі «Вернер & Кац» галереясында көрсетілген «Жылаңаш адам» картинасы да, әдепсіздік үшін прокуратура тарапынан тәркіленді. Қылмыстық іс 1965 жылы суреттерді қайтарумен аяқталды. Базелиц 2005 жылы «Үлкен түн ағызылды» (ремикс) деген атаумен суреттің екінші нұсқасын жасады.