Кіріспе

Неміс суретшісі, шизофрениямен ауырған (1868–1933)

Август Наттерлер (3 тамыз 1868 – 7 қазан 1933), сондай-ақ Нетер деген атпен де танымал, шизофрениямен ауырған неміс суретшісі-аутсайдері.

Өмірбаян

Аугуст Наттерге психиатры, сол кезде психикалық ауруға байланысты болатын әлеуметтік ұяттан оны және оның отбасын қорғау үшін «Нетер» деген псевдоним берді. Ол 1868 жылдың 3 тамызында Германияның Равенсбург қаласының Шорнреуте ауданында кеңсе қызметкерінің ұлы ретінде, тоғыз баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Наттер инженерлік мамандықты оқыды, үйленді, көп саяхаттады және электрик ретінде сәтті мансапқа ие болды, бірақ кенеттен сандыраққа түсіп, үрейлену шабуылдарына ұшырады. 1907 жылдың 1 сәуірінде ол Соңғы Сот туралы маңызды бір көрініс көрді, оның кезінде «жарты сағат ішінде 10 000 сурет көз алдынан өтті». Ол оны былай сипаттады:

Мен бұлттардағы ақ дақты көрдім, ол мүлдем жақын болды – барлық бұлттар тоқтады – содан кейін ақ дақ кетіп, аспандағы тақта сияқты тұрды. Осы тақтада немесе экранда немесе сахнада бір-бірінен жылдам суреттер жарты сағат ішінде 10 000-ға жуық пайда болды. Құдайдың өзі, әлемді жаратқан колдовник, арасында – дүниелік көріністер: соғыстар, континенттер, ескерткіштер, қамалдар, әдемі қамалдар, әлемнің ғана даңқы – бірақ мұның бәрі жоғарыдағы суреттерде көрінді. Олардың мөлшері кем дегенде 20 метр, анық көруге болатын, түссіз, фотосуреттер сияқты. Суреттер Соңғы Соттың көрінісі болды. Мәсіх құтқаруды толықтыра алмады, себебі Ол ерте айқышталды. Құдай маған құтқаруды іске асыру үшін оларды көрсетті. Осы қиындықтарға байланысты ол өзіне-өзі қол салуға тырысып, өмірінің қалған жиырма алты жылында бірнеше психиатриялық ауруханалардың біріншісіне жатты. Содан кейін Наттер өзінің император Наполеонның заңсыз баласы екенін және «Әлемді құтқарушы» екенін мәлімдеді. Көрініс көріністегі суреттер мен идеяларды бейнелейтін суреттер жасауға түрткі болды. Аугуст Наттер 1933 жылы Ротвейль маңындағы бір мекемеде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды.

Көркем шығармалар

Наттерлер Ханс Принцхорнның психикалық аурулар туралы зерттемесіндегі "шизофрениялық шеберлердің" бірі болды. Оның суреттері 1 сәуірдегі көрісіндегі "10,000 бейнені" бейнелеуге тырысады және әрқашан техникалық суреттей нақты, объективті стильде салынған. Мұның себебі оның электрик мамандығы болуы мүмкін. Наттер бірде "Әлем осі", "Көлікпен қоян" шығармалары І дүниежүзілік соғысты болжады деді. Қоян "жақсылықтың белгісіздігін" көрсетеді. Ол дөңгелекте жүгіре бастады, содан кейін қоян жолақты жоғарғы бөлігі бар зебраға, ал одан кейін шыныдан жасалған есекке (есек басы) айналды. Есекке салфетка ілінді, оны қырқып жіберді. Макс Эрнсттің "Эдип патшасы" Наттерлердің "Ғажайып шопан" туындысынан әсер алды.