Кіріспе

сол атқа ие басқа да адамдар

Генрих Хоффманн (13 маусым 1809 – 20 қыркүйек 1894) – неміс психиатры, сонымен қатар «Der Struwwelpeter» атты, балалардың тәртіпсіз мінез-құлқын бейнелейтін суреттермен толық кітапты және басқа да қысқа жазбаларды жазған.

Ерте өмір және білім

Хоффманн Майндағы Франкфуртта, қаланың көшелері мен су жолдарына жауапты болған архитектор Филипп Якоб Хоффманның ұлы болып дүниеге келді. Хоффманның анасы ол нәресте кезінде қайтыс болды. Кейін әкесі анасының әпкесі Антуанетта Лаусбергке үйленді, ол оған мейірімді және анадан да артық қамқорлық жасады. Жалқау және оңай алаңдап, Хоффман бастапқыда мектепте қиналды, бірақ қатаң талапкер әкесінің қатаң тәртібіне бағынғаннан кейін сәтті оқушыға айналды. Гейдельберг университетінде ол студенттік өмірге толыққанды енді. Ол дуэльге құштар болмаса да, әлеуметтік қабілетінің, жақсы мінезінің және өткір зекенің арқасында Хоффман көп ұзамай көптеген әлеуметтік топтардың орталық тұлғасына айналды, бұл үлгі кейіннен туған қаласында да қайталанды. Медициналық білімін жетілдіруде көптеген қиындықтар туды. Осы қиындықтардан қашу үшін ол Гейдельбергтен Галле қаласына кетіп, қайырымдылық клиникасын құрған профессор Питер Крюкенбергпен бірге оқуын жалғастырды. Оның медициналық тәжірибемен алғашқы танысуы Галледе холера эпидемиясының басталуымен бірге болды. Медициналық диплом алғаннан кейін, ол хирургия білімін жетілдіру үшін Парижге (Франкфурттың Бетман банкі қаржыландырды) бір жылға баруды жоспарлады. Бірақ әкесінің денсаулығы нашарлағандықтан, ол ертерек үйге оралуға мәжбүр болды.

Отбасылық өмір

Хоффманн Тереза Доннерге үйленді және одан үш баласы болды, олардың екеуі одан кейін тірі қалды, сондай-ақ оның әйелі де. Ол балаларымен қатар әйелі үшін де әзіл суреттерін салумен белгілі болды. Математик Карл Гессенберг оның шөпшесі болды.

Дәрігер және психиатр ретінде кәсіби өмірі

Хоффман кедейлер клиникасында жұмыс істеді және жеке практикамен айналысты. Ол сондай-ақ Сенкенберг қорында анатомиядан сабақ берді. Бұл жұмыстардың ешқайсысы көп төлемеді, ал Франкфурт психиатриялық ауруханасының бұрынғы дәрігері (оның досы) 1851 жылы зейнеткерлікке шыққанда, Хоффман психиатрия саласында тәжірибесі болмаса да, осы лауазымға ие болуға құлшынды. Бірақ оның кейіннен жарияланған компетентті еңбектері көрсеткендей, жағдай тез өзгерді. Хоффман өзін қамқор, адал психиатр ретінде бейнелейді, ол бақытсыз науқастарындарының өміріне шуақ әкелуге тырысты. Оның адамдармен оңай тіл табысу қабілеті көптеген науқастарға ұнаған болуы мүмкін. Оның статистикалық жинақтарында көрсетілгендей, қазіргі кезде шизофрения деп аталатын аурудың жедел түрімен ауырғандардың 40%-ы бірнеше апта немесе айдан кейін жазылып, бірнеше жылға, тіпті толығымен жазылып кеткен. Әрқашан күмәншіл болған Хоффман, оларға жасаған емнің нәтижесі ме екеніне күмәнданатынын айтады. 1851 жылдан бастап оның күшінің көп бөлігі қаланың жасыл аймағындағы бақтары бар жаңа, заманауи аурухана салу үшін жұмсалды. Ол сәттілікке жетті және жаңа клиника бүгінгі Франкфурт университетінің гуманитарлық факультеті орналасқан жерде салынды. (Алғашқы ғимарат 1920 жылдары бұзылды.)

Жазушы ретінде кәсіби өмірі

Хоффман өлеңдер мен сатирикалық комедиялар жариялағаннан кейін, 1845 жылы баспагер досы оны суреттелген балалар өлеңдері жинағын басып шығаруға көндірді. Бұл жинақты Хоффман ұлына Рождество сыйы ретінде жасаған еді. Кейін "Струвельпетер" деп аталған кітап көпшілікке кең танылып, үнемі қайта басылып тұрды, содан кейін көптеген шетел тілдеріне аударылды. Хоффманның замандастары "Струвельпетерді" қатыгез немесе тым моральдық деп санамады. Кітаптың бастапқы атауы "Күлкілі оқиғалар мен әдемі суреттер" болды, бұл автордың көңіл көтеруді де мақсат еткенін көрсетеді. Кітаптың сәттілігінен кейін Хоффман басқа балалар кітаптарын да жазуға бейімделді, бірақ олардың тек біріншісі – König Nussknacker und der arme Reinhold танымал болды. Ол сонымен қатар ересектерге арналған сатиралар мен (көбінесе қызықты) өлеңдер жазуын жалғастырды. Оның сатираларында түрлі идеологияларға деген күмәні мен діни, философиялық немесе саяси фанатизмге деген наразылығы айқын көрінеді. Тіпті Германияда да ол негізінен "Струвельпетер" арқылы еске алынады. Хоффман либералды көзқарастағы адам болды, конституциялық монархияны орнату үшін күресті, Ворпарламентте қатысты және масондар қатарына қосылды, бірақ еврейлерді қабылдаудан бас тартқандықтан олардан шығып кетті.

Бос ақшаға берілетін қоғамдық қызмет

Хоффман, өзінің туған қаласындағы танымал және байланыстары жақсы адам болғандықтан, өмір бойы бірнеше саяси емес қоғамдық ұйымдардың белсенді мүшесі болды. Олардың ішінде Штедель басқармасы және Моцарт қоры (олар Макс Брухты және басқаларын қаржыландырды) бар еді.