Кіріспе
Рикард Йоханнес Сандлер (29 қаңтар 1884 – 12 қараша 1964) – швед премьер-министрі және саясаткері. Ол 1920 жылдың 10 наурызынан 30 маусымына дейін Швеция үкіметінде портфелі жоқ министр, 1920 жылдың 1 шілдесінен 27 қазанына дейін қаржы министрі, 1921 жылдың 13 қазанынан 1923 жылдың 19 сәуіріне дейін портфелі жоқ министр, 1924 жылдың 14 қазанынан 1925 жылдың 24 қаңтарына дейін сауда және өнеркәсіп министрі, 1925 жылдың 24 қаңтарынан 1926 жылдың 7 маусымына дейін премьер-министр, ал 1932 жылдың 24 қыркүйегінен 1936 жылдың 19 маусымына дейін және 1936 жылдың 28 қыркүйегінен 1939 жылдың 13 желтоқсанына дейін сыртқы істер министрі болды. Сандлер – партия төрағасы қызметін атқармаған жалғыз социал-демократтық премьер-министр. Ол қызметке кіріскен кезде 41 жаста болған Швецияның екінші жас премьер-министрі.
Rickard Johannes Sandler (29 January 1884 – 12 November 1964) was a Swedish Social Democratic politician. He served as minister without portfolio in the Swedish government from 10 March 1920 to 30 June 1920, minister for finance from 1 July 1920 to 27 October 1920, minister without portfolio from 13 October 1921 to 19 April 1923, minister of commerce and industry from 14 October 1924 to 24 January 1925, Prime Minister from 24 January 1925 to 7 June 1926, and as minister for foreign affairs from 24 September 1932 to 19 June 1936 and again from 28 September 1936 to 13 December 1939. Sandler is the only social democratic prime minister who did not also hold the post of party chairman. He is also the second youngest prime minister of Sweden, aged 41 when he took office.
Ерте өмір және мансап
Риккард Сандлер Вестернорланд округінің Торсёкер приходында (қазіргі Крамфорс муниципалитеті) дүниеге келген. Оның әкесі Йохан Сандлер халық жоғары мектебінің директоры, кейін парламент мүшесі болды. Уппсала университетінен бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Риккард Сандлер Крамфорстағы (әкесі директор болған) және Брунсвиктегі халық жоғары мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Шведтік Социал-демократиялық жастар лигасына қосылғаннан кейін Сандлердің саяси мансабы дамыды. Ол 1911 жылы 26 жасында филология ғылымдарының лиценциаты дәрежесін алды, содан кейін Социал-демократиялық партия басқармасының мүшесі болды және 1952 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1917 жылы Гётеборгтағы социал-демократиялық «Ny Tid» газетінің бас редакторы болды.
Саясаттағы өрлеуі
1918 жылы премьер-министр Нильс Эденнің үкіметінде Сандлер қаржы министрі Фредрик Торссонның мемлекеттік хатшысы болды. 1920 жылы Хьяльмар Брантинг премьер-министр болғанда да ол осы қызметінде қалды. 1921 жылы Торссон жаңа Сауда және өнеркәсіп министрлігін басқаруға көшкенде, Сандлер оның орнына қаржы министрі болды және 1923 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Хьяльмар Брантингтің екінші үкіметінде (1921–1923) Сандлер портфелі жоқ министр, ал үшінші үкіметінде – сауда және өнеркәсіп министрі болды. Ол Брунсвик халық жоғары мектебінің директоры қызметіне тағайындалуға ниеттенгендіктен, оны көндіруге біршама уақыт кетті, содан кейін ол аталған лауазымға келді.
Премьер-министр ретінде
1925 жылы ақпанда Хьяльмар Брантинг ауырып, қайтыс болғанға дейін қызметтен кеткен кезде, және Брантингтің орнын басуға мүмкіндігі бар Фредрик Торссон да ауырып қайтыс болғанда, Сандлер 41 жасында осы лауазымға тағайындалды. Премьер-министр ретінде Сандлер сайлау науқанында берілген уәде бойынша швед әскерін азайту мәселесімен айналысуға тиіс болды. Швециядағы ең ірі қарусыздануға айналған "Еркін ойлы халық партиясы" оны қолдады. Риксдагта (парламентте) көпшілік орындарды иеленген либералдық және консервативтік партиялар үкіметпен келіспей, сенімсіздік дауысы талап етіп, үкіметті жеңді. 1928 жылғы сайлауда консервативтік Жалпы сайлау лигасының Арвид Линдман премьер-министр болды.
Сыртқы істер
Сандлер 1932 жылы сыртқы істер министрі болып үкіметке қайта оралды, ол 1939 жылға дейін (1936 жылы қысқа мерзімді есептемегенде) осы лауазымды атқарды. Сандлер Қысқы соғыс мәселесінде премьер-министрмен келіспеушілікке байланысты үкіметтен кетті. Сандлер Кеңес Одағы 1939 жылдың 30 қарашасында Финляндияға шабуыл жасағаннан кейін Швецияның Финляндияға белсенді көмек көрсетуін қалаған, бірақ премьер-министр осы пікірді қолдамады. Енді депутат болғаннан кейін Сандлер швед сыртқы саясатына әсер етуін жалғастырды. 1940 жылы ол Сыртқы істер комитетінің (utrikesutskottet) мүшесі болды, ал 1946 жылдан 1964 жылға дейін төрағасы болды. Сонымен қатар, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының делегаты болып та қызмет етті (1947 – 1960).
Басқа позициялар
Сандлер 1941 – 1952 жылдары Гевлеборг округінің губернаторы болды. Ол бірнеше үкіметтік сауалдардың төрағасы болды, оның ішінде Социализация комитеті (1920 – 1936), Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шведтік босқындар саясатын тексеру үшін тағайындалған комиссия, Сандлер комиссиясы (1945 – 1947) және Конституция жөніндегі комиссия (1954 – 1963). Сандлер 1912 жылы «Жұмысшылардың білім беру лигасының» (Arbetarnas Bildningsförbund ABF) негізін қалаушылардың бірі болды. 1920 жылы ол Социал-демократиялық партияның марксистік бағытталған партия бағдарламасын жазуға басшылық етті. Ол 1911 жылы «Қоғам қазіргі күйінде» атты әлеуметтік топтардың кең таралған статистикалық шолуын жариялады. 1926 – 1932 жылдары ол Швеция Статистика басқармасының (Statistiska centralbyrån) директоры болды. Сандлер Карл Маркстің «Капитал» еңбегін швед тіліне аударды, ал 1943 жылы «Шифр» атты әдеби және тарихи құпия жазбалар туралы кітап жазды.