Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ширіген ет иісімен иіскейтін гүлдер
Flowers that smell like rotting flesh
Мәйіт гүлдері, сондай-ақ труп гүлдері немесе жаман иісті гүлдер деп те аталатын гүлдер – шіріген еттің иісін шығаратын миметикалық гүлдер. Иістен басқа, мәйіт гүлдері көбінесе шіріген мәйіттің сипаттарын имитациялайтын қосымша белгілерді көрсетеді. Оларға олардың ерекше түсі (қызыл, күлгін, қоңыр), гүл құрылымын еске түсіретін түкшелер және тесік тәрізді пішіндер жатады. Мәйіт гүлдері көбінесе тозаңдаушылар ретінде қоқыс жейтін шыбықтар мен қоңыздарды тартады. Кейбір түрлері жәндіктерді уақытша тұтқындап, тозаңның жиналуын және тасымалдануын қамтамасыз етеді.
Carrion flowers, also known as corpse flowers or stinking flowers, are mimetic flowers that emit an odor that smells like rotting flesh. Apart from the scent, carrion flowers often display additional characteristics that contribute to the mimesis of a decaying corpse. These include their specific coloration (red, purple, brown), the presence of setae and orifice like flower architecture. Carrion flowers attract mostly scavenging flies and beetles as pollinators. Some species may trap the insects temporarily to ensure the gathering and transfer of pollen.
Аморфофаллус
Аморфофалус тұқымдасына жататын көптеген өсімдіктер (Арасея тұқымдасына) мәйіт гүлдері деп аталады. Осылардың бірі – Титан арумы (Amorphophallus titanum), ол әлемдегі ең үлкен бұтақсыз гүлшоғырына ие. Титан арумы жеке гүл емес, кішкентай және анатомиялық тұрғыдан дамылмаған аталық және аналық гүлдерден тұратын, бір алып жапырақшаға (спатха) ұқсайтын жапырақшамен қоршалған гүлшоғыры немесе күрделі гүлді ұсынады. Өсімдік гүлшоғырын (шпадикс) қыздыру арқылы шіріген еттің күшті иісін күшейтеді, осылайша өлік жейтін қоңыздар мен "ет жегіш шыбыздықтарды" (Sarcophagidae тұқымдасы) тартады. Ол алғаш рет 1878 жылы Суматрада ғылыми түрде сипатталған.
Many plants in the genus Amorphophallus (family Araceae) are known as carrion flowers. One such plant is the Titan arum (Amorphophallus titanum), which has the world's largest unbranched inflorescence. Rather than a single flower, the titan arum presents an inflorescence or compound flower composed of a spadix or stalk of small and anatomically reduced male and female flowers, surrounded by a spathe that resembles a single giant petal. This plant has a mechanism to heat up the spadix enhancing the emission of the strong odor of decaying meat to attract its pollinators, carrion eating beetles and "flesh flies" (family Sarcophagidae). It was first described scientifically in 1878 in Sumatra.
Раффлезия
Раффлезия тұқымдасына жататын өсімдіктердің гүлдері шіріген етке ұқсас иіс шығарады. Бұл иіс өсімдікті тозаңдандыратын шыбындарды тартады. Әлемдегі ең ірі жеке гүл – R. arnoldii. Бұл сирек гүл Борнео және Суматраның жаңбырлы ормандарында табалады. Оның диаметрі 1 метрге дейін жетеді және салмағы жоғары болады. R. arnoldii – тек біріншілік жаңбырлы ормандарда өсетін Tetrastigma жүзімінде паразиттік тіршілік ететін өсімдік. Онда жапырақтары, тамырлары және сабағы көрінбейді. Ол фотосинтез процесін жүргізбейді, керісінше, су мен қоректік заттарды алу үшін кез келген иесін пайдаланады.
Flowers of plants in the genus Rafflesia (family Rafflesiaceae) emit an odor similar to that of decaying meat. This odor attracts the flies that pollinate the plant. The world's largest single bloom is R. arnoldii. This rare flower is found in the rainforests of Borneo and Sumatra. It can grow to be 3 feet (1 m) across and weigh up to R. arnoldii is a parasitic plant on Tetrastigma vine, which grows only in primary rainforests. It has no visible leaves, roots, or stem. It does not photosynthesize, but rather uses the host plant to obtain water and nutrients.
Степэлия
Stapelia тұқымдасына жататын өсімдіктер "майысқан гүлдер" деп те аталады. Олар кішкентай, омыртқасыз, кактус тәрізді суккуленттер. Көптеген түрлері Оңтүстік Африкаға тән және басқа жерлерде тоңқыш өсімдіктер ретінде өсіріледі. Барлық түрлерінің гүлдері әртүрлі дәрежеде түкті болып келеді және шіріген еттің иісін шығарады. Гүлдердің түсі де шіріген етке ұқсайды. Бұл оларды тозаңдау үшін қоректенетін шыбындарды тартады. Кейбір түрлердің гүлдері өте ірі болуы мүмкін, атап айтқанда, Stapelia gigantea-ның диаметріне жете алады.
Plants in the genus Stapelia are also called "carrion flowers". They are small, spineless, cactus like succulent plants. Most species are native to South Africa, and are grown as potted plants elsewhere. The flowers of all species are hairy to varying degrees and generate the odor of rotten flesh. The color of the flowers also mimics rotting meat. This attracts scavenging flies, for pollination. The flowers in some species can be very large, notably Stapelia gigantea can reach in diameter.
Смилакс немесе Немексия
Солтүстік Америкада Smilax туысына жататын шөптесін жүзімдер «өліктің гүлі» деп аталады. Бұл өсімдіктерде шағын, жасыл гүлдердің топтамасы болады. Бұл топтың ең көп танылған өкілі – Smilax herbacea. Кейде бұл өсімдіктер Nemexia туысына жатқызылады.
In North America, the herbaceous vines of the genus Smilax are known as carrion flowers. These plants have a cluster of small greenish flowers. The most familiar member of this groups is Smilax herbacea. These plants are sometimes placed in the genus Nemexia.
Балбофиллум (орхидея)
Бұлбфоилл тұқымдасына жататын орхидеялар күшті иісті гүлдер шығарады. Гүлдері шырын, несеп, қан, тыңайтқыш, өлік және кейбір түрлерінде хош иісті жеміс иісін еске түсіретін әртүрлі иістер шығарады. Көпшілігі шыбындармен тозаңданады және шыбындардың көптеген тобын тартады. Гүлдеген кезде Bulbophyllum beccarii, Bulbophyllum fletcherianum және Bulbophyllum phalaenopsis түрлері өлген пілдердің иісіне ұқсас болады. Олардың күшті гүлді иісі кейде гүлдеген жылыжайға кіруді қиындатады дейді.
Orchids of the genus Bulbophyllum produce strongly scented flowers. The flowers produce various odors resembling sap, urine, blood, dung, carrion, and, in some species, fragrant fruity aromas. Most are fly pollinated, and attract hordes of flies. Bulbophyllum beccarii, Bulbophyllum fletcherianum and Bulbophyllum phalaenopsis in bloom have been likened to smelling like a herd of dead elephants. Their overpowering floral odors are sometimes described as making it difficult to walk into a greenhouse in which they in bloom.
Иісі
Гүлдердің ерекше иісінің көздері толық анықталмаған, себебінің бірі – қосылыстардың өте төмен концентрациясы (миллиардқа 5-10 бөлік). Аморфофалус түрлерінде жүргізілген биохимиялық сынақтар жағымсыз иісті диметил сульфидтерді, мысалы диметил дисульфид және диметил трисульфидті көрсетті, ал басқа түрлерде путрецин және кадаверин сияқты аминдердің шамалы мөлшері табылды. Метил тиоацетаты (ірімшік, сарымсақ сияқты иісі бар) және изовалериян қышқылы (тер иісімен ерекшеленеді) гүлдің иісіне қосымша үлес қосады. Триметиламин гүлдің өмірінің соңында "бұзылған балық иісін" тудырады.
The sources of the flowers' unique scent are not fully identified, partly due to the extremely low concentration of the compounds (5 to 10 parts per billion). Biochemical tests on Amorphophallus species revealed foul smelling dimethyl sulfides such as dimethyl disulfide and dimethyl trisulfide, and in other species, trace amounts of amines such as putrescine and cadaverine have been found. Methyl thioacetate (which has a cheesy, garlic like odor) and isovaleric acid (smells of sweat) also contribute to the smell of the flower. Trimethylamine is the cause of the "rotten fish smell" towards the end of the flower's life.
Аңтану
Көру және иіс сезу – тозаңдаушылардың маңызды тартымдылығы. Тозаңдану жүзеге асуы үшін гүл мен тозаңдаушы арасында тартымдылық пен сыйлықтан тұратын қарым-қатынас болуы керек. Тозаңдаушының денесі тозаңның жабысуын механикалық түрде қамтамасыз етеді, бұл тиімді тозаң тарату үшін қажет. Өлі гүлдердің ерекше иісі аталық және аналық гүлдердің жапырақшаларында пайда болады, ал тозаң сыйлығы қоңыздар мен шыбықтарды тартады. Өсімдік шығаратын иіске байланысты, өлік гүлдердің кең таралған тозаңдаушылары – сопақшалар (Calliphoridae), үй шыбықтары (Muscidae), ет шыбықтары (Sarcophagidae) және түрлі қоңыздар. Шыбықтармен тозаңданатын өсімдіктер көбінесе ақылсыз, күңгірт түсті немесе мөлдір бөліктері бар өсімдіктерге тартылады. Бұған қоса, бұл өсімдіктер тозаң шығарады, нектар жолдары болмайды және гүлдері түтік тәрізді немесе күрделі тұзаққа ұқсайды. Кейде, тозаңдау/қоректену процесі кезінде өсімдік тозаңдаушыны тұтқындап алуы мүмкін.
Both visual interactions and odor are important attractants for pollinators. In order for pollination to occur, a relationship of attraction and reward must be present between the flower and the pollinator. The pollinator's body mechanically promotes pollen adherence, which is necessary for effective pollen dispersal. The recognizable scent of the carrion flowers is produced in the petals of both male and female flowers and the pollen reward attracts beetles and flies. Popular pollinators of carrion flowers are blowflies (Calliphoridae), house flies (Muscidae), flesh flies (Sarcophagidae) and varying types of beetles, due to the scents produced by the plant. Fly pollinators are typically attracted to pale, dull plants or those with translucent patches. Additionally, these plants produce pollen, do not have present nectar guides and flowers resemble a funnel or complex trap. The host plant can sometimes trap the pollinator during the pollination/feeding process.