Арнольд Карл Харбергер: Американ экономисінің өмірбаяны мен ғылыми еңбектері
Arnold Harberger
Арнольд Харбергер – американ экономисі, нарық бұрмалаушылықтарының салдары мен экономикалық саясатқа әсері зерттеген ғалым. "Харбергер үшбұрышы" терминімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арнольд Карл Харбергер (27 шілде 1924 жылы туған) – американдық экономист. Оның экономиканы оқыту және тәжірибеде қолдану әдісі – нақты дүниедегі мәселелерге тікелей қолданылатын талдау құралдарын баса назардау болып табылады. Оның академиялық экономикаға тигізген әсері, бәсекелес тепе-теңдіктің бұрмалануының тиімділік шығындарының стандартты графикалық бейнесін білдіретін «Харбергер үшбұрышы» терминінің кеңінен қолданылуында көрінеді. Оның экономикалық саясат тәжірибесіне тигізген әсері оның шәкірттерінің ұлттық агенттіктерде, мысалы, орталық банктерде және қаржы министрліктерінде, сондай-ақ халықаралық агенттіктерде, мысалы, Әлемдік банкте жоғары лауазымдарға ие болуында көрінеді.
American economist (born 1924)
Arnold Carl Harberger (born July 27, 1924) is an American economist. His approach to the teaching and practice of economics is to emphasize the use of analytical tools that are directly applicable to real world issues. His influence on academic economics is reflected in part by the widespread use of the term "Harberger triangle" to refer to the standard graphical depiction of the efficiency cost of distortions of competitive equilibrium. His influence on the practice of economic policy is manifested by the high positions attained by his followers in national agencies such as central banks and ministries of finance, and in international agencies such as the World Bank.
Өмір
Харбергер Джонс Хопкинс университетінде экономика ғылымдары бойынша бакалаврді бітірді, 1947 жылы халықаралық қатынастар магистрі, ал 1950 жылы Чикаго университетінде экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Джонс Хопкинс университетінде оқытудан кейін Харбергер 1953 жылдан 1982 жылға дейін толық уақытты, ал 1984 жылдан 1991 жылға дейін жартылай уақыт сабақ беру үшін Чикаго университетіне оралды. 1984 жылдан бері ол Лос-Анджелес қаласындағы Калифорния университетінің профессоры, 2014 жылдан бері – профессор-эмиритус атағын иеленеді. 1958 жылы чилилік Анита Вальялоға үйленді. Олар 2011 жылы оның қайтыс болуына дейін бірге өмір сүрді. Харбергер испан тілінде еркін сөйлейді. Ол бұрынғы студенттерімен тығыз байланыста болғанымен белгілі, олардың көптегені Латын Америкасында, әсіресе Чилиде ықпалды мемлекеттік қызметтер атқарды. Оның бұрынғы студенттерінің арасында 15 орталық банк президенті және шамамен 50 министр бар. Ол олардың көптеген елдерде ондаған жылдар бойына дұрыс экономикалық саясатты дамытуға атқарған жұмысына мақтанады. Латын Америкасындағы кейбір авторитарлық үкіметтерге экономикалық кеңес бергені үшін сынға ұшырады. Чили мысалында, Харбергердің Пиночет режимі жүзеге асырған «еркін нарық» реформаларына (тікелей экономикалық бақылаудың алғашқы саясаты сәтсіз аяқталғаннан кейін) әсері тек оның бұрынғы студенттері арқылы болды, олар басылымдарда «Чикаголықтар» деп аталды және ағымдағы экономикалық дағдарысты шешу үшін сол үкіметте жұмыс істеуге келісті. Бұл реформалардың негізгі қағидалары 1990 жылы Пиночет үкіметі құлағаннан бері Чилиде демократиялық жолмен сайланған үкіметтер тарапынан сақталды. Оның бұрынғы студенті Рикардо Френч Дэвис Харбергерді идеологиялық көзқарастардан ада болғаны үшін мақтады, Френч Дэвистің сөзіне сүйенсек, бұл Харбергердің әріптесі Милтон Фридманға тән емес еді.
Harberger completed his B. A. in economics at Johns Hopkins University, and his M. A. in international relations in 1947 and his Ph. D. in economics in 1950 at the University of Chicago. After teaching at Johns Hopkins, Harberger returned to the University of Chicago to teach full time from 1953 to 1982, and part time from 1984 to 1991. Since 1984, he has been a professor at the University of California, Los Angeles, serving as professor emeritus since 2014. He married Chilean Anita Valjalo in 1958. The two remained together until her death in 2011. Harberger speaks fluent Spanish. He is known for maintaining close ties with his former students, many of whom have held influential government posts throughout Latin America, especially in Chile. Among his former students are 15 central bank presidents and about 50 government ministers. He takes pride in the work they have done to advance sound economic policy in many countries over many decades. He has been criticized for giving economic advice to some authoritarian governments in Latin America. In the case of Chile, Harberger's influence on the "free market" reforms undertaken by the Pinochet regime (after the failure of its initial policies of direct economic control) was solely through former students of his, dubbed the Chicago Boys by commentators, who had agreed to work in that government to address the ongoing economic crisis. The core of those reforms has been continued by a succession of democratically elected governments in Chile since the end of the Pinochet government in 1990. His former student Ricardo Ffrench Davis has praised Harberger for being free of ideological prejudice, which according to Ffrench Davis was not the case of Harberger's colleague Milton Friedman.
Жұмыс
Харбергердің PhD диссертациясы Ллойд Метцлердің жетекшілігімен, ал Кеннет Ароу мен Франко Модильяни кеңесшілер ретінде жазылған. Бірақ оның академиялық беделі негізінен салық салу экономикасы, әл-ауқат экономикасы және пайда-құн талдауы саласындағы еңбектеріне байланысты.
Harberger's Ph. D. thesis, written under Lloyd Metzler as committee chair and Kenneth Arrow and Franco Modigliani as advisers, but his academic reputation is primarily based on his work on the economics of taxation, welfare economics, and benefit cost analysis.
Монополияның әлеуметтік шығындары
Харбергердің қолданбалы әл-ауқат экономикасына алғашқы үлесі АҚШ өндірісіндегі монополияның, немесе дәлірек айтқанда, шекті шығындардан асып түсетін бағалардың тиімділік шығындары ЖІӨ-нің 0,1%-нан аспауы мүмкін екенін көрсетті. Бұл бағалауды жасағанда Харбергер, саланың нарықтық күші сол саладағы қалыпты пайдадан артық табыс деңгейімен анықталады деп есептеді. Монополиядан туындаған тиімділік шығындарының себебі – жоғары табыс әкелетін салалар өндірістің жеткіліксіз деңгейінде жұмыс істейді, ал төмен табыс әкелетін салалар тым көп өндіріс жасайды. Әлеуметтік әл-ауқаттың таза шығыны – өндіріс қайта бөлініп, әрбір саладағы пайда деңгейі экономиканың орташа көрсеткішіне жеткенде алынатын пайданың қосындысы болып табылады. Мұны істеу үшін оның үлгісіндегі әрбір саланың өнімдеріне сұраныстың серпінділігін бағалау қажет. Ол осы серпінділіктің 1 мәнінде болуы ықтимал ең жоғары көрсеткіш екенін айтты, себебі әрбір салада бірнеше фирма жұмыс істейді. (Нақты фирмаға қатысты сұраныстың серпінділігі оның нарықтық үлесіне кері пропорционалды. Харбергердің болжамы жеке фирмалардың 1-ден әлдеқайда жоғары серпінділікке ие екенін көрсетеді, бұл нарықтық күшке ие фирмалардың баға белгілеу теориясымен толық үйлеседі.) Харбергердің сұраныс серпінділігінің болжамды мәніне сәйкес, саланың өндіріс қарқынында тиімді өзгерістерге қол жеткізу үшін қажетті ресурстардың құны сол саланың есептелген артық пайдасына тең. Харольд Хотеллинг жасаған формуланы пайдалана отырып, Харбергер бәсекеге қабілетсіз бағалаудан туындаған тиімділік шығындарын әрбір өнім бірлігі үшін тұтынушылардың төлеуге дайындығының шамадан тыс мөлшері ретінде өлшеді. Оның қорытындысы бойынша монополиялық билік АҚШ экономикасында кеңінен таралмаған, сондықтан өңдеу секторын дерлік бәсекелі деп қарастыруға болады. Он жылдан кейін Гордон Туллок Харбергердің монополияның әлеуметтік шығындарын бағалауы төмен болды деп мәлімдеді, себебі кейбір ресурстар монополиялық рентаға ие болу үшін бәсекелесуге немесе оны қорғауға жұмсалады. Бірақ оның аргументі негізінен тарифтер сияқты, немесе мемлекеттік реттеу арқылы салаға кіруді шектеу сияқты, қорғалған мәртебе үшін бағаға қатысты емес бәсекелестікке қатысты.
Harberger's first contribution to applied welfare economics estimated that the efficiency loss from monopoly—or, more precisely, from prices exceeding marginal cost—in US manufacturing was unlikely to exceed 0.1% of GDP. In making this estimate, Harberger assumed that the extent of market power of the firms in an industry is reflected in the degree of above normal profits in that industry. The efficiency loss from monopoly arises from the fact that high profit industries produce too little output, and low profit industries produce too much output. The net welfare cost is the sum of the gains that would be obtained if output were reallocated in such a way as to bring the rate of profit in each industry to the economy wide average. To do this requires an estimate of the elasticity of demand for the output of each industry in his sample. He argued that a value of 1 for this elasticity was on the high end of plausible values, because each industry consisted of more than one firm. (The elasticity of demand facing a particular firm is inversely related to its market share. Harberger's assumption clearly implies that individual firms face elasticities far greater than 1, and is thereby fully consistent with the theory of pricing by firms with a degree of market power.) For Harberger's assumed value of demand elasticities, the cost of the resources that would be required to achieve the efficient change in an industry's rate of production is equal to the calculated excess profits in that industry. Using the formula developed by Harold Hotelling, Harberger measured the efficiency loss from noncompetitive pricing in each industry as the excess of the implied willingness to pay by consumers for each increment to output over the estimated cost of that increment. His conclusion was that monopoly power was not pervasive in the U. S. economy, so that the manufacturing sector could be treated as nearly competitive. Over a decade later, Gordon Tullock argued that Harberger's estimate of the welfare cost of monopoly was low because some resources would be used to compete for or protect monopoly rents, but his argument applies principally to instances of non price competition for protected status, as in the case of tariffs or restrictions on entry into an industry through government regulation.
Салық салудың әсері
Харбергердің корпоративтік табыс салығы жөніндегі маңызды еңбегі, халықаралық сауданың классикалық Хекшер-Олин моделін екі секторлы бір ел моделі ретінде қайта қарастыру арқылы жалпы тепе-теңдік модельдеуді қолданудың алғашқы қадамын жасады – бірінде таза табысына салық салынатын корпоративтік фирмалар, екіншісінде – корпорацияланбаған фирмалар бар. Харбергердің тәсілі, кейіннен бүкіл экономикаға салықтардың әсерін бағалау үшін қолданылатын салыстырмалы жалпы тепе-теңдік талдауының негізін қалады. Харбергердің моделінде екі сектордың да өнімдері біртекті еңбек пен капиталды пайдалана отырып, тұрақты масштабта өндіріледі. Еңбек толығымен мобильді болғандықтан, екі сектордағы жалақы теңестіріледі. Корпоративтік табыс салығы – корпоративтік капиталға салынатын салық. Корпоративтік және жеке табыс салығы біріктірілмегендіктен, дивидендтерге екі рет салық салынады. Ұзақ мерзімде капитал да секторлар арасында толығымен мобильді. Харбергердің маңызды тұжырымы – капиталдың секторлар арасындағы мобильділігі ұзақ мерзімді тепе-теңдікте салықтан кейінгі капиталға табыс деңгейі екі секторда да теңестіріледі дегенді білдіреді. Осылайша, корпоративтік табыс салығы барлық капитал иелері үшін салықтан кейінгі нақты табысты теңдей төмендетеді. Корпоративтік сектордағы капитал иелерінің табысына салық салынатын болса, корпоративтік капиталға салықтан кейінгі бастапқы табыс деңгейі төмендейді, бұл капиталдың салық салынатын емес секторға ауысуына себеп болады. Бұл ауытқу салық салынатын емес сектордағы табыс деңгейі төмендегенше жалғасады, ал салық салынатын сектордағы салықтан бұрынғы табыс деңгейі барлық жағдайларда капиталға салықтан кейінгі табыс деңгейін теңестіруге жеткілікті мөлшерде артады. Корпоративтік сектордың қысқаруы сол сектордың еңбекке деген сұранысын азайтады және сол сектордың өнімділігін төмендетеді. Сөйтіп, бір бөлігі жұмысшылар корпоративтік сектордан корпорацияланбаған секторға көшеді. Еңбек пен капиталдың корпорацияланбаған секторға ағыны осы сектордың өнімділігін арттырады. Екі сектордағы өнімнің салыстырмалы мөлшерінің өзгеруі салық салынатын сектордың өнім бағасын салық салынатын емес сектордың өнім бағасына қарағанда арттырады. Өндіріс ауысымдарына жалақының реакциясы бірнеше факторға байланысты: екі сектордағы еңбек пен капиталдың салыстырмалы толықтырылуы, екі сектордың салыстырмалы еңбек сыйымдылығы және екі сектордың салыстырмалы мөлшері. Егер секторлар арасындағы ауытқулардың жалпы нәтижесі еңбекке деген жалпы сұранысты азайту болса, онда жалақы төмендейді және жұмысшылар салықтың бір бөлігін төлейді. Егер еңбекке деген жиынтық сұраныс өзгермесе, онда капитал салықтың толық ауыртпалығын көтереді. Егер еңбекке деген жиынтық сұраныс (соның салдарынан жалақы) артатын болса, онда капиталдың табысы салықтан түскен сомадан көп азайады. Харбергердің көрсеткеніндей, мұндай жағдай, едәуір ықтимал, бұрынғы консенсусты толығымен бұзды, ол корпоративтік салықтың ауыртпалығы салық салынатын сектордағы жұмысшылар мен капитал иелері арасында, сондай-ақ осы секторда өндірілген тауарларды тұтынушылар арасында салық түсімнің 0 мен 100 пайызы арасында бөлінетінін болжаған. Кейін Харбергер өзінің талдауын дүниежүзілік нарықтарда тауарлар сатып алатын және сататын, сондай-ақ капитал импорттау немесе экспорттау арқылы жүзеге асыратын экономикаға қатысты кеңейтті. Бұл модельдің нәтижелері жабық экономика моделінің нәтижелерінен айтарлықтай өзгеше. Атап айтқанда, егер елге сырттан капитал толық серпімді түрде ұсынылса, онда капитал ұзақ мерзімде салық жүктемесінің ешқандай бөлігін көтере алмайды және еңбек корпоративтік табыс салығының 100 пайызынан астамын көтеруі мүмкін. Оның пікірінше, ашық экономика жағдайын бір елдің салық ставкасын таңдауын талдау үшін қолдануға болады, ал жабық экономика моделі – әлемдік корпоративтік салық ставкаларының бір бағыттағы жалпы қозғалысының әсерін, мысалы, соңғы ондаған жылдарда байқалған төмендеуді көрсетеді. Корпоративтік табыс салығы бойынша нақты елдердегі практикалық саясатты қарастыру туралы оның пікірлерінің жиынтығын оның 2008 жылғы мақаласынан табуға болады.
Harberger's seminal paper on the corporate income tax pioneered the use of general equilibrium modeling by recasting the classic Heckscher Ohlin model of international trade as a model of one country with two sectors, one comprising incorporated firms subject to a tax on their net incomes and the other made up of unincorporated firms. Harberger's approach laid the groundwork for the later use of computable general equilibrium analysis of the impact of taxes on an entire economy. In Harberger's model, the output of both sectors is produced under conditions of constant returns to scale, using homogeneous labor and capital. Labor is perfectly mobile, so wages are equalized between the two sectors. The corporate income tax is a tax on the return to corporate capital. There is no integration of the corporate and personal income taxes so any dividends are taxed twice. In the long run, capital is also fully mobile between sectors. Harberger's key insight was that the mobility of capital between sectors means that in long run equilibrium the after tax rate of return to capital is equalized between the two sectors. In this way, the corporate income tax lowers the after tax real rate of return to all owners of capital equally. When the income of capital owners in the corporate sector is taxed, the initial after tax rate of return on corporate capital falls, prompting a shift of capital to the untaxed sector. This shift continues until the rate of return in the untaxed sector falls, and the before tax rate of return in the corporate sector rises, by amounts sufficient to equalize the after tax rate of return to capital in all uses. The contraction of the corporate sector leads to a reduction in that sector's demand for labor and a fall in the output of that sector. Some labor is thereby induced to move from the corporate to the non corporate sector. The flow of labor and capital into the non corporate sector results in an increase in that sector's output. The change in the relative quantities of output in the two sectors leads to an increase in the price of the taxed sector's output relative to the output of the untaxed sector. The response of wages to the shifts in production depends on several factors: the relative substitutability of labor for capital in both sectors, the relative labor intensity of both sectors, and the relative sizes of the two sectors. If the net effect of the intersectoral shifts is to reduce the total demand for labor, then the wage falls and workers bear a part of the burden of the tax. If the aggregate demand for labor is unchanged, then capital bears the full burden of the tax. If the aggregate demand for labor (and so the wage) rises, then capital's income falls by more than the revenue raised by the tax. This latter case, which Harberger showed to be not at all unlikely, completely overturned the previous consensus within the profession, which had been that the burden of the corporate tax was distributed among the workers and capital owners in the taxed sector, and the consumers of the goods produced in that sector, in amounts that were individually between zero and 100 percent of the tax revenue. Some years later, Harberger extended his analysis to the case of an economy that buys and sells goods, and imports or exports capital, in worldwide markets. The results from this specification differ markedly from those of the closed economy version. In particular, if externally provided capital is in perfectly elastic supply to a country, then capital cannot bear any part of the tax burden in the long run, and it is quite possible for labor to bear more than 100 percent of the burden of the corporate income tax. He views the open economy case as relevant for the analysis of a single country's choice of tax rate, with the closed economy model as applying to the effects of a general movement of worldwide corporate tax rates in the same direction, such as the decline that has been observed over the past several decades. A summary of his views on the practical policy considerations regarding the corporate income tax in particular countries can be found in his 2008 paper.