Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саймон Чимбету (23 қыркүйек 1955 – 14 тамыз 2005) – зимбабвелік гитарист, әнші және композитор. Ол «Orchestra Dendera Kings» тобының негізін қалаушысы болды. Ол көптеген сахналық есімдермен белгілі болды, оның ішінде «Чоппер», «Мырза Вискоз» (түрмеге түскенге дейін), «Селлюляр», «Симомо» және «Мукома Сэм».
Simon Chimbetu (23 September 1955 – 14 August 2005) was a Zimbabwean guitarist, vocalist and composer. He was the founding member of his band Orchestra Dendera Kings. He was known by many stage names, including "Chopper, "Mr Viscose" (before imprisonment), "Cellular", "Simomo" and "Mukoma Sam".
Ерте өмір
Чимбету 1955 жылдың 23 қыркүйегінде Оңтүстік Родезияның Машоналенд провинциясындағы Мбире ауданының Мусенгези аймағында дүниеге келген. Ол Яо тайпасынан шыққан, оның ата-тегі Оңтүстік Танзаниядағы Тукую қаласына жетеді. Оның әкесі Бенсон Мвакалиле кірпіш қалаушы болған, ал Саймон әкесімен бірге жұмыстық іссапарларына жиі баратын. Ол жергілікті Мусенгези жоғары мектебінде оқығаннан кейін жұмыс іздеу үшін Харареге (бұрынғы Солсбериге) бағытталды.
Chimbetu was born in the Musengezi area of Mbire District in Mashonaland Province of Southern Rhodesia, on 23 September 1955. He was of the Yao tribe and his ancestral roots can be traced to the town of Tukuyu, in Southern Tanzania. His father Benson Mwakalile was a bricklayer and Simon regularly accompanied his father on his business errands. He attended the local Musengezi High School before trekking to Harare(then Salisbury) to look for employment.
Родезия Буш соғысы
Родезия Буш соғысы кезінде Чимбету Танзанияға барып, Зимбабве Африка Ұлттық Одағына (ZANU) қосылды, ол оны эмиграциядағы партизандарына ойын-сауық көріністерін ұйымдастырушы ретінде жұмысқа алды. 1980 жылға дейін Чимбету Родезияға қайтып келді.
During the Rhodesian Bush War, Chimbetu went to Tanzania to join the Zimbabwe African National Union (ZANU), which employed him as an entertainer for its guerrillas in exile. At some point prior to 1980, Chimbetu returned to Rhodesia.
Харареге қайта оралу
1980 жылы Зимбабве халықаралық деңгейде мойындалған тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін Чимбету көптеген жылдар бойы темекі өңдеу компаниясында жұмыс істеді. Оның музыкаға деген құштарлығы мүлдем басылмады. Ол Харраредегі Хайфилд ауданындағы Мушандирапвамве қонақ үйінде үнемі өнер көрсетіп тұратын. Ол кезде оған Джон Чибадураның «Сунгура Бойз» тобы қолдау көрсетті, себебі оның өз музыкалық аспаптары болмады. Оның кіші інісі Найсон да оған көмектесті, және олар сол кездегі басым саяси идеологияның ықпалымен, сонымен қатар Саймонның соғыс кезеңіндегі тәжірибесінің нәтижесінде «Марксистік бауырлар» деп танылды. Ағайындылар бірлесіп «Dr Nero» (Найсон жазған) және «Nherera» (Саймон жазған) сияқты әндерді жазды, бұл оларға Зимбабве музыка әлемінде танылуға көмектесті. Бірнеше альбомды бірге жазғаннан кейін, 1988 жылы олар жолдары айырылысты. Саймон «The Orchestra Dendera Kings» тобын құрды, ал Найсон «Gee (Great) 7 Commandos» тобын құрды. Найсонмен ажырасқаннан кейін Саймон «Nguva Yakaoma» («Қиын заман») альбомын жазды. Бұл альбомда «Spare Wheel», жан тебірентетін «Samatenga», «Pasi Rapinduka» және тағы да басқа хиттер орын алды. «Samatenga» әні ұзақ уақыт бойы көшбасшылықты сақтап тұрды; ол сипаттайтын қиындықтар Саймонның өмірінде де көрініс тапты, ол ұрлық жасады деген айыппен немесе ұрланған мүлікті алды деген айыппен тұтқындалды. Өзін кінәсіз деп мәлімдесе де, ол кінәлі деп танылып, Булавайодағы Хами түрмесіне қамалды.
Chimbetu worked for a tobacco processing company for many years after the attainment of Zimbabwe's internationally recognised independence in 1980. His passion for music did not wane. Rather, he regularly played at Mushandirapamwe Hotel in Highfield, a high density suburb in Harare. At this point he was backed by John Chibadura's Sungura Boys as he did not have his own instruments. His younger brother, Naison backed him and together they performed as Marxist Brothers because of the then prevailing political ideology which had also shaped Simon's war experiences. Together, the siblings penned songs like "Dr Nero"(Naison) and "Nherera"(Simon) which gave them visibility on the Zimbabwean music scene. After recording several albums together, the two split in 1988 with Simon forming his own band, The Orchestra Dendera Kings while Naison formed his Gee(Great) 7 Commandos. It was after splitting with Naison that Simon recorded the hit album Nguva Yakaoma(Hard Times). The album carried hits such as "Spare Wheel", the soulful "Samatenga", "Pasi Rapinduka", and others. "Samatenga" stayed at the number one spot for a long time; it was somewhat prophetic in that the suffering it describes was mirrored in Simon's own life soon after when he was arrested for theft/receiving stolen property. Although he pleaded his innocence, he was found guilty and incarcerated at Khami Prison in Bulawayo.
Атақ-даңққа қол жеткізу
Чимбету жеке карьерасын бастағанда, "Куипа Чете", "Нгома Яндетора Мойо", "Мана Веданге", "Оңтүстік Африка" және тағы да көптеген хиттерді жазып, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Ол өзінің сунгара стилін "дендера" деп атады, бұл Оңтүстік жер астындағы мүйізқұйрықтың күркіреген, терең дыбысына сілтеме жасады. Чимбетудің әндері осы терең, күркіреген бас-гитарасымен ерекшеленеді. Саймонды сол кездегі және одан кейінгі карьерасы бойындағы көптеген сунгара/мусев әртістерінен ерекшелендірген нәрсе – оның музыкасы заманауи әлеуметтік және саяси мәселелерге назар аударуы болды. Мысалы, "Kuipa Chete" әнінде ақ фермерлердің Зимбабве қара халқына жасаған зорлық-зомбылықтары мен экономикалық қанаушылығы туралы айтылады. 1990 жылдардың соңында Чимбету көптеген хиттерді жазды және сахнада есептеуге болатын күшке айналды. Ол "Саматенга", "One Way", "Dzandipedza Mafuta" және тағы да басқа әндерді жазғанымен және орындағанымен танымал. Саймон көп тілді білді, бірнеше тілде еркін сөйлейтін және шона, чева, ндебеле, суахили тілдерінде ән шырқаған. Чимбету "Оңтүстік Африка", "Куипа Чете" және "Симба Недерере" сияқты әндердегі сынды пікірлерімен де көзге түсті. Екі бауырдың ішінде Чимбету үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Бірақ 1991 жылы ұрланған мүлікті қабылдағаны үшін 4 жылға сотталғаннан кейін оның жолы үзілді. 1995 жылы босатылып, бірден "Pachipamwe (Welcome Back)" әнімен танымал болды. "Pachipamwe" альбомынан шыққан "Saina" әні тойларда және басқа да мерекелік шараларда көпшіліктің сүйікті әніне айналды. Оның "Survival" және "Lullaby" альбомдары Мугабе режимін қатты сынады. Чимбетудің ең үлкен жетістіктерінің бірі – ұзақ жылдар түрмеде отырғаннан кейін де бұрынғы деңгейіне қайта оралуы болды. Ол түрмеде отырғанда, Леонард Жаката да ұқсас стильдегі музыкасымен және терең мәнді әндерімен көптеген жанкүйерлердің көңілін жаулады. Бірақ осы сәттілік кезеңнен кейін Саймонның мансабы төмендеді, себебі ол биліктегі ZANU PF партиясымен тығыз байланысты болды.
Chimbetu realised greater success when he went solo, recording classics like "Kuipa Chete", "Ngoma Yanditora Moyo", "Mwana Wedangwe", "Southern Africa" and many others. He called his brand of sungura 'dendera', a reference to the Southern Ground Hornbill's booming bass sound. Chimbetu's songs are distinguished by this deep, booming bass guitar. What also distinguished Simon from many other sungura/museve artists at this time and throughout his career was that his music focused on contemporary social and political topics. The song "Kuipa Chete", for example, is about black Zimbabweans being abused and exploited economically by white commercial farmers. Towards the end of the 1990s, Chimbetu recorded many hits and grew to be force to reckon with on the scene. He is famous for penning and singing such songs as "Samatenga", "One Way", "Dzandipedza Mafuta" and many others. Simon also had a great facility with languages, being fluent in several and having in sung in Shona, Chewa, Ndebele and Swahili, among others. Chimbetu is also noted for his critical lyrics such as in the songs "Southern Africa", "Kuipa Chete" and "Simba Nederere", among many others. Out of the two brothers, Chimbetu had the greater success. This was interrupted by his 4 year imprisonment from 1991 after being convicted of receiving stolen property. He was released in 1995 and immediately shot to the top with Pachipamwe (Welcome Back). The song "Saina", off Pachipamwe, was favourite of many at weddings and social gatherings. His albums Survival and Lullaby are highly critical of the Mugabe regime. One of Chimbetu's distinct successes was being able to reclaim his top spot even after being jailed for such a long time. While in prison, another musician, Leonard Zhakata had wooed many fans with his similarly styled beat and well thought out lyrics. After this purple patch, Simon's career plummeted after he became more directly linked to the ruling ZANU PF party.
Дау-жанжал және құлдырау
Чимбету мансабында даулы мәселелерден қашқан емес. Ол өзінің танымалдылығының шарықталу кезеңінде төрт жыл түрмеде отырды. Содан кейін 2002 жылы ол өз шаруаларына айлар бойы жалақы төлемегені туралы әңгімелер тарады. Бұған қоса, үкіметті қолдауы оның беделінің төмендеуіне әкелді. Зимбабведегі экономикалық ахуал даулы жер реформасы бағдарламасынан кейін нашарлағанда, жер реформасын және жалпы ZANU PF саясатын қолдаған музыканттардың танымалдылығы азайды. Оның "Pane Asipo" сияқты әндердегі саяси риторикасы, әсіресе "Hoko" атты саяси альбомдағы әндері, халықтан алшақ болғаны анық. Кейбір жанкүйерлер оны тастап кетті, бірақ көптеген адамдар оның музыкасын әлі де жақсы көретін. "Zuva Raenda" ("Күн батып барады") әнінде Чимбету жерді ақ адамдардан қара адамдарға қайта бөлудегі кешігулерге қанағаттанбады. Чимбету 2005 жылдың 14 тамызында автокөлік апатынан алған жарақаттарынан қайтыс болды. Қызығы, оның өліміне таяу уақытта оның мансабы "10 Миллион Фунт Сыйлық" альбомының жарық көргенімен жақсарып келе жатқандай көрінді. Бұл альбомда ол көптеген мәселелер туралы айтады, соның ішінде "Губернатор Корнуэлл" әнінде Зимбабведегі ресурстардың теңсіз бөлінуі туралы. Чимбету Чива руынан шыққан, бірақ Зимбабведе туып өскен; оны провинциялық батыр деп жариялағанда, оның нақты жерлеу орны діни дәстүрлеріне сәйкес құпия сақталды. Оның кіші інісі Аллан, бұрыннан "Дендера Кингс" оркестрінің құрамында болған, Симонның екінші ұлы Сулуман Чимбету басқаруға келгенге дейін бір кезде топты басқарды. Оның үлкен ұлы Коллин "Кодза" Чимбету шаруашылыққа бейімделді. Ол жақсы қабылданатын альбомдарды жазды және шетелде гастрольдік сапарлар жасады. Ол Симоннан кейін мансапты жалғастыра алды, сонымен қатар ол Симонға өте ұқсайды, сондықтан танымал музыкант Алик Мачесо сахнада Сулуды Симонның "Чоппер" лақабымен бейнелейді.
Chimbetu wasn't far from controversy during his career. At the peak of his popularity, he spent four years in jail and thereafter, rumours hit in 2002 that he hadn't paid his own farm workers for months. Additionally, his pro government stance contributed to his somewhat rising unpopularity. As the economic situation in Zimbabwe worsened with the controversial land reform programme, musicians who were seen to side with the land reform and general ZANU PF policies became unpopular. His political rhetoric, with songs like "Pane Asipo", especially on the highly political album, Hoko, was obviously out of tune with the masses. Some fans deserted him but many still liked his music. In "Zuva Raenda", (the sun is setting) Chimbetu laments the delays in redistributing the land from white to black Zimbabweans. Chimbetu died on 14 August 2005, following injuries sustained in a car accident. Curiously, at the time of his death, his career appeared to be on the mend with the release of 10 Million Pounds Reward. On this album, he sings about many issues, one of which is the unequal resource distribution in Zimbabwe on the Chewa song, "Governor Cornwell". Chimbetu was of Chewa origin, although born and raised in Zimbabwe; when declared a provincial hero, his actual burial was kept a secret in line with his religious burial traditions. A younger brother who was already part of the Orchestra Dendera Kings, Allan, fronted the band for a while before Suluman Chimbetu, Simon's second eldest son took over. His eldest son being Collin "Kodza" Chimbetu who ventured into farming. He has recorded a well received albums has toured overseas. He has managed to take over from Simon as well as he is a Simon lookalike which has popular musician Alick Macheso to mimick on stage that Sulu anenge Chopper literally translated as Sulu is like Chopper(Simon's common alias)