Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сатипо провинциясы (lang es) – Перудің Юнин аймағындағы ең үлкен және ең шығысқа орналасқан провинция. Перудің орталық Амазония орманында жатыр. Оның орталығы – Сатипо қаласы.
Province in Junín, Peru
Satipo Province (lang es) is the largest and easternmost province in the Junín Region, located in the central Amazon rainforest of Peru. Its capital is the town of Satipo.
География
Сатипо провинциясы батыста Хуанкайо, Консепсьон, Хауя және Чанчамайо провинцияларымен; солтүстікте Паско аймағының Оксапампа провинциясымен; солтүстік-батыста Укаяли аймағындағы Аталая провинциясымен; шығыста және оңтүстік-шығыста Куско аймағының Ла Конвенсьон провинциясымен шектеседі. Мантаро өзені провинцияның Аякучо аймағының Хуанта провинциясымен оңтүстікте және Хуанкавелика аймағының Таякаха провинциясымен оңтүстік-батыстағы шегарасын белгілейді. Сатипо провинциясының биіктігі мен климаты Амазонка бассейнінің тропикалық жаңбырлы ормандары климатынан (Аталаяға жақын Тамбо өзені бойында) Анд тауларындағы Тольдопампа ауылының жанындағы Невадо Батеодораға дейін өзгереді.
The Satipo Province borders the provinces of Huancayo, Concepción, Jauja and Chanchamayo on the west; Pasco Region's Oxapampa Province on the north; Atalaya Province in the Ucayali Region on the northwest; and Cusco Region's La Convención Province on the east and southeast. The Mantaro River marks the province's border with Ayacucho Region's Huanta Province on the south and Huancavelica Region's Tayacaja Province on the southwest. Elevations and climates in Satipo province range from the Amazon Basin tropical rainforest climate along the Tambo River near Atalaya at an elevation of to Nevado Bateadora with an elevation of near the hamlet of Toldopampa in the Andes.
Тарих
Қазіргі Сатипо провинциясының алғашқы тұрғындары ашаника, пирос, амуэша, номатсигуэнга, симиринча, амевака, какинти және тағы да басқа тайпалар болды. Олар 3500 жылдан астам бұрын жасалған деп саналатын петроглифтерді мұра етіп қалдырды. Керамика, тас және алтын балталар, сондай-ақ көптеген құрылыстар осы аймақта инкалар да қоныстанғанын көрсетеді. Инкалар мен басқа тайпалар арасында көптеген шайқастар болды, ал олардың орманды жақсы білуі жеңіске жеткеніне көмектесті. Алғашқы еуропалықтар 1673 жылы провинция аумағына келді, олар францискан монахтары Санта-Крузді, аймақтағы алғашқы қоныстарын құрды. 18 ғасырда көптеген үндістер көтеріліс жасады. Президент Мануэль Прадо 1940 жылдың 18 қыркүйегінде Сатипо ауданын Жаужа провинциясының құрамына енгізді. 1947 жылдың 1 қарашасында болған күшті жер сілкінісі қаланы қиратты, толық елді мекендер жойылды. Сатипоға құрлықпен жету мүмкін болмады және 1960 жылға дейін оқшауланған күйде қалды. 1965 жылдың 26 наурызында президент Фернандо Белаунде Терри Сатипо ауданын провинция деңгейіне көтерді. 1980 жылдардың соңында провинция терроризмге ұшырады, бұл провинциядан жаппай адамдардың кетуіне әкелді. Террористер Сатипо қаласының мэрі Фидель Хуарес Торрес сияқты көптеген адамдарды өлтірді.
The first inhabitants of present day Satipo Province were the Asháninkas, Piros, Amueshas, Nomatsiguengas, Simirinches, Amewakas, Cakintis, among others. They left a legacy of petroglyphs which are believed to be from more than 3500 years ago. Ceramics, stone and golden axes, as well as many constructions show that the area was also inhabited by the Incas. Many battles were fought between the Incas and the other natives, whose extensive knowledge of the jungle helped them win. The first Europeans arrived in the province's territory in 1673, when the Franciscans founded Santa Cruz, their first settlement in the area. Many Indian uprisings happened during the 18th century. President Manuel Prado created the Satipo District as part of the Jauja Province on September 18, 1940. On November 1, 1947, a strong earthquake destroyed the city, causing entire settlements to disappear. Satipo could not be reached by land and remained isolated until 1960. The district of Satipo was elevated to the provincial status by President Fernando Belaúnde Terry on March 26, 1965. During the late 1980s, the province was hit hard by terrorism and caused a massive exodus from the province. Many persons were killed by terrorists, including the Mayor of Satipo, Fidel Juarez Torres.