Сілекей бездерінің көп пішіндес ісігі: Диагностика және ерекшеліктері
Pleomorphic adenoma
Сілекей бездерінің ісігі (плеоморфты аденома) – жиі кездесетін, қатерліге айналуы мүмкін жақсы ұрық. Симптомдары, себептері мен диагностикасы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Плеоморфты аденома (немесе қатерсіз аралас ісік) – эпителийлік (қаналдық) жасушалардың миоэпителийлік элементтермен бірге неопластикалық өсуімен сипатталатын, қатерліге айналу мүмкіндігі бар, жиі кездесетін қатерсіз сілекей безінің ісігі. Бұл сілекей безі ісіктерінің ең көп таралған түрі және жақ сүйек безінің ең көп кездесетін ісігі. Оның атауы жарық микроскопымен қарағанда байқалатын архитектуралық плеоморфизмнен (көріністің өзгеруінен) шыққан. Ол сондай-ақ "аралас ісік, сілекей безі типі" деп те аталады, бұл эпителийлік және миоэпителийлік элементтерден екі түрлі текті болуын көрсетеді, плеоморфты көрінісіне емес.
Pleomorphic adenoma (or benign mixed tumor) is a common benign salivary gland neoplasm characterised by neoplastic proliferation of epithelial (ductal) cells along with myoepithelial components, having a malignant potentiality. It is the most common type of salivary gland tumor and the most common tumor of the parotid gland. It derives its name from the architectural Pleomorphism (variable appearance) seen by light microscopy. It is also known as "Mixed tumor, salivary gland type", which refers to its dual origin from epithelial and myoepithelial elements as opposed to its pleomorphic appearance.
Клиникалық көрінісі
Ісік көбінесе жалғыз болады және баяу өсетін, ауыртпайтын, бір түйінді, қатты масса түрінде көрінеді. Жеке түйіндер әдетте көп түйіндік емес, негізгі түйіндің өсуі болып табылады. Әдетте, тіс тістесінде табылмайынша, қозғалмалы болады және сіңірдің төменгі жағының атрофиясына себеп болуы мүмкін. Паротидтік құйрықта табылған жағдайда, құлақ күлдіресінің сыртқа қарай иілуі ретінде көрінуі мүмкін. Плеоморфты аденомалар қатерлі емес ісік ретінде жіктеліп, үлкен өлшемге дейін өсе алады және қатерлі өзгеріске ұшырауы мүмкін, нәтижесінде плеоморфты аденомадан туындаған қатерлі ісік пайда болады, бұл қаупі уақыт өте келе артады (15 жыл ішінде қатерліге айналу ықтималдығы 9,5%). "Қатерлі емес" болғанымен, ісік анеуплоидты, резекциядан кейін қайталануы мүмкін, жақын жердегі қалыпты тіндерге таралады және ұзақ (+10 жыл) уақыт өткен соң қашықтағы метастаздар туралы хабарламалар бар. Бұл ісік көбінесе бездің беткі бөлігінің төменгі полюсінде пайда болады, ал ісіктердің шамамен 10% бездің терең бөліктерінде пайда болады. Бұл ауру әйелдерде ерлерге қарағанда жиірек кездеседі, шамамен 6:4 арақатынасында. Аурудың көп бөлігі 43 жас шамасындағы пациенттерде кездеседі, бірақ жас ересектерде де жиі кездеседі және балаларда да кездесуі мүмкін.
The tumor is usually solitary and presents as a slow growing, painless, firm single nodular mass. Isolated nodules are generally outgrowths of the main nodule rather than a multinodular presentation. It is usually mobile unless found in the palate and can cause atrophy of the mandibular ramus when located in the parotid gland. When found in the parotid tail, it may present as an eversion of the ear lobe. Though it is classified as a benign tumor, pleomorphic adenomas have the capacity to grow to large proportions and may undergo malignant transformation, to form carcinoma ex pleomorphic adenoma, a risk that increases with time (9.5% chance to convert into malignancy in 15 years). Although it is "benign", the tumor is aneuploid, it can recur after resection, it invades normal adjacent tissue, and distant metastases have been reported after long (+10 years) time intervals. This tumour most often presents in the lower pole of the superficial lobe of the gland, about 10% of the tumours arise in the deeper portions of the gland. It occurs more frequently in females than in males, the ratio approximating 6:4. The majority of the lesion are found in patients in the fourth to sixth decades with an average age of occurrences of about 43 years, but these are relatively common in young adults and have been known to occur in children.
Гистология
[[Файл:Племорфты аденоманың гистопатологиясы.png|thumb|300px|Племорфты аденоманың гистопатологиясы (H&E бояуы). Жұқа инемен биопсия (FNA) слюна безінің біріншілік ісігін, метастаздық аурудан ажыратуға да мүмкіндік береді. Өзекті инемен биопсияны амбулаториялық жағдайда да жасауға болады. Ол көбірек инвазивті, бірақ FNA-мен салыстырғанда 97%-дан жоғары диагностикалық дәлдікке ие, дәлдігі артық. Сонымен қатар, өзекті инемен биопсия ісіктің гистологиялық типін анықтауға көмектеседі. Бейнелеу зерттеулерінің ішінде, ультрадыбыс беткі сілекей безі ісіктерін анықтап, сипаттай алады. Сілекей безі ісіктерінің кейбір түрлері ультрадыбыста нақты сонографиялық белгілеріне ие. Ультрадыбыс көбінесе FNA немесе өзекті инемен биопсия жасау үшін бағыттап қолданылады. КТ сілекей безі ісігін тікелей, екі жақты көруге мүмкіндік береді және оның жалпы мөлшері мен тіндерге таралуы туралы ақпарат ұсынады. КТ сүйекке таралуын көрсетуде өте тиімді. МРТ, КТ-мен салыстырғанда, периневральды таралу сияқты жұмсақ тіндерді жақсырақ көрсетеді.
[[File:Histopathology of pleomorphic adenoma. png|thumb|300px|Histopathology of pleomorphic adenoma (H&E stain). FNA can also distinguish primary salivary tumor from metastatic disease. Core needle biopsy can also be done in outpatient setting. It is more invasive but is more accurate compared to FNA with diagnostic accuracy greater than 97%. Furthermore, core needle biopsy allows more accurate histological typing of the tumor. In terms of imaging studies, ultrasound can determine and characterize superficial parotid tumors. Certain types of salivary gland tumors have certain sonographic characteristics on ultrasound. Ultrasound is also frequently used to guide FNA or core needle biopsy. CT allows direct, bilateral visualization of the salivary gland tumor and provides information about overall dimension and tissue invasion. CT is excellent for demonstrating bony invasion. MRI provides superior soft tissue delineation such as perineural invasion when compared to CT only.
Емдеу
Паротид ісіктерінің салыстырмалы жиілігі, мұнда плеоморфты аденома көпшілік бөлігін құрайды. [[Файл:Жынысы төменгі жақ ісіктерінің салыстырмалы жиілігі. Png|thumb|320px|Жынысы төменгі жақ ісіктерінің салыстырмалы жиілігі, плеоморфты аденома ең көп кездесетін түрі. Диагнозды растау үшін операция жасамас бұрын инемен биопсия жасау ұсынылады. Хирургиялық емнің егжей-тегжейлілігі және қосымша сәулелік терапияның қажеттілігі ісіктің қатерлі ме, қатерсіз ме екеніне байланысты. Паротид безі ісіктерінің хирургиялық емделуі кейде қиын, себебі бет жүйкесінің және паротид безінің анатомиялық байланысы күрделі, сондай-ақ операциядан кейін қайталану мүмкіндігі жоғары. Сондықтан, паротид безі ісігінің ерте сатыларын анықтау операциядан кейінгі емделу барысы тұрғысынан өте маңызды. Уақыт өте келе, паротид плеоморфты аденомасын хирургиялық жолмен емдеуге қатысты бірнеше тәсілдер пайда болды. Ісіктің энуклеациясы (яғни, интракапсулярлық диссекция), 20 ғасырдың басында кең таралған процедура, қазіргі кезде қайталану жиілігінің өте жоғары болуына байланысты қолданылмайды. Бұл процедуралар ісікті толық алып тастаумен және операция кезінде бет жүйкесінің негізгі тамырын анықтаумен үйлеседі, бұл жүйкеге зақым келтірмеу үшін жасалады. Дегенмен, кең ауқымды операциялар Фрей синдромы (тамақ ішкен кезде шектен тыс терлеу) және сілекей фистуласы сияқты қосымша ауруларға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, эстетикалық нәтижеге де әсер етуі мүмкін. Сондықтан, соңғы жылдары таңдап алынған жағдайларда аз инвазивті процедураларға басымдық берілуде, ал операция кезінде нейромониторингтің енгізілуі жиырма жылдай бұрын бірнеше хирургиялық техникалардың дамуына мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта, паротид плеоморфты аденомасына хирургиялық тәсілді таңдау негізінен ісіктің мөлшеріне, орналасуына және қозғалмалылығына байланысты. Ұсынылатын негізгі техникаларға экстракапсулярлық диссекция, ішінара үстіңгі паротидектомия және бүйірлік немесе толық паротидектомия жатады. Дегенмен, хирургтың тәжірибесі осы процедуралардың нәтижесінде маңызды рөл атқарады. Кішкентай сілекей бездерінің басқа да қатерсіз ісіктері де осыған ұқсас емделеді. Қатерлі сілекей ісіктері әдетте бастапқы ісіктің кең жергілікті резекциясын қажет етеді. Алайда, толық резекцияға қол жеткізілмесе, жергілікті бақылауды жақсарту үшін адъювантты сәулелік терапия қосылуы керек. Бұл хирургиялық емдеудің бас сүйек жүйкесінің зақымдануы, Фрей синдромы, косметикалық проблемалар және т.б. сияқты көптеген салдары болуы мүмкін. Әдетте, пациенттердің шамамен 44% - і ісіктің толық гистологиялық жолмен алынуын қамтамасыз етеді, бұл ең жоғары көрсеткішті өмір сүру деңгейімен байланысты.
thumb|320px|Relative incidence of parotid tumors, showing pleomorphic adenoma being a majority of tumors. [[File:Relative incidence of submandibular tumors. png|thumb|320px|Relative incidence of submandibular tumors, with pleomorphic adenoma being the most common. Needle biopsy is highly recommended prior to surgery to confirm the diagnosis. More detailed surgical technique and the support for additional adjuvant radiotherapy depends on whether the tumor is malignant or benign. Surgical treatment of parotid gland tumors is sometimes difficult, partly because of the anatomical relationship of the facial nerve and the parotid lodge, but also through the increased potential for postoperative relapse. Thus, detection of early stages of a tumor of the parotid gland is extremely important in terms of prognosis after surgery. There have been several approaches for surgery of parotid pleomorphic adenoma in the course of time. Enucleation of the tumor (i. e. intracapsular dissection), a procedure that was common in the early 20th century, is nowadays obsolete due to very high incidence of recurrence. These procedures combine complete tumor removal and identification of the main trunk of facial nerve during surgery to avoid any lesions to the nerve. However, extensive surgery may cause significant morbidity, such as Frey´s syndrome (excessive sweat while eating) and salivary fistula. Also, aesthetic outcome may be compromised. Therefore, less invasive procedures have been preferred in selected cases during the recent years, and introduction of perioperative neuromonitoring enabled the evolution of several different surgical techniques some twenty years ago. Currently, the choice of surgical approach for parotid pleomorphic adenoma is mainly based on the size, location, and mobility of the tumor. The recommended main techniques include extracapsular dissection, partial superficial parotidectomy, and lateral or total parotidectomy. Nevertheless, the experience of surgeon plays a key role in the results of these distinct procedures. Other benign tumors of minor salivary glands are treated similarly. Malignant salivary tumors usually require wide local resection of the primary tumor. However, if complete resection cannot be achieved, adjuvant radiotherapy should be added to improve local control. This surgical treatment has many sequelae such as cranial nerve damage, Frey's syndrome, cosmetic problems, etc. Usually about 44% of the patients have a complete histologic removal of the tumor and this refers to the most significant survival rate.