Яков Ильич Френкель: Совет физигі, өмірі мен еңбектері
Yakov Frenkel
Яков Френкель (1894-1952) – советский физик, известный работами в области физики конденсированного состояния. Биография, научные достижения и вклад в физику.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес физигі (1894–1952)
Soviet physicist (1894–1952)
NOTOC
Yakov Il'ich Frenkel (Яков Ильич Френкель; 10 February 1894 – 23 January 1952) was a Soviet physicist renowned for his works in the field of condensed matter physics. He is also known as Jacov Frenkel, frequently using the name J. Frenkel in publications in English.
Яков Ильич Френкель (Яков Ильич Френкель; 10 ақпан 1894 – 23 қаңтар 1952) – конденсирленген заттар физикасы саласындағы еңбектерімен танымал кеңес физигі. Ол Жаков Френкель ретінде де белгілі, ағылшын тіліндегі жарияланымдарда көбінесе J. Frenkel деген атты қолданады.
Soviet physicist (1894–1952)
NOTOC
Yakov Il'ich Frenkel (Яков Ильич Френкель; 10 February 1894 – 23 January 1952) was a Soviet physicist renowned for his works in the field of condensed matter physics. He is also known as Jacov Frenkel, frequently using the name J. Frenkel in publications in English.
Алғашқы жылдар
Ол 1894 жылғы 10 ақпанда Ресей империясының Дон әскері облысындағы Ростов-на-Донда еврей отбасында дүниеге келді. Әкесі революциялық қызметпен айналысып, Сібірде ішкі жер аударылуда біраз уақыт өткізді; 1905 жылы погромдардың қаупі күшейген кезде отбасы Швейцарияда біраз уақыт тұрды, онда Яков Френкель білімін бастады. 1912 жылы Санкт-Петербургтегі Карл Май гимназиясында оқып жүргенде, ол Жердің магниттік өрісі және атмосфералық электр туралы алғашқы физикалық жұмысын аяқтады. Бұл жұмыс Абрам Иоффтың назарын тартып, кейін олардың арасында ынтымақтастыққа әкелді. Ол АҚШ-қа көшуді ойлады (1913 жылдың жазында жеке сабақтардан тапқан ақшамен сапар шекті), бірақ 1913 жылдың қысқы семестрінде Санкт-Петербург университетіне қабылданды, соның нәтижесінде эмиграциялық жоспарлары тоқтатылды.
He was born to a Jewish family in Rostov on Don, in the Don Host Oblast of the Russian Empire on 10 February 1894. His father was involved in revolutionary activities and spent some time in internal exile to Siberia; after the danger of pogroms started looming in 1905, the family spent some time in Switzerland, where Yakov Frenkel began his education. In 1912, while studying in the Karl May Gymnasium in St. Petersburg, he completed his first physics work on the Earth's magnetic field and atmospheric electricity. This work attracted Abram Ioffe's attention and later led to collaboration with him. He considered moving to the USA (which he visited in the summer of 1913, supported by money hard earned by tutoring) but was nevertheless admitted to St. Petersburg University in the winter semester of 1913, at which point any emigration plans ended.
Ғылыми мансабының алғашқы жылдары
Ұлы соғыстың соңғы жылдарында және 1921 жылға дейін Френкель (Игорь Таммпен бірге) Қырымдағы университеттің негізін қалауға қатысты (оның отбасы анасының денсаулығының нашарлауына байланысты Қырымға көшіп барды). 1920 жылы Сара Исаковна Гординге үйленді. Олардың Сергей және Виктор есімді екі ұлы болды. 1930 жылы АҚШ-тағы Миннесота университетінде қонақ профессор болып қызмет етті. Татьяна Конторова сол кезде Френкельмен бірге жұмыс істейтін докторлық диссертация кандидаты болды. 1930-1931 жылдары Френкель кристаллды жарық арқылы бейтарап қоздыру мүмкін екенін көрсетті, мұнда электрон торық құрылымында пайда болған тесікке байланысты қалады, бұл квазибөлшек ретінде анықталған экситон еді. Френкельдің металдар теориясы, ядролық физика (1936 жылы ядроның сұйық тамшы моделі) және жартылай өткізгіштер туралы еңбектерін атап өту керек. 1930 жылы оның ұлы Виктор Френкель дүниеге келді. Виктор ғылымның көрнекті тарихшысы болды, ол көптеген белгілі физиктердің өмірбаянын жазды, соның ішінде Яков Ильич Френкельдің 1996 жылы жарық көрген кеңейтілген нұсқасы да бар. 1934 жылы Френкель көп конфигурациялы өзіндік дәйекті өріс әдісінің формализмін белгіледі, кейіннен Дуглас Хартри оны қайта ашып, дамытты. Ол 1938 жылы Пуль-Френкель эффектісі деп белгілі болған теорияны ұсынды. "Пуль" – Х.Х. Пуль (Хорас Хьюит Пуль, 1886–1962), Ирландияны білдіреді. Пуль оқшаулағыштардағы өткізгіштік туралы тәжірибелік нәтижелерді баяндады және өткізгіштік пен электр өрісі арасындағы эмпирикалық байланысты тапты. Френкель кейіннен Пульдің нәтижелерін дәлірек түсіндіру үшін Шоттки эффектісіне ұқсас микроскопиялық модельді жасады. АҚШ-та жарияланған бұл мақалада Френкель эмпирикалық қатынасты Пульдің заңы ретінде қысқаша ғана атады. Френкель Пульдің мақаласын сілтеме ретінде келтіріп, кеңестік журналда одан ұзақ мақала жазды. 1930 жылдары Френкель мен Иоффе совет физикасындағы қауіпті тенденцияларға қарсы тұрды, ғылымды материалистік идеологиямен байланыстыруға тырысты, бұл өте батыл қадам болды. Осы әрекеттердің нәтижесінде совет физикасы биологияға қарағанда терең құлдырауға ұшырамады. Дегенмен, ол кейіннен бірнеше мақала жариялаудан бас тартты, себебі бұл жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін деп қорқыды.
In the last years of the Great War and until 1921 Frenkel was involved (along with Igor Tamm) in the foundation of the University in Crimea (his family moved to Crimea due to the deteriorating health of his mother). He married Sara Isakovna Gordin in 1920. They had two sons, Sergei and Viktor (Victor). He served as a visiting professor at the University of Minnesota in the United States for a short period of time around 1930. Tatyana Kontorova was then a PhD candidate working with Frenkel. In 1930 to 1931, Frenkel showed that neutral excitation of a crystal by light is possible, with an electron remaining bound to a hole created at a lattice site identified as a quasiparticle, the exciton. Mention should be made of Frenkel's works on the theory of metals, nuclear physics (the liquid drop model of the nucleus, in 1936), and semiconductors. In 1930, his son Viktor Frenkel was born. Viktor became a prominent historian of science, writing a number of biographies of prominent physicists including an enlarged version of Yakov Ilich Frenkel, published in 1996. In 1934, Frenkel outlined the formalism for the multi configuration self consistent field method, later rediscovered and developed by Douglas Hartree. He contributed to semiconductor and insulator physics by proposing a theory, which is now commonly known as the Poole–Frenkel effect, in 1938. "Poole" refers to H. H. Poole (Horace Hewitt Poole, 1886–1962), Ireland. Poole reported experimental results on the conduction in insulators and found an empirical relationship between conductivity and electrical field. Frenkel later developed a microscopic model, similar to the Schottky effect, to explain Poole's results more accurately. In this paper published in USA, Frenkel only very briefly mentioned an empirical relationship as Poole's law. Frenkel cited Poole's paper when he wrote a longer article in a Soviet journal. During the 1930s, Frenkel and Ioffe opposed dangerous tendencies in Soviet physics, tying science to the materialist ideology, with remarkable courage. Soviet physics, as a result of these actions, never descended to the depths biology did. Still, he subsequently had to forgo publishing several papers, fearing that might have unfortunate consequences.