Трибанга – бұл ежелгі үнді өнері мен биінде қолданылатын дене позасы. Кеңірдек, жамбас және иықтардың үштік иілуінен тұрады, қозғалыс пен жастық энергияны көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трибханга немесе Трибунга – дәстүрлі үнді өнерінде және үнді классикалық би түрлерінде, мысалы Одиссиде қолданылатын тұру позасы немесе дене ұстанымы. Онда дене тізелерде бір жаққа, жамбаста екінші жаққа, ал иықтар мен мойында үшінші жаққа иіледі. Бұл поза үнді өнерінде кем дегенде 2000 жыл бұрын пайда болған және осы кезеңнің көп бөлігінде өте ерекшеленген, "үнді мүсіншілігі мен сурет салудың көптеген мысалында қайта-қайта кездеседі". Үнді діндері оны Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияға таратыпты. Батыс өнеріндегі "S қисығы" (S Curve) және "контраппост" (contrapposto) сияқты, бұл поза фигураларда қозғалыс сезімін тудырады және "ритмдік ағымдылық пен жастық күшті" сыйлайды. Бұл сөз санскриттен келген, онда бханга (немесе бхангха) – поза немесе ұстанымды білдіреді, ал "три" – "үш" деген мағынаны береді, сондықтан "үштік иілген поза" деп аударуға болады. Би туралы ежелгі мәтіндерде сипатталған басқа да позалар бар: "самабханга" – "тепе-теңдіктегі фигура", ол тұрғанда, отырғанда немесе жатқанда қолданылады, ал "абханга" – бір аяқтың сәл иілуінен фигураға кішігірім қисық түседі. Бидегі тағы бір күрделі поза – "атибханга"; Шива Натараджаның әйгілі мүсіндері осыған мысал болады.
Tribhaṅga or Tribunga is a standing body position or stance used in traditional Indian art and Indian classical dance forms like the Odissi, where the body bends in one direction at the knees, the other direction at the hips and then the other again at the shoulders and neck. The pose goes back at least 2,000 years in Indian art, and has been highly characteristic for much of this period, "found repeated over and over again in countless examples of Indian sculpture and painting". Indian religions carried it to East and South East Asia. Like the equivalent contrapposto and "S Curve" poses in Western art, it suggests movement in figures and gives "rhythmic fluidity and youthful energy". The word derives from Sanskrit, where bhanga (or bhangha) is the word for an attitude or position, with tri meaning "triple", making "triple bend position". Other poses described in old texts on dance were samabhanga for the "figure in equipoise", whether standing, sitting or reclining, and abhanga for a slight bend in one leg giving a smaller curve to the figure. Other more complex positions in dance are atibhanga; the famous Shiva Nataraja figures are examples of this.
Тарих
Бұл позаның тарихы шамамен 2300–1750 жылдарға дейін Мохенджо-Дародан табылған әйгілі Билеуші қызға дейін жетеді, бірақ бұл кейінірек қалыптасқан әдеттегі форманы дәл көрсетпейді. Бұл өнерге дейінгі биден пайда болған болуы мүмкін, бірақ ерте өнердегі қалған жазбалар анығырақ. Ең алғашқы нұсқалары көбінесе әйелдер бейнесінде кездеседі, бірақ ол бірте-бірте еркектерге де тарады. Позаның нұсқаларын б.з.д. 100 жылғы Бхархуттағы (буддистік) якшилерде, шамамен 10 жылғы Санчидегі позаның классикалық түрінде және Бутешвара якшилерінде (б.з. 2-ші ғасыры) көруге болады. Бұл поза Гупта империясының көптеген монеталарында (б.з.д. 319–543 жж.) қолданылған, монетаның алдыңғы жағында патшалар, артқы жағында құдайлар, сондай-ақ Гупта мүсіндерінде де кездеседі. Осы кезеңде буддалық және индуистік өнерде (сондай-ақ джайнистік өнерде) кең таралды. Ең танымал ежелгі үнді суреті – Ажанта үңгірлеріндегі 1-ші үңгірдегі (шамамен 478 ж.) Падмапанидің үлкен бейнесі осы позаны көрсетеді, ол бодисаттва бейнелерінде де жиі кездеседі. Позаның стилі ғасырлар бойы өзгеріп отырады, Үндістанның ішкі және сыртқы аймақтарында әртүрлі болып келеді, өйткені ол шетелге, негізінен шығысқа және оңтүстік-шығысқа, екі негізгі діннің өнерімен бірге таралды. Айтарлықтай жеңілдету үшін, Гупта және Гуптадан кейінгі өнердегі ерте бейнелерде негізгі тұлғалар жұмсақ иілген позада көрсетілген, ал кіші тұлғаларда және әсіресе апсаралар мен якшинилер сияқты әйелдерде поза айқынрақ. Шамамен 9-шы ғасырда позаның күшейтілген нұсқасы көптеген тұлғаларға тарады және одан да айқын болды. Бұл тенденция шамамен 13-шы ғасырдан бастап азая бастайды. Будда әрқашан жеңіл трибханга позасын ғана көрсетеді, ал джайнистердің тиртханкаралары осы позада сирек бейнеленеді. Вишну мен Брахма да көбінесе позаның жеңіл нұсқаларын көрсетеді; Трибханга позаларының көптеген мысалдарын ұсынатын Хаджурахоның әйгілі храмдарында екеуінің де бейнелері бар. Кришнаның флейтада ойнауы бір аяғы екіншісінің үстіне (немесе артына) кесіп, аяқ жапырағымен тұрған күйде бейнеленеді, ал оған және Шиваға көбінесе позаның күшті нұсқалары беріледі. Шығыс Азия мен Оңтүстік-Шығыс Азияның буддалық және индуистік өнерінде поза ерте кезеңдерде соңғы үнді әсерінің белгісі болып табылады, ал кейіпкерлер, әсіресе ірілері, уақыт өте келе бірте-бірте түзеледі. Бұл тенденция барлық жерлерде би билеген тұлғаларға қатысты болмауы мүмкін.
The history of the stance is often said to reach back to the famous Dancing Girl from Mohenjo Daro, of about c. 2300–1750 BCE, although this does not exactly show the usual later form. It may well derive from dance before art, but the remaining record in early art is more clear. The earliest versions are nearly all in female figures, but it gradually spread to males. Versions of the stance can be seen in (Buddhist) yakshi at Bharhut, c. 100 BCE, and the classical form of the stance at Sanchi, around 10 CE, and the Bhutesvara Yakshis (2nd century CE). The pose is used on many coins of the Gupta Empire (c. 319 to 543 CE), by both the kings on the obverse and the deities on the reverse, and in Gupta sculpture. During this period it became very common in both Buddhist and Hindu art (as well as Jain art). The most famous ancient Indian painting, the large figure of Padmapani in Cave 1 at the Ajanta Caves (c. 478) has the pose, which remains common in bodhisattva figures. The style of the stance changes somewhat over the centuries, and between different regions inside and outside India, as it was carried abroad, mainly to the east and south east, in the art of both major religions. To simplify considerably, the earlier depictions in Gupta art and Post Gupta art show major figures in mildly bent stances, with more pronounced poses in minor figures and especially female ones such as apsaras and yakshini. By perhaps the 9th century the stronger version of the stance spreads to most types of figures, and becomes even more marked. This tendency begins to reduce from about the 13th century. The Buddha only ever has a slight tribhanga stance and the Jain tirthankaras are almost never depicted in the pose. Vishnu and Brahma also only usually have slight versions of the stance; the famous temples of Khajuraho, which provide a profusion of tribhanga poses, include examples for both of them. Krishna playing his flute is very consistently depicted in a version of the pose with one lower leg crossed over (or behind) the other and on tip toe, and he and Shiva are more often given stronger versions of the stance. In the Buddhist and Hindu art of East Asia and South East Asia, the stance tends to be a mark of recent Indian influence in early periods, and figures, especially major ones, then gradually straighten as time passes. In all areas this tendency may not apply to figures actually shown as dancing.
Өнер саласында
Одисси, Бхарата Натьям және Катхак сияқты дәстүрлі үнді билерінде қолданылатын көптеген позалар сияқты, Трибанги немесе Трибанга үнді мүсіндерінде де кездеседі. Дәстүрлі түрде Якши ағаш бұтағына қолын тигізіп, икемді позада, трибханга позында бейнеленеді, сондай-ақ Салабханджика да осылай көрсетіледі. Оның 12 ғасырға жататын мысалдары Оңтүстік-Орталық Карнатакадағы Белур қаласындағы Хойсала храмдарында және 9-шы ғасырдың соңында салынған Кхаджурахо храмдарында табылады. Кхаджурахода Вишну Иесі әртүрлі орындарда осы позада бейнеленген, бұл поза көбінесе флейта тартып тұрған Кришна Иесіне арналған. Агамик мәтіндер Шива мүсіндерінің 8-12 ғасырлардағы храмдарда көрініп тұрғандай, шығысқа қарап трибханга позасында жасалуы керектігін көрсетеді. Вишахапатнам қаласының жанындағы Симхачалам храмының орталық құдайы, Махавишну Иесінің арыстан-адам бейнесі трибханга позасында. Мүсіннің арт жағында 1098 жылға жататын жазу бар, ол Чола патшасы Кулоттунганың кезеңіне сәйкес келеді. Андхра-Прадеш штатындағы әйгілі Тирумала Венкатешвара храмындағы Тирумала Рама мүсіні де осы позада тұр. Бұл стиль Үндістанның ықпалымен бірге Қытайға дейін жеткен, мысалы, Кейінгі Цин дәуірінде (384-417 жж.) салынған Майцзишань үңгірлеріндегі мүсіндерде де кездеседі. Таиландтағы кейбір Будда мүсіндері трибханга (еңкейген) позасында, сондай-ақ 680 жылы салынған Жапонияның Нара қаласындағы ежелгі Якуши-дзи буддалық храмдарындағы Бодхисаттва мүсіндері де осылай бейнеленген, бұл Хакухо кезеңіне жатады. Такколам Паллава дәуіріндегі Шива храмындағы Дурга мүсіні де Трибханга стилінде жасалған, бұл Тамил Надудағы ең жақсы мысал. Еуропалық контраппосто және "S қисығы" позаларымен салыстырғанда, "үш бөліктің үзілуі" деген мағына беретін Трибханга денеде үш иілістен тұрады: мойында, белде және тізеде. Сондықтан дене бел және мойында қарама-қарсы иілген, бұл оған жұмсақ "S" пішін береді. Бұл поза индус құдайы Кришнамен тығыз байланысты, ол көбінесе осы позада бейнеленеді.
Like many other poses used in traditional Indian dance, including Odissi, Bharata Natyam and Kathak, Tribhangi or Tribhanga can be found in Indian sculpture as well. Traditionally the Yakshi is shown with her hand touching a tree branch, and a sinuous pose, tribhanga pose, as is Salabhanjika, whose examples dating to the 12th century can be found in the Hoysala temples of Belur, in south central Karnataka and the Khajuraho temples built around 9th century CE, where Vishnu is depicted at various places in this position which is commonly reserved for Krishna, playing the flute. The Agamic texts suggest that Shiva sculptures are to be made in tribhanga posture facing the east as seen in temple dating 8th 12th centuries. The central deity at the Simhachalam temple near Visakhapatnam, the lion man incarnation of Lord Mahavishnu is in the tribhanga posture. In the back it carries an inscription dating it 1098, the period of the Chola King Kuloththunga. The Tirumala Rama Idol at the famous Tirumala Venkateswara Temple, Andhra Pradesh is also in the same posture. This style has also travels with Indian influence as in China where some sculptures at the Maijishan Grottoes built in the Later Qin era (384 417 CE). Some Buddha images in Thailand are also in the tribhanga (leaning) position and so are some of Boddhisattva in the ancient Yakushi ji Buddhist temples in Nara, Japan, built in 680 CE, the Hakuhō period. Takkolam pallava period Shiva temple Durga also in Tribhanga style is best example is in Tamil Nadu. As compared with the similar European contrapposto and "S Curve" poses, the Tribhanga, literally meaning three parts break, consists of three bends in the body; at the neck, waist and knee, hence the body is oppositely curved at waist and neck which gives it a gentle "S" shape It has been closely associated with the Hindu deity Krishna who is often portrayed in this posture.
Биге
Бұл Одисси биінің ең әдемі және сезімтал позы болып саналады және көптеген басқа да классикалық үнді билерінде қолданылады. Үнді классикалық Одисси биі әртүрлі бхангалармен немесе позалармен сипатталады, олардың ішінде аяқтың иесін басу және әртүрлі позаларды жасау бар. Олардың ең көп таралған төртеуі – Бханга, Абанга, Атибанга және Трибанга.
It is considered the most graceful and sensual of the Odissi positions, and used in many other classical Indian dance forms. The Indian classical dance of Odissi is characterized by various Bhangas or stance, which involves stamping of the foot and striking various postures, four in number, namely Bhanga, Abanga, Atibhanga, and Tribhanga being the most common of all.