Кіріспе

Ресейлік мүсінші Александр Терентьевич Матвеев (Ланг ру; 25 тамыз 1878 – 22 қазан 1960) – өзінің буынының басқа жетекші орыс мүсіншілерінің бірі, Францияның Аристид Майолына ұқсас қарапайым, күшті және заманауи классикалық стильде шығармалар жасады.

Өмірбаян

1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін, өнер академиясының профессорлары мен студенттерімен бірге Мәскеуге, содан кейін Самарқанға эвакуацияланды. Орталық Азияға аттанғанша, кеңес суретшілерінің ең үздік туындыларының көрмесіне қатысты. 1942 жылы Самарқанда Әлішер Науаи ескерткішінің жобасымен айналысты. 1944 жылы Загорск қаласына көшті. Педагогикалық қызметінің 25 жылдығына орай Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. Мария Ермоловаға ескерткіш жасау конкурсына қатысты. 1945 жылы Чеховқа ескерткіш жобалары бойынша сайысқа қатысып, жазушының портреті мен ескерткіштің моделін жасады. 1946 жылы «1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы батыл еңбегі үшін» медалімен құрметтелді. Лермонтовқа ескерткіш жобасын жасауға қатысып, оның портретін жасады және ескерткіш макетінің екі нұсқасын құрастырды. Мәскеудегі КСРО-ның Бүкілодақтық көрмесіне қатысты. 1948 жылы «әлеуметтік-мәдени насихаттың» басшылары тарапынан педагогикалық әдістері «социализм құрушы қоғам үшін суретшілерді тәрбиелеуге» сай келмейтіні үшін қатаң сынға ілікті. Осы репрессивті идеологиялық науқанды ұйымдастырушылардың бірі – Евгений Вучетич пен Заир Азгур, кеңес мәдениетін «жат элементтерден» тазартуға тырысты. Скульптор оқытушылық қызметтен кетуге мәжбүр болды. 1960 жылы Мәскеуде өткен РСФСР Суретшілер одағының I съезіне делегат ретінде қатысты. 1960 жылдың 22 қазанында дүниеден өтіп, Новодевичье бейіштесіне жерленді. 1989 жылы Санкт-Петербургтегі Лейтенант Шмидт жағалауындағы 29-үйге оның есімінен мемориалдық тақта орнатылды. Халықаралық деңгейде танымал суретші ретінде ол 1950 жылдарға дейін Кеңес скульпторлары одағын басқарды, содан кейін социалистік реализмнің жас өкілдері оны алмастырды. Сондай-ақ, ол КСРО Өнер академиясында және жас кезінде оқыған Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебінде ұзақ жылдар бойы оқытушы болып жұмыс істеді. Оның шәкірттерінің бірі – латыш Карлис Зале.

Шығармалары

Оның бір туындысы, үш жалаңаш бейнеден тұратын топ – жұмысшы, шаруа және қызыл әскер салдаты (біреуінің басында қызыл әскердің бас киімі болған), «1927 жылғы қазан» деп аталып, 1968 жылы Октябрьск концерт залының алдына қойылған. Ол 1968 жылы түпнұсқадан, 1927 жылы жасалған қоладан құйылған.