Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ромодановскийлер әулеті – Клязьмадағы Стародуб жерін билеген Рюрикідік князьдардан тараған тегі. Олардың атасы – князь Василий Фёдорович Стародубский, ол Ромоданово селосында тұрғандықтан есімін Ромодановский деп өзгертіп алған. Бұл әулет Рюрикідіктердің алғашқыларынан болып Мәскеудің Ұлы князіне қызмет еткенімен, 17 ғасырда ғана Мәскеу Ресейінің ең жоғары лауазымдарына көтерілді.
The House of Romodanovsky (Ромодановские) was a Rurikid princely family descending from sovereign rulers of Starodub on the Klyazma. Their progenitor was Prince Vasily Fyodorovich Starodubsky (Василий Фёдорович Стародубский) who changed his name to Romodanovsky after the village of Romodanovo where he lived in. Although the family was one of the first Rurikids to enter the service of the Grand Duke of Muscovy, it was in the 17th century that they finally rose to the highest offices of Muscovite Russia.
Алғашқы мүшелері
Василийдің ұлдарының бірі Иван III-нің околоничийі болса, екіншісі Василий III билігінде Бояр Думасының құрамында отырды. Олардың шөбере інісін Иван Қорқынышты Копенгагенге Ресей елшісі ретінде жіберді. Соңғысының шөбересі, князь Иван Петрович Ромодановский 1607 жылы Парсыдан оралған жолда қалмақтардың қолынан қаза тапты. 17 ғасырдан бастап, әулет үлкен және кіші тармақтарға бөлінді, екеуі де Опричнина тазартулары мен Ұлы қасіреттен кейін Мәскеудің жоғары тұрған әулеттерінің құлдырауынан пайда тапты. Бірінші Романовтардың тұсында Ромодановскийлер Мәскеудің ең мәртебелі әулеттерінің қатарына енді. Олар – ересек ер адамдары stolnik сияқты төменгі шендерді өткізіп, бірден боярларға көтерілген санаулы әулеттердің бірі болды. Үлкен тармақтың ең маңызды өкілі – князь Григорий Григорьевич Ромодановский. 1660 және 1670 жылдары ол казак гетмандығында Мәскеудің ықпалын кеңейтуге зор үлес қосты, кейде гетман сайлауына тікелей араласып, Мәскеудің қолдауына ие кандидаттарды иемденді. Григорийдің туысы, князь Юрий Иванович Ромодановский, патша Алексейдің жақын досы және оның ең сенімді сарайлықтарының бірі болды. Ол Алексейді патриарх Никонмен қарым-қатынасын үзгенге итермеледі және Никонға өзін «үлкен хан» деп атағаны үшін патшаның наразылығын жеткізді. Бұл мәселе Никонның патриархтықтан бас тартуымен аяқталды.
Among Vasily's sons, one was Ivan III's okolnichi, another sat in the Boyar Duma during Vasily III's reign. Their nephew was sent by Ivan the Terrible as a Russian ambassador to Copenhagen. The latter's nephew, Prince Ivan Petrovich Romodanovsky, was killed by the Kalmucks on his way from Persia in 1607. Since the 17th century, the family was divided into senior and cadet lines, both of which benefited from extinction of the higher placed families of Muscovy after the Oprichnina purges and the Time of Troubles. During the reign of the first Romanovs, the Romodanovsky came to be regarded among the noblest families of Muscovy. It was one of a few clans whose adult males were promoted boyars skipping the lower ranks like stolnik. The most important member of the senior branch was Prince Grigory Grigorievich Romodanovsky. During the 1660s and 1670s, he was instrumental in spreading Muscovite influence in the Cossack Hetmanate, sometimes openly interfering into election of hetmans and promoting the candidates backed up by Moscow. Grigory's cousin, Prince Yury Ivanovich Romodanovsky, was a personal friend of Tsar Alexis and one of his most trusted courtiers. It was he who galvanized Alexis into rupture with Patriarch Nikon and announced to Nikon the tsar's anger for his having styled himself "grand sovereign". The matter ended in Nikon resigning his patriarchy.
Кадеттік желі
Кадеттік жолды Юрийдің ұлы Федор Юрьевич Ромодановский жалғастырды, оған 1686 жылы Преображенск приказінің басшысы лауазымы берілді. Оның адалдығы мен шешімділігі жас патша Петрдің құрметіне бөленді, ол оны өз әскерінің қолбасшысы етті. Патша тағына сіңірген еңбегі үшін Петр оған "Императорлық билік" (кесарское величество) және "Князь Цезарь" (князь кесарь) деген құрметті атақтар берді. Ромодановскийдің Ропшада жеке сарай ұстауға және офицерлерді жоғарылатуға құқығы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, Князь Цезарьдің ерекше атақтары оның ұлы Князь Иван Федорович Ромодановскийге көшті. Ол патшамен Евдокия Лопухинаның ағасының әйелі Феодосия және оның әйелі Анастасия Салтыкова, Иван V-нің қарындасы арқылы туысқандық байланысқа ие болды. Жоғары лауазымына қарамастан, Князь Иван активті қызметке лайық болмады. Ресейдің Пётр II тұсында ол Мәскеудің губернаторы қызметін атқарды, бірақ қайтыс болғанға бір жыл бұрын зейнетке шықты, 1730 жылы қайтыс болды, осымен әулет тоқтап қалды. Оның жалғыз қызы және мұрагері Екатерина ханшайымды оның туысы Император Анна Гаврила Головкиннің ұлына күйеуге берді, осылайша Ромодановскийдің жерлері Ресей империясының канцлерінің бақылауына өтті. Бірақ бұл олардың тарихының соңы емес еді. Жеті он жылдан кейін, 1798 жылдың 8 сәуірінде Император Павел өзінің сүйікті генералы Николай Иванович Лодыженскийге Князь Григорий Григорьевич Ромодановскийден аналық желісі бойынша тегі шыққандықтан, Ромодановский князьдігінің атағы мен гербін алуға рұқсат берді. Николайдың ұрпақтары Ромодановский-Лодыженский князьдері ретінде танылды.
The cadet line was continued by Yury's son Fyodor Yurievich Romodanovsky, who was given the post of the head of the Preobrazhensky prikaz in 1686. His integrity and resolution won him the admiration of young Tsar Peter, who made him commander of his toy army. For his vital services to the crown Peter had him jocundly styled "His Caesarean Majesty" (кесарское величество) and "Prince Caesar" (князь кесарь). Romodanovsky also had the right to keep his own court at Ropsha and to promote officers. Upon his death, the Prince Caesar's extraordinary titles devolved upon his son, Prince Ivan Fyodorovich Romodanovsky. He was related to the tsar through his sister Feodosiya, the wife of Eudoxia Lopukhina's brother, and through his wife Anastasia Saltykova, Ivan V's sister in law. Despite his high position, Prince Ivan was not well suited for active service. Under Peter II of Russia, he served as governor of Moscow but retired a year before his death, which followed in 1730, whereupon the family became extinct. Princess Catherine, his only daughter and heir, was married by her first cousin, Empress Anna, to Gavrila Golovkin's son, thus bringing the Romodanovsky estates under control of that Chancellor of the Russian Empire. This was not the end of their story, however. Seven decades later, on April 8, 1798, Emperor Paul authorized his favourite general, Nikolay Ivanovich Lodyzhensky, to take the title and arms of Princes Romodanovsky on account of his matrilineal descent from Prince Grigory Grigorievich Romodanovsky. Nikolay's descendants became known as Princes Romodanovsky Lodyzhensky.