Кіріспе

Фискалдық түзету – мемлекеттік бюджеттің негізгі тапшылығын азайту болып табылады, және ол мемлекеттік шығыстарды азайту, салықтық түсімдерді арттыру немесе екеуінің бірдей уақытта жасалуы нәтижесінде туындауы мүмкін. Фискалдық түзетудің анықтамасы бойынша толық келісім жоқ, бірақ ол көбінесе жағдай емес, процесс ретінде қарастырылады: үкіметтер фискалдық тапшылықтарды, фискалдық профициттерді немесе теңгерімді бюджеттерді басқарады, ал бюджет тапшылығынан тұрақты теңгерімді бюджетке өту процесі – фискалдық түзету болып саналады. Кез келген фискалдық түзетудің екі маңызды ерекшелігі бар: процестің ұзақтығы, әдетте жылдармен өлшенетін, бұл күш-жігердің қарқындылығын анықтайды; және түзетудің құрамы, яғни шығыстарды қысқарту есебінен алынған түзету үлесі салықтарды арттырудан алынған үлеспен салыстырылады.

Еуропадағы фискалдық түзетулер

Еуропа елдері 1990 жылдары Маастрихт критерийлеріне сәйкес келу және Экономикалық және валюталық одаққа (ЭВО) қосылу мақсатында қарқынды фискалдық түзету процестерін бастан өткерді. Келісімде еуроаймаққа кіретін елдің мемлекеттік бюджетінің бастапқы дефициті үш проценттен аспауы тиіс екені белгіленді, ал алғашқы бағалау 1997 жылға жоспарланды. Эмпирикалық зерттеулер көрсеткендей, еуропалық үкіметтер 1990 жылдары ЭВО-ға қабылдану үшін қажетті фискалдық шарттарды орындау үшін түрлі стратегияларды қолданды. Зерттеу қорытындысы бойынша, үкіметтегі партияның идеологиясы фискалдық саясатты және түзету стратегияларын болжаудың ең маңызды факторы болып табылады. Деректерге сәйкес, жаңа жағдайда социалистік үкіметтер капитал құралуына бағытталған ұсыныс тарапын қаржыландыру үшін теңгерімді бюджеттерді пайдалануға және мемлекеттік жұмыс орындарын сақтауға дайындық танытады, тіпті мемлекеттік тұтыну мен трансферттер есебінен болса да, осы шығындарды қысқартуға құлшынбайды. 1970 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейінгі кезеңді кеңінен талдау экономикалық жағдайлармен қатар, шешім қабылдаудың фрагментациясы, үкіметтегі партияның идеологиясы және сайлауға жақындық фискалдық саясатқа және әсіресе түзету стратегияларына әсер етеді деген гипотезаны растады.

АҚШ-тағы фискалдық түзетулер

АҚШ-тың ақша-несие және фискалдық саясатының тәжірибесін қараңыз.

Қосымша дәлелдемелер

Экономистер жүргізген кейбір тәжірибелік зерттеулерге сәйкес, Латын Америкасы мен Африка елдерінде құрылымдық реттеу бағдарламалары іске асырылған 1980 жылдары шығындарға негізделген фискалдық түзетулер кірістерге негізделген стратегияларға қарағанда тұрақтырақ және ұзаққа созылған.