Кіріспе
Tridacna – алып теңіз қабығының туысы, Tridacninae – алып қабықтар кішітұқымдасына жататын теңіздің екі жақтаулы моллюскілері. Көптеген Tridacna түрлеріне қауіп төніп тұр. Олардың қабықтары 4-6 қатпарлы болып келеді. Мантиясы көбінесе жарқын түсті болады. Олар жылы теңіздердегі маржан рифтерінің жақын суларында тіршілік етеді, олар Үнді-Тынық мұхиты аймағында кездеседі. Бұл қабықтар теңіз аквариумдарында танымал, ал кейбір аймақтарда, мысалы, Филиппинде, олардың түрлері теңіз аквариумы саудасы үшін өсіріледі. Олар фотосинтез жасайтын балдырлармен (зооксантеллалармен) симбиоз қарым-қатынаста өмір сүреді. Кейбір түрлерін адамдар тағам ретінде пайдаланады. Tridacna туысына жататын барлық түрлер CITES II қосымшасымен қорғалады.
Tridacna is a genus of large saltwater clams, marine bivalve molluscs in the subfamily Tridacninae, the giant clams. Many Tridacna species are threatened. They have heavy shells, fluted with 4 to 6 folds. The mantle is often brightly coloured. They inhabit shallow waters of coral reefs in warm seas of the Indo Pacific region. These clams are popular in marine aquaria, and in some areas, such as the Philippines, members of the genus are farmed for the marine aquarium trade. They live in symbiosis with photosynthetic algae (zooxanthellae). Some species are eaten by humans. All species in the genus Tridacna are protected under CITES Appendix II.
Этимология
Тридакна атауы грек тіліндегі "три" – үш, ал "даконо" – тістеу деген сөздерден туындаған. Ежелгі римдік жазушы Плиний Үлкені "Табиғи тарих" еңбегінде осы атаудың себебін былай түсіндірген: "Олар сонша үлкен болғандықтан, оларды жеу үшін үш тістеу керек болады".
Анатомия
Басқа шатырлармен салыстырғанда, қабықты шығаратын жұмсақ мантиясы едәуір кеңейген. Шатырларда тіпті, жарық сәулесіне кіретін, оцелли деп аталатын кішкентай линза тәрізді құрылымдар да бар.
Экология және мінез-құлық
Тридакна моллюскалары Индо-Тынық мұхитының беткі суларындағы маржан рифтерінің кең таралған тұрғындары. Олар мантия тіндерінде өсетін фотосинтездік динофлагелляттармен (Symbiodinium) симбиоз қарым-қатынасында өмір сүреді. Жарық мантияға кішкентай линза тәрізді құрылымдар – оцелли арқылы өтеді. Қозғанда моллюска қабығын жабады. Қабығының өткір жиектерінің арасында қалып қойған немесе жарақат алған су астында жүзушілерге қауіп төндіреді деген жалпы пікір шындыққа жатпайды, себебі қабық жабу реакциясы өте баяу. Олардың үлкен мөлшері мен оңай қол жетімділігі көптеген жерлерде шамадан тыс аулауға, табиғи популяциялардың төмендеуіне және кейбір түрлердің жойылуына себеп болды. Кейбір аймақтарда олар теңіз өнімдері нарығы үшін және аквариум саудасы үшін тұрақты түрде өсіріледі. Тридакна моллюскалары толқынды, фарфор тәрізді беті бар үлкен ақ інжулерді шығарады, олар "накрасыз інжулер" деп сипатталады. "Лао-цзы інжуі", сондай-ақ "Алланың інжуі" деп белгілі, әлемдегі ең үлкен інжу, салмағы 6,4 килограмм. Ол 1934 жылы Филиппин су астында жүзушісі таба алған Tridacna gigas-тың ішінде табылған делінеді.
Көркемдік мақсатта
Италиядан Таяу Шығысқа дейінгі археологиялық экспедицияларда Tridacna қабыршақтарының жүзден астам мысалы табылды. Олардың көркемдік стилі ұқсас, және олар шамамен VII ғасырдың ортасында жасалған, Финикияның оңтүстік жағалауында өндірілген немесе таратылған болуы мүмкін. Қабықтардың сыртқы және ішкі жиектері жануарлар, адамдар және гүлдер бейнелерін көрсетеді, ал ішкі беттерінде көбінесе жатқан сфинкстер бейнеленген. Қабықтың орталық бөлігі әйел немесе құстың басы түрінде келген. Олар, әдетте, көзге арналған косметика сақтау үшін қолданылған болуы мүмкін.