Кіріспе

Неміс сәулетшісі Август Энделл (12 сәуір 1871 – 13 сәуір 1925) – дизайнер, жазушы, педагог және неміс сәулетшісі. Ол "Югендстиль" қозғалысының негізін қалаушылардың бірі, Art Nouveau стилінің неміс нұсқасы. Оның бірінші әйелі Эльза фон Фрейтаг-Лорингховен болған.

Өмір

Август Энделл 1871 жылғы 12 сәуірде Берлинде дүниеге келген. 1892 жылы Энделл Мюнхенге көшіп, мұғалімдік арманынан бас тартып, ғалым болды. Мюнхен университетінде эстетика, психология, философия, неміс әдебиеті және өнерін оқыды. Ол академиялық ғылымда докторлық дәреже алуды жоспарлаған, бірақ жақын досы Герман Обристпен танысқаннан кейін бағытын өзгертті. Обристтің жұмысы су асты флорасы мен фаунасының көркемдік безендірілуімен ерекшеленді. Обристтің ықпалымен және қолдауымен Энделл, ең алдымен, жылжымалы кеңістік туралы өзінің идеясын сәулет және декоративтік өнерге енгізуге ұмтылды. Энделл сол кездегі югендстиль суретшілерінің туындыларындағы стильдік мағынаға қатысты маңызды ойларды жеткізді. 1898 жылы Энделл Мюнхендегі көркемдік шеберханалардың бастамасына қосылып, Kunstgewerbler қозғалысының инноваторы және жетекшісі ретінде танылды. 1900 жылдың көктемінде Энделл Эльза Плоцке (кейін баронша Эльза фон Фрейтаг-Лорингховен) кездесті, ол актриса және жеке сабақтар алатын болашақ суретші еді. 1901 жылғы 22 тамызда Берлинде мемлекеттік тіркеу бойынша олар неке қиды, ал 1906 жылы ажырасып кетті. Ажырасулары керіс болғанымен, Фрейтаг-Лорингховен Август Энделлге арналған бірнеше сатирикалық өлеңдер жазды, бұл қарым-қатынас екеуі үшін де маңызды болды. Кейін Энделл мүсінші Анна Мейнге (1882–1967) үйленді, олардан бір бала дүниеге келді. 1918 жылы Энделл Бреслау өнер академиясының директоры болып тағайындалды және денсаулығы нашарлағанға дейін осы қызметте болды. 1925 жылғы 13 сәуірде 54 жасында қайтыс болды.

Мансап

Энделл көптеген дизайндық жұмыстарымен танымал. 1897 жылы ол өзінің алғашқы тапсырысын алды, бұл маңызды тапсырма оны бірден танымал етті: Герман Обриске тиесілі (Мюнхен) қаласындағы Atelier Elvira фотостудиясының фасадын жобалау. Энделл өнер мен стильдің көрерменнің жеке сезімдеріне форма арқылы тікелей әсер ететін күшке ие болуы керек деп сенді. Оның өнер мен стиль туралы пікірлерін сол кездегі Франц Штук, Ловис Коринт және Эрнст Кирхнер сияқты басқа суретшілер жоғары бағалады, сондай-ақ ол футуристер мен экспрессионистерге ұнады. 1902 жылы Вик-ауф-Ферде салынған санаторийдің жобасы да оның еңбектерінің бірі. Огаст Энделл Германияның Берлин және Потсдам қалаларында бірнеше жеке үйлер мен виллаларды жобалауға кірісті. Ол 1923 жылы Ар-Деко стилінде Бреслау қаласындағы Ландсбергер Штрассе 1–3 мекенжайындағы Макс Сильберберг вилласын жобалаған. Өзін-өзі үйреткен сәулетші ретінде жұмыс істеп жүрген кезінде Энделл дизайн туралы ойларына қатысты мақалалар, эсселер мен кітаптарды үнемі жариялап отырды. 1908 жылы ол «Үлкен қаладағы сұлулық» атты кітабын шығарды. Кітапта Энделлдің көркемдік көзқарасы арқылы заманауи қаланың бейнесі жасалған. Ол бұл оқиғаның 20 ғасырдың басында болғанын айтады. Ол қаланы жұмыс, мәдениет және өнер алмасатын орын ретінде сипаттайды. Аугуст Энделлдің тағы бірнеше архитектуралық жобалары болды: 1912 жылы Мариендорф жарыс алаңының жобасы, 1912 жылы Германияның Берлин қаласындағы Трабреннбань және 1914 жылы Deutscher Werkbund көрмесінің уақытша орны. Август Энделл – дизайнер және сәулетші. Кейін ол жаңа көркем өнер идеясына көшті және басқа өнер түрлерінің сипаттамаларын сақтай отырып, сәулеттік құрылымы бар көркем туындыларды жасауға кірісті. Ол қақпалар, аркалар, баспалдақ қоршаулары және басқа да сәндік қабырға элементтерін жасады.