Кіріспе

Qikiqtaaluk аймағындағы су айдыны, Нунавут, Канада

Ланкастер бұғазы (Девон аралы мен Баффин аралының арасында орналасқан, Парри каналының шығыс кіреберісін және Солтүстік-Батыс өткелін құрайды. Бұғаздың шығысында Баффин шығанағы, батысында Висконт Мелвилл бұғазы жатыр. Одан батысқа қарай саяхатшы Арктика мұхитына бару үшін М'Клюр бұғазына кіреді. Инуиттер және олардың бұл аймақтағы палеоэскимостар деп аталатын ежелгі бабалары, жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар бойы осы бұғаздың мол табиғи байлығына тамақ, киім және баспана үшін сүйенген. Бүгінде Нунавуттың Pond Inlet, Arctic Bay және Resolute қалаларының тұрғындары осы дәстүрді жалғастырып, экономикалық және мәдени тұрғыдан осы суларға тәуелді болып табылады.

Тарих

Ланкастер бұғазы 1616 жылы саяхатшы Уильям Баффин оның зерттеу экспедицияларының үш негізгі қаржылық демеушісінің бірі, сэр Джеймс Ланкастердің құрметіне аталды. 1818 жылы британдық саяхатшы Джон Росс Ланкастер бұғазының соңындағы жолды бөгеп тұрғандай көрінген тауларды көргенде, сәтсіз аяқталған экспедициясын тоқтатты. 1819 жылы Уильям Эдвард Пэрри осы бұғаздан өтіп, батысқа қарай Мелвилл аралына дейін жетті. Бұғаз Солтүстік Канаданың кең аумағын әуеден картографиялау бойынша Канада үкіметі жүргізген бағдарлама аясында мұқият зерттелді, бұл бағдарлама 1930-жылдардан 1950-жылдардың соңына дейін аяқталды. Қызықтай жағдай, картографиялық бағдарламаны аяқтау үшін қолданылған ұшақ – Екінші дүниежүзілік соғыстың Avro Lancaster ауыр бомбалаушысы болатын, ол картографиялау үшін қайта жабдықталған еді.

География

Мұз жамылғысы, жағаға жабысқан мұз да, қаптама мұз да, жылдың тоғыз айы бойында кең таралған. Жағалық су ағындары мұзсыз су алаптарын қамтамасыз етеді.

Экология

Мұнда жануарлар әлемі бай және әртүрлі, онда 30,000 тоннаға бағаланатын Арктика трескасының (cod) мол мөлшері бар. Арктика трескасы Ланкастер бұғазындағы көптеген құстар мен теңіз сүтқоректілерінің рационының маңызды бөлігін құрайды. Аймақта көптеген нарвал, белуга, гренланд киті, сақиналы, сақалды және арфалы теңіз түлкілері, морждар, ақ аюлар, қалың мүңкілер, қара аяқты қанағаттар, солтүстік фулмарлар, қара гилемоттар, Арктикалық шағалалары, азулы шағалалар және қар қаздары қоныстанады.

Ертедегі қорғау шаралары

1968 жылы Канаданың Арктикалық суларының 14 миллион акрына, соның ішінде Ланкастер бұғазына зерттеу рұқсаттары берілді. 1974 жылы Norlands Petroleum Ltd компаниясына Ланкастер бұғазының ортасында барлау ұңғымасын бұрғылауға принциптік келісім берілді. Қоғамның наразылығы 1978 жылы Норландтың ұсынысын Ланкастер бұғазындағы барлау бұрғылаудың ағымдағы және болашақ пайдаланулармен үйлесімді екенін түсіндіргенге дейін мақұлдамауды ұсынған Экологиялық бағалауды қарау тобын құруға әкелді. Бұл аймақ 1987 жылы жергілікті инуиттердің өтініші бойынша осылай етуге тырысқан болса да, Канаданың Ұлттық теңіз қорғау аймақтары жүйесіне әлі енбеген еді. Ұлттық теңіз паркін құру үшін минералдық және энергетикалық ресурстарды бағалау 1989 жылы аяқталды, бірақ нәтижесіз аяқталды. Ұлттық теңіз қорғау аймағының мәртебесі мұнай және газды игеруге кедерес келтірді, сондықтан Nunavut Impact Review Board 2010 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Ланкастер және Джонс бұғаздарында мұнайға сейсмикалық сынақ жүргізу туралы Canada Natural Resources (NRCAN) Геологиялық қызметінің ұсынысын мақұлдағанда сұрақтар туды. Жаңа сейсмикалық сынақтар жаңа паркті құру үшін қажетті Минералдық және энергетикалық ресурстарды бағалау (MERA) процесінің бөлігі емес еді. 2010 жылдың маусым айында қауымдастықтар мен топтар Ланкастер және Джонс бұғаздарындағы сейсмикалық сынақтарға қарсы шықты. Маусымның соңында жоспарланған сейсмикалық сынақтар көлемі қысқартылған сияқты. Бірақ шілде айының соңында NRCAN инуиттер мен оларды қолдаушы ұйымдардың бірауыздан қарсылығына қарамастан сейсмикалық сынақтарды жүргізу жоспарлары жалғасып жатқанын мәлімдеді. 2010 жылдың 8 тамызында Нунавут соты маңызды шешім шығарып, инуиттерге қолдау көрсетті және теңіз жануарлары мен мәдени мұраға қауіп төндіретінін айтып, жоспарланған сейсмикалық сынақтарды тоқтатты. Федералды консервативті үкімет 2010 жылдың 6 желтоқсанында Ланкастер бұғазындағы жаңа теңіз паркінің шекарасын белгілейтінін жариялады. 2012 жылы Qikiqtani Inuit Association (QIA) Солтүстік Баффин қауымдастықтары үшін "Tallurutiup Tariunga Inulik: Ланкастер бұғазының болашағын анықтауда инуиттердің қатысуы" атты Ланкастер бұғазы туралы есеп жариялады. Есептің екі мақсаты бар: Нунавуттың жер талаптары бойынша иеленушілерге ұсынылып жатқан Ланкастер бұғазының Ұлттық теңіз қорғау аймағы (NMCA) туралы ақпарат беру және Parks Canada, Нунавут үкіметі мен теңізді қорғауға қатысты инуиттердің көзқарастарымен қызығушылық танытқандарды хабардар ету. Бұл есепте NMCA-ның мәні, Ланкастер бұғазына қатысты мүдделердің тарихы, шекаралардың қай жерде ұсынылып отырғаны және Нунавуттағы инуиттердің кооперативтік басқаруының шындығы туралы талқылаулар қамтылған. "Бұл есеп "Tallurutiup Tariunga Inulik" деп аталады, яғни "Ланкастер бұғазында адамдар бар" және "Ланкастер бұғазында инуиттер бар" дегенді білдіреді. QIA осы үлкен аймаққа қатысты талқылауларға отандық тұрғысынан қарайды." 2016 жылдың маусым айында Shell жақын орналасқан мұнай желісінен бас тартқаннан кейін, парк QIA ұсынған аумаққа кеңейе алу мүмкіндігіне ие болды, себебі экологиялық топтардың коалициясы желісінің мерзімі өткенін дәлелдеді. 2017 жылдың тамызында федералды үкімет, Нунавут аумағы және Qikiqtani Inuit Association аймақты қорғайтын соңғы шекара туралы келісімге келді, осылайша оны Канададағы ең үлкен теңізді қорғау аймағына айналдырды. Инуиттердің мүддесін қорғау туралы келісімді соңғы келіссөздер 2019 жылдың көктеміне дейін аяқталуы күтілуде. Мыңжылдықтар бойы аймақтағы инуиттерді күтіп келген теңіз құстарының алуан түрлілігімен және теңіз және құрлық сүтқоректілері бар Tallurutiup Imanga, Біріккен Ұлттар Ұйымының Биологиялық әртүрлілік туралы конвенциясының (CBD) 5-ші жаһандық биологиялық әртүрлілік туралы 2020 жылғы есебінде Канадаға арналған бөлімінде айтылды. Канада теңізді қорғалатын аймақтарды құрды және басқа да "тиімді аумақтық консервациялық шараларды" қабылдады, олардың жиынтығы 2017 жылы Нунавут штатындағы Tallurutiup Imanga Ұлттық теңіз қорғау аймағына Qikiqtani Inuit Association-мен бірлесіп жарияланған уақытша қорғанысты қамтыды.