Кіріспе

Ағымдық диаграммалардағы схемалар

Жүзу жолағы (жүзу жолағы схемасындағыдай) процестердің ағымдық диаграммаларында немесе ағымдық схемаларда қолданылады, ол бизнес-процестің ішкі процестері үшін жұмысты бөлуді және жауапкершілікті көрнекті түрде ажыратады. Жүзу жолақтары көлденең немесе тік орналасуы мүмкін.

Жүзу жолағының қасиеттері

Swimlane блок-схемасы басқа блок-схемалардан айырмашылығы, процестер мен шешімдер жолақтарға орналастырылу арқылы визуально түрде топтастырылады. Параллель сызықтар схеманы жолақтарға бөледі, әр адамға, топқа немесе ішкі процеске бір жолақтан бөлінеді. Жолақтар схеманың қалай ұйымдастырылғанын көрсету үшін таңбаланады. Ұсынылған мысалда, тік бағыт жалпы процесс аясындағы оқиғалардың тізбегін көрсетеді, ал көлденең бөлімдер осы қадамды қай ішкі процесс орындайтынын көрсетеді. Жолақтар арасындағы жебелер ақпараттың немесе материалдың ішкі процестер арасында қалай беріліп-алынатынын көрсетеді. Сонымен қатар, ағын солдан оңға қарай көлденең бағытта оқылатындай етіп бұрылуы мүмкін, ал рөлдер сол жақ жиегінде көрсетіледі. Бұл оқуды және жобалауды жеңілдетеді, себебі компьютер экрандары көбінесе биіктігінен гөрі енінен кеңірек болады, бұл ағынды жақсырақ көруге мүмкіндік береді. Стандартты символдарды қолдану күрделі байланыстармен ағындарды схемаға түсіргенде, байланысты блок-схемалар арасындағы нақты байланысты көрсетуге мүмкіндік береді.

Қолданылуы

Бірнеше бөлімді қамтитын бизнес-процесті схемалық түрде көрсету үшін қолданылғанда, "жүзу жолдары" қадамдарды және әрқайсысына кім жауапты екенін ғана емес, сонымен қатар кешігулердің, қателердің немесе алаяқтықтың қалай туындау мүмкін екенін анықтауға көмектеседі. Көптеген процестерді модельдеу әдістемелері әртүрлі функционалдық мүмкіндіктерді немесе жауапкершілікті (ұйымдық рөлдерді) көрсету үшін іс-қимылдарды жеке визуалды санаттарға бөлу механизмі ретінде "жүзу жолдары" тұжырымдамасын пайдаланады. "Жүзу жолдары" Бизнес-процестерді модельдеу нотациясы (BPMN) және Бірыңғай модельдеу тілі (UML) белсенділік диаграммасын модельдеу әдістемелерінде қолданылады.

Баламалы терминдер

Swimlane алғаш рет 1993 жылы IGrafx компаниясы компьютерлік процестерді модельдеуге енгізді және 1996 жылы сауда белгісі ретінде тіркелді. Оны функционалдық жолақ деп те атауға болады (мысалы, Microsoft Visio 2007 бағдарламасындай) және бизнес аймақтарындағы процесті карталау үшін кросс-функционалдық блок-схема құру үшін сол сияқты қолданылады. "Функционалдық жолақ" термині swimlane пайдаланғаннан кейін пайда болды және BPMN модельдеу стандарты ретінде кеңінен қабылданғандықтан қазіргі уақытта қолданылу жиілігі азайып барады. Тағы бір қолданылатын термин – өнімділікті арттыру және жүйелерді жобалау жобаларында пайдалы "функционалдық блок-схема". Қазіргі жұмыс ағыны мен жүйелік интерфейстерді анықтағаннан кейін, жұмыс кезеңдері ыңғайластырылып, мүмкіндігі болған жағдайда процестер автоматтандырылады және кезеңдер келесі жұмыс процестеріне беріледі. Адамдар атқаратын процестер үшін "болуы тиіс" моделі жасалады, ал автоматтандырылған процестер үшін тиісті жүйелерді жобалау құжаты әзірленеді. Әдетте, тіпті қолмен орындалатын процестерде де 30%-дан астам өнімділік артуға қол жеткізіледі.

Шығу тегі

Swimlane диаграммалары алғаш рет 1940 жылдары ағын процесінің диаграммасының көп бағанды диаграммалар деп аталатын түрі ретінде пайда болды. Geary Rummler және Alan Brache оларды 1990 жылы жарық көрген «Идеалдылықты жақсарту» кітабында «Swimlane» диаграммалары деп атады. Алғаш рет компьютерлік диаграмма құруға iGrafx арқылы енгізілді. Swimlane диаграммалары «Раммлер-Браше диаграммалары» деп те белгілі. «Swimlane» терминінің тағы бір мүмкін шығу тегі – JBoss jBPM jPDL (Process Definition Language) графикалық процесс дизайнерінің бір бөлігі ретінде, JBoss jBPM фреймворкінің процесс тілдері үшін жасалған құралы. Swimlane ұсынылымын 1980-ші жылдардың басында профессор доктор Инг. Биннер ТУ Хар университетінің профессор В.Виндаль атындағы фабрикалық жабдықтар институтында ИТ және CIM тұжырымдамасының талаптары бойынша докторлық диссертациясының бөлігі ретінде әзірледі. Рөлдік процесс талдау және модельдеуді бастапқы нүкте ретінде пайдаланатын процесс моделі құрылды, бұл ИТ-не негізделген ИТ-шешімін немесе, осы жағдайда, CIM-шешімін әзірлеуге мүмкіндік беретін CIM тұжырымдамасын жасауға жағдай жасады.