Серториус соғысы: Баэтис шайқасы және Испанияны бағындыруы
Battle of the Baetis River
Сертoрий соғысы (б.з.д. 80 ж.): Баэтис шайқасы – Рим Республикасы мен көтерілісшілер арасындағы шайқас. Сертoрий жеңіске жетіп, Испанияны бақылауға алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Серториан соғысының шайқасы (б.з.д. 80 ж.)
Battle of the Sertorian War (80 BCE)
Бэтис өзенінің шайқасы Испаниядағы Бэтис өзенінде (қазіргі Гуадалкивир) Рим Республикасының әскері мен көтерілісшілердің әскері арасында болды. Шайқас Серториан соғысының басында, б.з.д. 80 жылы өтті. Римдіктерге Люций Фуфидий басшылық етсе, көтерілісшілерге римдік бүлікші Квинт Серторий басшылық етті. Көтерілісшілердің әскері жеңіске жетіп, Серторий Hispania Ulterior бақылауын алды.
The Battle of the Baetis River was fought between an army of the Roman Republic and a rebel army at the Baetis river (modern day Guadalquivir) in Spain. The battle took place in 80 BC at the start of the Sertorian War. The Romans were led by Lucius Fufidius, while the rebels were led by the Roman rebel Quintus Sertorius. The rebel army was victorious, gaining Sertorius control over Hispania Ulterior.
Өмірбаян
82 ж.б.д., Сулланың азамат соғысы кезінде Серторий Италиядан Испанияға тағайындалған пропреторлық провинциясына кетті. Өкінішке орай, оның тобы, мариандықтар, оның кеткенінен кейін Италиядағы соғысты ұтырып алды. 81 ж.б.д. Сулла Гай Анний Лускусты бірнеше легионмен Серторийден Иберия провинцияларын тартып алуға жіберді. Ұзаққа соқпаған қарсылықтан кейін Серторий мен оның әскері Испаниядан қуылды. Олар Мавританияға, Солтүстік-Батыс Африкаға жетіп, Тингис қаласын басып алды. Сол жерде, соллалық басшының шапқынына тап болуға айналған қатал ибериялық тайпа – лузитандықтар оған жүгінді. Олар Серторийден солландарға қарсы күресте әскербасшы болуын сұрады. Серторий осы өтінішті қабылдады және 80 ж.б.д. соңында Геракл бағаналарының (Гибралтар) жанындағы Баэло деген кішкентай балықшылар кентіне қонды, осылайша үшінші және соңғы рет Испанияға оралды.
In 82 BC, during Sulla's civil war, Sertorius left Italy for his assigned propraetorian province in Hispania. Unfortunately, his faction, the Marians, lost the war in Italy right after his departure and in 81 BC Sulla sent Gaius Annius Luscus with several legions to take the Iberian provinces from Sertorius. After a brief resistance Sertorius and his men were expelled from Hispania. They ended up in Mauretania, in north western Africa, where they conquered the city of Tingis. Here the Lusitanians, a fierce Iberian tribe who were about to be invaded by a Sullan governor, approached him. They requested Sertorius to become their war leader in the fight against the Sullans. Sertorius accepted the request and late in 80 BC Sertorius landed at the little fishing town of Baelo near the Pillars of Hercules (Gibraltar) thus returning to Hispania for the third and final time.
Кіріспе
Серторий Баэлоға жақын тауға лагерь құрып, күштерін жинауға кірісті. Ол 2600 римдік әскерін (көбінесе Әлеуметтік және Азаматтық соғыстардың қарттары) және 700 Солтүстік Африкалық оқиғақорлар мен жалдамалы сарбаздарды әкелді. Лузитаниялықтар оған 4700 жауынгерін жіберді. Бұған наразы жергілікті римдіктер, турдетандықтар, келт-иберлер және римдік және итальяндық босқындар да қосылды. Барлығы Серторийдің 8 мыңнан астам әскері болды. Фуфидий екі мың адамын және осымен бірге Испанияның көп бөлігін жоғалтты. Ол шайқастан аман қалды, бірақ танылмастыққа ұшырады, көбінесе Серторийге Испанияны жеңдірген адам ретінде есінде қалды.
Sertorius made a camp on a mountain near Baelo and started gathering his forces. He had brought 2,600 Romans soldiers (mainly veterans from the Social and Civil Wars) and 700 North African adventurers and mercenaries. The Lusitanians sent him 4,700 of their warriors. Added to this were an unknown number of disaffected local Romans, Turdetani, Celtiberians, and Roman and Italian refugees. All in all, Sertorius had an army of over 8,000 men. Fufidius lost two thousand men, and the greater part of further Hispania along with them. He survived the battle, but vanished into obscurity, remembered mainly as the man who had lost Hispania to Sertorius.
Салдары
Серторийдің жеңісі Серториан соғысының басталуын белгіледі, ол келесі сегіз жыл бойы Иберия түбегін қиратып келді. Ол өзіне қарсы жіберілген барлық республикалық қолбасшылардан тәжірибелі болды және олардың бірнеше армиясын талқандады. Өкіметінің шарықталу шегінде Серторий Иберия түбегінің көбісіне билік етті. Соғыс тек Серторийдің өзінің бірнеше адамының наразылығына ұшырап, оған қарсы қастандық жасап, банкет барысында оны өлтірген кезде ғана аяқталды.
Sertorius' victory marked the start of Sertorian war which would ravage the Iberian peninsula for the next eight years. He would outgeneral every Republican commander sent against him and destroyed several of their armies. At the height of his power Sertorius ruled almost all of the Iberian peninsula. The war would only come to an end when a number of Sertorius' own men became disgruntled, conspired against him and assassinated him during a banquet.