Мұтина шайқасы: Сенат пен Тriumvir күштерінің арасындағы шайқас

Кіріспе

Б.з.д. 43 жылы сенаторлық және триумвирлік күштер арасындағы шайқас, б.з.д. 193 жылы өткен сол аттас шайқас.

Мутина шайқасы б.з.д. 21 сәуірде консулдар Гай Вибий Панса мен Аул Хирций басқаратын, Цезарь Октавианның күштерімен қолдау көрсетілген Сенатқа адал күштер мен Децим Бруттің әскерін қоршауға алған Марк Антонийдің күштері арасында болды. Брут – Цезарьді өлтіргендердің бірі, Цизальпин Галлиясындағы Мутина (қазіргі Модена) қаласын басып ұстады. Алты күн бұрын Форум Галлорум шайқасы екі тарапқа да ауыр зиян келтіріп, консул Пансаның қаза болуымен аяқталды. Хирций мен Октавиан қоршауды бұзу мақсатымен Антонийдің лагеріне шабуыл жасады. Қанды шайқаста Хирций қаза тауып, әскер мен республика басшысыз қалды. Октавиан шайқаста белсенділік танытып, Хирцийдің денесін тапты және жеңілістен құтылуға үміттенді. Децим Брут та қаладағы әскерінің бір бөлігімен шайқасқа қатысты. Хирцийдің легиондарының басқаруы кейін Цезарь Октавианға жүктелді. Шабадан кейін Децим Брут шеттетіліп, Маркус Юниус Брут пен Гай Кассий Лонгинға қосылу ниетімен Италиядан қашып кетті, бірақ жолда тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Шабадан кейін Марк Антоний қоршаудан бас тарды және Аэмилия жолымен батысқа қарай шегінді, жаудан қашып, лейтенанты Публий Вентидий Басс келген күштерге қосылды. Бұл шайқас Цезарь Октавианмен одақтасқан республикашылар үшін Мутина соғысын жеңіспен аяқтады, бірақ келесі күзде Антоний, Октавиан және Лепидтің екінші триумвираты құрылғаннан кейін жағдай түбірінен өзгерді.

Өмірбаян

44 жылдың желтоқсанында Мютина соғысы басталғанда Марк Антоний Цизальпин Галлиясының губернаторы Децим Юний Брут Альбинды Мютинада қоршап алды, мақсаты – оның бұл провинцияны оған беруін, осы жылдың маусымында оның өткізген заңсыз заңына сәйкес міндеттеу болды. Бірнеше ай бойы Антоний мен Рим Сенаты арасындағы қарым-қатынас ушығып кетті. 43 жылғы консулдар – Аулус Хирций және Гай Вибий Панса – Децим Брутты құтқару үшін солтүстікке жіберілді. Оларға Цезарьдің асырап алған ұлы Октавианның жеке армиясы да қосылды, оның басқару құқығы Сенат тарапынан заңдастырылды. Пансаның армиясы Хирцийге қосылу үшін солтүстікке жылжығанда, Антоний оларды Аэмилия жолындағы Форум Галлорум шайқасында шабуылдады. Пансаны жеңіп, оған өлім жарақатын тигізгенімен, оның әскерлері Хирций мен Октавианның тәжірибелі әскерлерінің шабуылына ұшырап, Мютинадағы қоршау жұмыстарына қайта шегінуге мәжбүр болды. Хирций мен Октавиан содан кейін Антонийдің әскерлерімен шайқасып, қаланы босатуға кірісті.

Марк Антонийдің лагеріне шабуыл

Римдегі алғашқы хабарлар Сенат әскерлерінің Forum Gallorum шайқасында жеңіліске ұшырағанын көрсетті, бұл республикалық фракцияның арасында алаңдаушылық пен қорқыныш тудырды. Тек 18 сәуірде ғана олар Аулус Хирцийдің хатын және шайқастың барысын толық баяндайтын есепті алды. Forum Gallorum шайқасындағы жеңіс, дұрыс емес шешуші деп есептелген, зор қуанышпен қарсы алынды; Антоний ауыр сынап, оның қолдаушылары жасырынуға мәжбүр болды. 43 жылғы 21 сәуірде Сенатта Цицерон Forum Gallorum шайқасындағы жеңіске ризашылық білдіріп, қырық күндік жалпы мереке ұсынып, қаза тапқан легионерлерді және екі консул – Аулус Хирций мен Вибиус Пансаны ерекше мақтаған он төртінші және соңғы Филиппикасын сұрыптап айтты. Соңғысы жарақат алды, бірақ оның өміріне қауіп төніп тұрмады. Цицерон Цезарь Октавианның үлесін азайтты, бірақ жас жігіт шайқастағы шағын рөліне қарамастан, әскерлер, Хирций мен Панса сияқты, оны далада император деп жариялады. Forum Gallorum шайқасы Сенат коалициясының пайдасына науқанды шешкендей болды. Марк Антоний, шеккен шығындарынан кейін, аман қалған әскерлерімен Мутина маңындағы лагеріне қайтты және қорғаныста қалуға ниеттенгендей көрінді. Дегенмен, ол Мутинадағы Децим Брутты қоршауды күшейтіп, өз позицияларын сақтап қалды. Марк Антоний жеңіліске мойын бұрмады, бірақ өзінен сандық артық жау әскерлеріне қарсы тағы бір шайқасқа түсу қауіпті деп санады. Оның орнына, ол Хирций мен Октавиан әскерлерін үздіксіз атты әскер шайқастарымен әлсіретуді көздеді. Осылайша ол уақыт ұтып, Децим Брутқа қысымды күшейтуді үміттенеді, оның Мутинадағы қоршаудағы әскерлері азық-түлік жетіспей жатты. Консул Хирций мен пропретор Октавиан, Forum Gallorum жеңісінен кейін сенімділікке толы және Цезарь легиондарының тәртібіне сенімді, Децим Брутты құтқару және Мутина қоршауын бұзу үшін жаңа күреске түсуге бел буды. Антонийді ашық шайқасқа мәжбүрлеуге сәтті болмағаннан кейін, екі қолбасшы өз әскерлерімен маневр жасап, легиондарды жау лагерлерінің орналасқан жеріне байланысты жер бедерінің ерекшеліктеріне байланысты нашар қорғалған алаңда шоғырландырды. 43 жылғы 21 сәуірде Хирций мен Октавиан шабуылға шықты, қоршаудағы қалаға жеткізу үшін жол ашуға тырысты. Марк Антоний бастапқыда жалпы шайқастан аулақ болуға және тек өз атты әскерімен ғана қарсылық көрсетуге тырысты, бірақ жаудың атты әскері қарсылық көрсеткен кезде, ол өз легиондарын шайқасқа тартудан қаша алмады. Сондықтан Антоний қоршаудың бұзылуын болдырмау үшін екі легионын Хирций мен Октавиан күштерінің алға жылжуын тоқтатуға бұйырды. Антонийдің әскерлері ашық далаға шыққаннан кейін, Аулус Хирций мен Цезарь Октавиан өздерінің легиондарын оларға шабуыл жасау үшін шоғырландырды. Лагерьдің сыртында қызу шайқас басталды. Марк Антоний шабуылға қарсы тұру үшін қосымша күштер жіберді. Аппианның айтуынша, шайқастың осы кезеңінде Антонийдің әскерлері күшейтудің кешіккенінен қиындыққа тап болды; таңғалып, ең маңызды қақтығыстар болып жатқан жерден алысқа орналастырылған легиондар алаңға кеш келді және Октавианның әскерлері шайқаста басымдық танытты.

Initial news in Rome claimed that the Senate's forces had suffered a defeat at Forum Gallorum, arousing concern and fears among the Republican faction. Only on 18 April did they receive Aulus Hirtius' letter and a report detailing the events of the battle. The victory at Forum Gallorum, wrongly considered decisive, was greeted with enthusiasm; Antony was roundly denounced and his sympathizers forced into hiding. In the Senate on 21 April 43 BC, Cicero emphatically pronounced the Fourteenth and final Philippic, in which he exulted in the victory at Forum Gallorum, proposed forty days of public thanksgiving, and particularly praised the legionaries who had fallen and the two consuls Aulus Hirtius and Vibius Pansa. The latter was injured, but his life did not then seem in danger. The orator rather minimized the contribution of Caesar Octavian, although the young man, despite his minor role in the battle, had been acclaimed imperator on the field by the troops, as had the two consuls Hirtius and Pansa. The Battle of Forum Gallorum appeared to decide the campaign in favour of the Senate's coalition. Mark Antony, after the losses he had suffered, had retreated with his surviving troops to his camp around Mutina and seemed determined to remain on the defensive. He had, however, strengthened the encircling front around Decimus Brutus in Mutina and continued to maintain his positions. Mark Antony was by no means resigned to defeat, but for the time being he considered it dangerous to court another pitched battle against combined enemy forces that were numerically superior to his own. Instead, he intended to harass and weaken the armies of Hirtius and Octavian with continuous cavalry skirmishes. In this way he hoped to gain time and increase the pressure on Decimus Brutus, whose besieged troops in Mutina were now short of supplies. The consul Hirtius and propraetor Octavian, confident after the victory of Forum Gallorum and reassured by the discipline of their Caesarian legions, were determined to force a new struggle to rescue Decimus Brutus and break the siege of Mutina. After trying unsuccessfully to force Antony into open battle, the two commanders manoeuvred with their troops and concentrated the legions in a field where the enemy camps were less strongly fortified due to the characteristics of the ground. On 21 April 43 BC, Hirtius and Octavian launched their attack, trying to force a passage for supply columns to the besieged city. Mark Antony initially sought to avoid a general battle and to respond to the challenge with only his cavalry, but when the enemy's cavalry units opposed him, he could not avoid committing his legions to the fray. Antony therefore, in order to keep his siege lines from breaking, ordered up two of his legions to stem the advance of Hirtius and Octavian's massed forces. Now that the Antonian forces were finally out in the open field, Aulus Hirtius and Caesar Octavian concentrated their legions to attack them. A fierce battle commenced outside the camps. Mark Antony transferred additional forces to meet the onslaught. According to Appian, at this stage of the battle the Antonian forces found themselves struggling mainly because of the slow arrival of their reinforcements; the legions who were caught by surprise and deployed far from the area where the most important clashes were going on, entered the field late and Octavian's forces seemed to have the best of the fighting.

Аулус Хирцийдің өлімі

Осы шайқас лагерьдің сыртында жүріп жатқанда, консул Хирций өзінің кейбір әскерлерімен тікелей Антонийдің лагеріне кіруге батыл шешім қабылдады. Содан кейін консул жеке өзі III легионды лагерьге бастап, тікелей Марк Антонийдің жеке шатырына барды. Сол уақытта Децим Брут өзінің кейбір когорталарымен шабуыл ұйымдастырды, олар Люций Понтий Аквила (Цезардың тағы бір өлтірушісі) басшылығымен Мутинадан шығып, Антонийдің лагеріне шабуыл жасады. Алғашында Хирцийдің әрекеті сәтті болып көрінді: III легион, бұзып шыққаннан кейін, Антонийдің шатырының жанында шайқасты; консул легионерлерді майдан шебінде бастап жүрді; бұл арада шайқас басқа да жерлерде жалғасты. Бірақ көп ұзамай лагерьді қоршап алған әскерлердің жағдайы нашарлай бастады. Лагерьді қорғаған Марк Антонийдің V легионы III легионына қарсы шықты және қиын және қанды қақтығыстан кейін оның ілгерілеуін тоқтатып, командирінің шатырын қорғады. Осы шайқастың шатастығы кезінде Аулус Хирций қаза тауып, оның легионы жеңген жерінен кері шегінуге мәжбүр болды. III легион Антонийдің қарсы шабуылына ұшыраған кезде, Цезарь Октавианның басқа әскерлері олардың көмегіне келді. Цезарьдің жас мұрагері шайқастың ең қаһарына тап болып, Хирцийдің денесін қайтарып алу үшін қажырлы күш сарп етті. Суетонийдің айтуынша, "шайқас қызып тұрғанда, оның легионының бүркіт тасушысы ауыр жарақат алғанда, ол бүркітті иығына көтеріп, біраз уақыт бойы алып жүрді". Октавиан ақырында консулдың денесін қайтарып алды, бірақ лагерьді ұстай алмады. Соңында, оның легиондары Антонийдің лагерінен қайтты. Шайқастың шешімді сәтінде Понтий Аквила қаза тауып, қаладан шабуыл жасаған оның әскері ақырында Мутинаға оралды. Ежелгі тарихшылардың реконструкцияларына сүйенсек, шайқастың соңғы қақтығыстарының нақты барысын анықтау қиын, өйткені Август жақтастары Октавианның рөлін және консул Хирцийдің денесін қайтарып алудағы оның батылдығын жоғарылатуға тырысты. Басқа дереккөздер Цезарьдің жас мұрагерінің іс-әрекеттеріне күмән келтіреді; Суэтоний мен Тацит Хирцийді тіпті Октавианның өзі ыңғайсыз саяси қарсыласынан арылуға құштарлық танытып, шайқас кезінде жібергенін айтатын басқа нұсқаларды келтіреді. Кейбір тарихшылар Цезарь тарапына қарсы болған Понтий Аквиланың өліміне де күмән келтіреді. Пропратор ретінде Цезарь Октавиан Хирцийдің легиондарына қолбасшылық етті. Сенат легиондарды Децим Брутке тапсыруды бұйырғанда, Октавиан бас тартты, өйткені құрылған легиондар Юлий Цезардың өлтірушілерінің бірінің басшылығымен күресуден бас тартады деп мәлімдеп, тұрақты қолбасшылықты қабылдады. Нәтижесінде Октавиан Республикаға емес, өзіне адал сегіз легионды бақылауға алды. Ол Децим Брутпен ынтымақтасудан бас тартты, оның Мутинадағы легиондары оны тастап кетті, олардың көпшілігі Октавианға көшті. Жағдайы күннен-күнге нашарлаған Децим Брут қалған легиондарын тастап, Италиядан қашып кетті. Ол Марк Юний Брут пен Гай Кассий Лонгин тұрған Македонияға жетуге тырысты, бірақ Марк Антонийге адал галл басшысы оны тұтқындап, жол жүрісінде өлімге кесті.

While this battle was raging outside the camps, the consul Hirtius took the bold decision to break directly into the camp of Antony with some of his forces. The consul then personally led the Legio III into the camp, making directly for Mark Antony's personal tent. At the same time, Decimus Brutus had finally organized a sortie with some of his cohorts who, under the command of Lucius Pontius Aquila (another of Caesar's assassins), came out of Mutina and attacked the camp of Antony. At first, Hirtius' action appeared successful: the Legio III, after breaking through, fought near Antony's tent; the consul led the legionaries on the frontline; meanwhile, the battle continued in other areas as well. Soon, however, the situation deteriorated for the troops that had beset the camps. Mark Antony's Legio V, which defended the camp, opposed the Legio III, and after an awkward and bloody melee managed to halt its advance, protecting their commander's tent. During the confusion of this fighting, Aulus Hirtius was killed and his legion seemed to be forced to retreat from the ground it had won. As the Legio III began to fold under the Antonian counterattack, other troops led by Caesar Octavian came to their relief. Caesar's young heir found himself in the midst of the fiercest clashes and fought violently to recover Hirtius' body. According to Suetonius, "in the thick of the fight, when the eagle bearer of his legion was sorely wounded, he shouldered the eagle and carried it for some time." Octavian eventually managed to recover the consul's remains, but could not keep possession of the camps. In the end, his legions retreated from Antony's camp. At the culminating moment of the battle, Pontius Aquila was killed, and his troops, which had made a sortie out of the city, eventually returned to Mutina. On the basis of the reconstructions of ancient historians it is difficult to know precisely the true course of the final clashes of the battle, with pro Augustan accounts focused on exalting the role of Octavian and his courageous action to recover the body of the consul Hirtius. Other sources cast doubts on the real actions of the young heir of Caesar; Suetonius and Tacitus report other versions that hint that Hirtius was even dispatched during the melee by Octavian himself in his eagerness to get rid of an uncomfortable political rival. The death of Pontius Aquila, a fierce opponent of the Caesarian faction, has also appeared suspect to some historians. By virtue of his position as propraetor, Caesar Octavian assumed command of Hirtius' legions. When the Senate ordered that the legions be handed over to Decimus Brutus, Octavian refused, assuming permanent command on the grounds that the established legions would refuse to fight under the command of one of Julius Caesar's assassins. As a result, Octavian came to control eight legions, forces which were loyal to himself rather than to the Republic. He refused to co operate with Decimus Brutus, whose legions at Mutina began deserting him, many going over to Octavian. His position deteriorating by the day, Decimus Brutus abandoned his remaining legions and fled Italy. He attempted to reach Macedonia, where fellow assassins Marcus Junius Brutus and Gaius Cassius Longinus were stationed, but was captured and executed en route by a Gallic chief loyal to Mark Antony.

Марк Антонийдің шегінуі

Мутина шайқасы анық жеңімпазсыз аяқталды. Марк Антоний, қарсыластарының басым күштерінің шабуылына ұшырап, қиын жағдайға түссе де, толығымен жойылған жоқ, екі тарап та шамамен бірдей шығынға ұшырады. Бірақ, шайқас болған түні Антоний соғыс кеңесін шақырып, лейтенанттарының қайтадан шабуылдауға шақыруына қарамастан, одан әрі қарсылық көрсетудің мәні жоқ екенін шешті. Ол өз атты әскерінің басымдығы мен Децимус Бруттың жабдықталуының азайғанын пайдалануға тырысты. Антоний Хирцийдің қазасы туралы білмеген немесе Октавианның қолбасшылығындағы легиондардың әлсіздігін толық түсінбеген болуы мүмкін. Антоний шешуші қарсы шабуыл жасауды ойластырмады, керісінше, өз лагерьлеріне қайтадан шабуыл жасалатынынан қорқып, сақтық танытты. Сондықтан ол Герговия шайқасындағы сәтсіздіктен кейін Юлий Цезар қолданған тәсілді пайдаланып, Вентидий Басс Пикенумнан әкелген легиондарымен қосылуға үміттене отырып, қоршаудан бас тартты. Күштерін қайта жинап, ол Альп тауына қарай жол тартты, Галлия Нарбоненсистегі Цезарьдің қолбасшысы Марк Эмилий Лепидпен және Галлия Коматадағы Луций Мунаций Планкпен байланыс орнату мақсатында. Шешімін қабылдағаннан кейін Марк Антоний жылдам және тиімді әрекет етті: шайқастан кейінгі түні Вентидий Бассқа Апеннин таулары арқылы жылдам өтіп, үш легионымен оған қосылуын бұйырған хабарлама жіберді. Содан кейін ол б.з.д. 43 жылғы 22 сәуірде таңертең қоршаудан шығып, барлық аман қалған әскерлерімен қайта шегінді. Бірнеше күн ішінде, батысқа қарай Аэмилия жолымен жүріп, оның легиондары қиындықсыз Пармаға, содан кейін Плаценцияға жетті, өйткені оның қарсыластары Мутинада қалғандықтан Антонийге екі күндік үстеме уақыт берді. Тортонаға келгенде Марк Антоний оңтүстікке бұрылуға шешім қабылдады және төрт легионымен Апеннин тауларын кесіп өтті. Осылайша ол Генуядан батысқа қарай Лигурия жағалауындағы Vada Sabatia-ға жетті, онда б.з.д. 43 жылғы 3 мамырда Вентидий Басс үш легионымен оған қосылды. Антонийдің лейтенанты таулар арқылы Лигурия жағалауына қарай жол жүру кезінде ешқандай кедергіге ұшырамады; осылайша Антонийдің Мутинадан шығу және күштерін қайта топтоу маневрі сәтті аяқталды.

The Battle of Mutina ended without a clear victor. Mark Antony, though in serious difficulty under the attacks of the superior enemy forces, had not been annihilated, and the two sides suffered nearly equal casualties. However, the very night of the battle, Antony summoned a war council and determined that further resistance would be useless, despite his lieutenants' exhortations that he renew the attack, taking advantage of his superiority in cavalry and the exhaustion of Decimus Brutus's supplies. Antony probably did not know about the death of Hirtius or understand the weakness of the legions left to Octavian's command. Rather than contemplating a decisive counterattack, Antony feared a renewed attack on his own camps. He therefore adopted Julius Caesar's expedient after the failure at the Battle of Gergovia and abandoned the siege, hoping to join up with the legions that Ventidius Bassus was bringing from Picenum. Having reconcentrated his forces, he proceeded to march to the Alps to communicate with the Caesarian leaders Marcus Aemilius Lepidus in Gallia Narbonensis and Lucius Munatius Plancus in Gallia Comata. After making his decision, Mark Antony acted swiftly and effectively: the very night after the battle, he sent a message instructing Ventidius Bassus to march quickly through the Apennines and join him with his three legions. He then abandoned the siege on the morning of 22 April 43 BC, retiring with all his surviving forces. In a few days, marching west along the Via Aemilia, his legions reached first Parma and then Placentia without difficulty, for his opponents had remained in Mutina, leaving Antony to gain two days' advantage. Arriving at Tortona, Mark Antony decided to turn southwards and crossed his four legions over the Apennines. In this way, he reached the coast of Liguria west of Genoa at Vada Sabatia, where on 3 May 43 BC, he was joined by Ventidius Bassus with three legions. Antony's lieutenant had not encountered any check to his progress through the mountains to the Ligurian coast; thus, Antony's manoeuvre to extricate himself from Mutina and regrouping proved successful.

Соңынан және бағалау

Сенаторлық күштердің және жас Цезарь Октавианның одақтас фракциясының Мутина шайқасындағы жеңісі Марк Антонийдің қастықтығына толыққанды нүкте қоймады, ол уақтылы және сәтті шегініс арқасында жеңіске жеткендерді алдап, науқандағы табысқа қол жеткізуге мүмкіндік бермеді. Антонийдің бағының өзгеруіне Октавиан мен Цицерон басқаратын республикалық фракция арасындағы нәзік одақтың бұзылуы себеп болды. 22-23 сәуірдегі шайқаста Аулус Гирций қаза болғаннан кейін, консул Вибиус Панса да Forum Gallorum шайқасында алған жараларынан көз жұмды. Оның өлімінің мән-жайы да түсініксіз қалды және Суетоний мен Тацит бойынша, Панса уланған деген қауесет тарады, тіпті амбициялы Октавианның да қатысы болуы мүмкін деген болжамдар айтылды. Екі консулдың қайтысынан кейін, Цезарь Октавиан Сенат легиондарының басшысы болып қалды. Мутинада Октавиан әлсіз жас жігіттен Антонийге теңдес етіп көтерілді. Ол дереу Децим Брутқа қарсы тұрып, Цезарьдің өлтірушісімен ынтымақтасудан бас тартты. Римде Цицерон мен Сенаттағы оның жақтастары Октавианның рөлін азайтып, Антонийге қарсы соғыстағы жоғары қолбасшылықты Децим Брутке ғана тапсырды. Алайда, Бруттың дұшпанды қуу жоспарлары Октавианның бөгет қоюынан нәтижесіз аяқталды, ол Бонониядағы сегіз легионның басшысы ретінде, Цезарьдің өлтірушісі ниеттенгендей, Вентидий Бассқа қарсы Апеннинге аттанбады. Бірнеше апта ішінде Марк Антоний Вентидий Басс легиондарымен күшейіп, Альпіге жетіп, Цезарь қолбасшылары Лепид, Луций Мунаций Планк және Гай Азиний Поллиомен күшті одақ құрды, 17 легион мен 10 мың атты әскерден (Плутархқа сәйкес, Вариймен қалған алты легионнан басқа) әскер жинады. Легиондарынан қол үзген Децим Брут Македонияға қашуға мәжбүр болды, кейін Антоний оны қууға жіберген келт жауынгерлерімен қаза тапты, ал Цезарь Октавиан өз әскерлерімен Римге басып кірді, Сенаттағы Цицерон фракциясын бағынуға немесе жер аударуға мәжбүр етті. Қазан айында Бонония маңындағы кездесуде Марк Антоний, Цезарь Октавиан және Лепид ресми келісімге келді. Бұл олардың заңды түрде Мемлекеттік тәртіпті орнату үшін үш комиссия, көбінесе Екінші Триумвират деп аталатын, 43 жылғы 27 қарашада Римде жарияланған Lex Titia арқылы құрылғанын білдірді. Үш кесарь басшылары салтанатты түрде астанаға кірді, толыққанды саяси бақылауға ие болды және республикалық фракциядағы қарсыластарын аяусыз қудалады. Антонийдің бұйрығымен қаза тапқан Цицерон триумвираттың проскрипцияларының ең танымал құрбаны болды. Көп жылдар өткеннен кейін болған билік күресінде Октавиан 31 жылы Актиум шайқасында Антоний мен Клеопатраны жеңіп, Принципатты орнатып, бірақ Мутина Октавианның өзін алғаш рет есепке алуға болатын күш ретінде көрсеткен маңызды оқиға болды. Осы жеңісі болмаса, Октавиан ешқашан Цезарьдің мұрагері ретінде қарауға қажетті беделге ие болмас еді, ал империяның тұрақтылығы Октавиан шешкендей, орнатылмаған болар еді.

The victory of the Senatorial forces and the allied faction of young Caesar Octavian at the Battle of Mutina did not decisively put an end to Mark Antony's hostility, who, in a timely and successful retreat, was able to cheat the victors of success in the campaign. The eventual turnaround in Antony's fortunes was facilitated by the breakdown of the precarious alliance between Octavian and the Republican faction led by Cicero. Following the death of Aulus Hirtius in battle on the night of 22–23 April, the consul Vibius Pansa also died as a result of the wounds he had suffered at Forum Gallorum. In this case, too, the circumstances of his death remained obscure and rumours spread, according to Suetonius and Tacitus, that Pansa had been poisoned, with hints that the ambitious Octavian might be implicated. After the death of the two consuls, Caesar Octavian was left alone at the helm of the Senate's legions. Mutina is essentially where Octavian turns from an inferior young man to an equal of Antony. He immediately adopted an attitude of opposition to Decimus Brutus, refusing any co operation with this murderer of Caesar. In Rome, Cicero and his supporters in the Senate dismayed Octavian by minimizing his role and assigning the supreme command in the war against Antony to Decimus Brutus alone. Brutus' plans to pursue the enemy were, however, thwarted by the obstructionism of Octavian, who, in command of eight legions at Bononia, did not march to the Apennines to block Ventidius Bassus, as Caesar's assassin had intended. Within a few weeks Mark Antony, strengthened by the legions of Ventidius Bassus, reached the Alps and concluded a formidable alliance with the Caesarian commanders Lepidus, Lucius Munatius Plancus, and Gaius Asinius Pollio, assembling an army of 17 legions and 10,000 cavalry (in addition to six legions left behind with Varius, according to Plutarch). Decimus Brutus, abandoned by his legions and forced to flee to Macedonia, would later be killed by Celtic warriors sent to pursue him by Antony, while Caesar Octavian was eventually to march with his troops on Rome, forcing the Ciceronian faction in the Senate into submission or exile. Following a face to face meeting near Bononia in October, Mark Antony, Caesar Octavian, and Lepidus concluded a formal pact. This resulted in their legally becoming the Commission of Three for the Ordering of the State, more commonly known as the Second Triumvirate, through the Lex Titia promulgated in Rome on 27 November 43 BC. The three Caesarian leaders solemnly entered the capital, assumed full political control, and ruthlessly pursued their opponents in the republican faction. Cicero, who was killed on the orders of Antony, was the most high profile victim of the triumvirate's proscriptions. In the power struggles ensuing many years later, Octavian would eventually defeat Antony and Cleopatra at Actium in 31 BC and usher in the Principate, but Mutina was the milestone where Octavian first established himself as a force to be reckoned with. Without this victory, Octavian might never have attained the prestige necessary to be looked upon as Caesar's successor, and the stability of the Empire might never have been established in the lasting manner which Octavian had decided for it.