Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анагама пеші (жапонша: 穴 / Хирагана: あながま) – 5 ғасырда Қытайдан Корея арқылы Жапонияға әкелінген қыш ыдысының ежелгі түрі. Бұл Оңтүстік Қытайдағы серпіліс айдаһар пешінің бір түрі, оның одан әрі дамуы да көшірілді, мысалы, от жағу кеңістігін ноборигама пешіндегі бірнеше камераларға бөлу арқылы. Анагама (жапонша «үңгір пеш») – бір шетінде оттық, екінші шетінде түтін шығаратын тесігі бар от жағу камерасынан тұрады. «Оттық» термині отты өртейтін орынды сипаттаса да, отты өртейтін орынды ыдыстардан физикалық түрде бөліп тұратын құрылым жоқ. Анагама термині еңіс туннель пішінде салынған, бір камералы пештерді сипаттайды. Шындығында, ежелгі пештерді кейде сазды жартастарға ойып жасалған туннельдер арқылы салған. Анагама отынмен қыздырылады, бұл қазіргі көптеген қыш өндірушілер қолданатын электрмен немесе газбен жұмыс істейтін пештерден өзгеше. От жағу үшін үздіксіз отын жеткізіп беру қажет, себебі ыстық пешке лақтырылған ағаш өте жылдам жанып кетеді. От жағу тәулік бойы жүргізіледі, сонда температура, күлдің мөлшері, қабырғалар мен ыдыстардың ылғалдылығы және т.б. сияқты әртүрлі факторлар ескеріледі, сондай-ақ отқа жағылған ыдыстар пештің ішінде қалай көрінетіні де маңызды. Ағаш жағу 1400°C (2500°F) дейін жылу ғана емес, сонымен қатар ұшқыш күл мен тұздарды да бөліп шығарады. Ағаш күлі от жағу кезінде ыдыстардың бетіне орналасады, ал от, күл және қыш минералдары арасындағы күрделі өзара әрекеттесу табиғи күл глазурін құрайды. Бұл глазурьдің түсі, текстурасы және қалыңдығы әртүрлі болуы мүмкін – тегіс және жылтырдан бастап, дөңгелек және кедір-бұдырлыға дейін. Ыдыстардың пешке орналасуы керамиканың сыртқы түріне айқын әсер етеді, себебі оттыққа жақын орналасқан ыдыстар күлдің қалың қабаттарымен жабылуы немесе тіпті қорларға батыруы мүмкін, ал пештің тереңінде орналасқандары күлдің әсерінен жұмсақ түс алуы мүмкін. Орын-жайына байланысты басқа факторларға температура мен тотығу/тотықсыздану жатады. Пештегі орналасудан басқа (басқа отынмен жұмыс істейтін пештердегідей), ыдыстардың бір-біріне жақын орналасуы оттың жолына әсер етеді, сондықтан пештің жергілікті аймақтарындағы ыдыстардың сыртқы түрі де өзгеруі мүмкін. Анагама пешін толтыру – от жағудың ең қиын бөлігі деп есептеледі. Қыш өндіруші пешке қалай от келетінін көзге елестетуі керек және осы сезімді пайдаланып, «отпен сурет салу» керек. От жағудың ұзақтығы пештің көлеміне байланысты және 48 сағаттан 12 немесе одан да көп күнге созылуы мүмкін. Пештің суынуына да шамамен осы уақыт керек. Ірі азиялық пештерде бірнеше ауылдық қыш өндірушілердің бірігіп жұмыс істеуі туралы тарихи жазбаларда әр от жағу үшін бірнеше апта бойы үздіксіз от жағу айтылады.
The anagama kiln (Japanese Kanji: 穴窯/ Hiragana: あながま) is an ancient type of pottery kiln brought to Japan from China via Korea in the 5th century. It is a version of the climbing dragon kiln of south China, whose further development was also copied, for example in breaking up the firing space into a series of chambers in the noborigama kiln. An anagama (a Japanese term meaning "cave kiln") consists of a firing chamber with a firebox at one end and a flue at the other. Although the term "firebox" is used to describe the space for the fire, there is no physical structure separating the stoking space from the pottery space. The term anagama describes single chamber kilns built in a sloping tunnel shape. In fact, ancient kilns were sometimes built by digging tunnels into banks of clay. The anagama is fueled with firewood, in contrast to the electric or gas fueled kilns commonly used by most modern potters. A continuous supply of fuel is needed for firing, as wood thrown into the hot kiln is consumed very rapidly. Stoking occurs round the clock until a variety of variables are achieved including the way the fired pots look inside the kiln, the temperatures reached and sustained, the amount of ash applied, the wetness of the walls and the pots, etc. Burning wood not only produces heat of up to 1400°C (2,500 °F), it also produces fly ash and volatile salts. Wood ash settles on the pieces during the firing, and the complex interaction between flame, ash, and the minerals of the clay body forms a natural ash glaze. This glaze may show great variation in color, texture, and thickness, ranging from smooth and glossy to rough and sharp. The placement of pieces within the kiln distinctly affects the pottery's appearance, as pieces closer to the firebox may receive heavy coats of ash, or even be immersed in embers, while others deeper in the kiln may only be softly touched by ash effects. Other factors that depend on positioning include temperature and oxidation/reduction. Besides location in the kiln, (as with other fuel fired updraft kilns) the way pieces are placed near each other affects the flame path, and, thus, the appearance of pieces within localized zones of the kiln can vary as well. It is said that loading an anagama kiln is the most difficult part of the firing. The potter must imagine the flame path as it rushes through the kiln, and use this sense to 'paint the pieces with fire'. The length of the firing depends on the volume of the kiln and may take anywhere from 48 hours to 12 or more days. The kiln generally takes the same amount of time to cool down. Records of historic firings in large Asian kilns shared by several village potters describe several weeks of steady stoking per firing.
Пештің түрлері
Анагама стилінің бір түрі – варитаке пештері. Варитаке пешінің құрылымы анагамаға ұқсас, бірақ оның ұзындығы бойымен әрбір бірнеше метр сайын бөлік қабырғалары орнатылған. Әрбір бөліктің жанынан от жағуға болады. Ноборигама 登り窯 – камералық қанатты пеш те беткейге салынған, және әрбір келесі камера алдыңғысынан биік орналасқан. Ноборигама камералары арасында от жағу тесіктері жасалған. Мұндай қанатты пештер Жапонияда 17 ғасырдан бері қолданылып келеді. Жапониядағы ең үлкен жұмыс істеп тұрған ноборигама пеші Шига префектурасының оңтүстік бөлігіндегі Шигаракиде орналасқан. Ренбошики ноборигама – көп камералы қанатты пеш. Ноборигама мен анагама стильдерінің арасында көптеген айырмашылықтар бар. Мысалы, анагама төменгі жағында от жанып тұратын жартылай түтік (ұзын күмбез) сияқты. Ноборигама – бұл әрбір камераның келесісіне отты жеткізуге мүмкіндік беретін тесіктермен біріктірілген жартылай түтіктер (аркалар немесе қысқа күмбездер, бір-бірін нығайтады) жиынтығы. Джагама (жылан пеш немесе айдаһар пеш) анагама, ноборигама және варитаке пештерімен байланысты, және Қытайда кемінде 3 ғасырдан бері кеңінен қолданылып келеді. Джагама анагама пештеріне ұқсас түтік пішіндес, бірақ шамамен 60 метрге дейін ұзын болуы мүмкін. Бөліктерге бөлінген және жанынан от жағатын болса да, жагамада бөлік қабырғалары жоқ, оның орнына, ыдыстарды тығыз үйіп, уақытша қабырғалар жасалады.
One variant on the anagama style is the waritake kiln. A waritake kiln is akin to anagama in structure, but it has partition walls built every several meters through the length of the kiln. Each partition can be side stoked. A noborigama 登り窯 chambered climbing kiln is also built on a slope, and each succeeding chamber is situated higher than the one before it. The chambers in a noborigama are pierced at intervals with stoking ports. Such climbing kilns have been used in Japan since the 17th century. The largest working Noborigama kiln in Japan is located in Shigaraki, in the southern portion of Shiga Prefecture. The renboshiki noborigama is a multi chambered climbing kiln. There are many distinguishing characteristics between the noborigama and anagama style. For example, an anagama is somewhat like a half tube (long vault) with a fire burned at the lower end. A noborigama is like a set of half tubes (arches or short vaults, buttressing each other) placed side by side with piercings that allow each chamber to feed into the next. The jagama (snake kiln or dragon kiln) is related to anagama, noborigama, and waritake kilns, and was used extensively in China since at least the 3rd century CE. Jagama are tube shaped similarly to anagama kilns, but can be longer at around 60 m. Although partitioned and side stoked, jagama do not have partition walls, rather, improvised walls are created by densely stacking pottery at intervals.
Сипаттамалары
Үстіне көтерілетін пештердің басты артықшылығы – жанатын отыннан шыққан жылу қайта пайдаланылады, сол жылу пештің бірнеше бөлігін қыздырады. Пештің төменгі бөлігін өртеу кезінде пайда болатын ыстық газдар жоғарыдағы камераларды алдын ала қыздырады. Сонымен қатар, салқындатылған ыдыстар мен төменгі қабырғалар кіретін ауаны қыздырады. Осылайша, жоғарғы камералардағы ыдыстарды өртеу үшін ыдыстарды, қабырғаларды және ауаны ең жоғары температураға жеткізуге қажетті қосымша отын ғана керек болады. (Термодинамикалық тұрғыдан алғанда, жанудың жоғары температурасы және салқындатылған газдардың төмен температурасы тиімділіктің артық екенін көрсетеді.) Қазіргі заманғы құбырлы пештер ыстық газдардың қозғалысына қарама-қарсы бағытта ыдыстарды жылжыту арқылы тиімділікті және өнімділікті одан әрі арттырады. Бұл пештердің барлығы ауамен жабдықтау және өртелетін ыдыстарды алмастыру үшін екі қарсы ағынды жылу алмасу механизмін пайдаланады, бұл жылудың минималды жоғалуын қамтамасыз етеді. Бұл механизмдердің әрқайсысы қарсы ағынды жылу алмасу принципімен жұмыс істейді, ерекшелігі – ыдыстар сұйық емес. Камералы және жартылай камералы түрлерінің артықшылығы – олардың ішінара төмен қарай ауа тарту режимінде жұмыс істеуі, бұл өртеу нәтижелерін ыдыстардың орналасуына азырақ сезімтал етеді. Кішкентай үстіне көтерілетін пештердің кемшілігі – кіретін ауаның салдарынан тез суынуға бейімділік.
The main advantage of climbing kilns is that heat from the burning fuel is re used, the same heat heating more than one part of the kiln. Exhaust heat created during firing of the lower part of the kiln, preheats the chambers above. In addition, the cooling ware and walls below preheat the incoming air. Thus, firing of ware in the upper chambers requires only the additional fuel needed to bring the ware, walls and air to peak temperature. (From a thermodynamic point of view, the higher temperature of combustion and cooler exhaust suggest greater efficiency.) A modern type, called a tube kiln improves the efficiency and output still further by having the ware move through the kiln in a direction opposite to that of the hot gasses. All of these kilns use two counter flow exchange mechanisms to maintain the air supply and to change the ware being fired, with minimal loss of heat. Each of these exchanges works on the same principle as countercurrent exchange, the principal difference being that the ware is not a fluid. An advantage of the chambered and semi chambered variants appears to be that they are partly downdraft, which makes the firing results less sensitive to the way the ware is loaded. A disadvantage of smaller climbing kilns is a tendency to rapid cooling, caused by the incoming air.