Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-американдық израильдік раввин және ғалым Елиезер Берковиц (8 қыркүйек 1908, Нагиварад, Австрия-Венгрия – 20 тамыз 1992, Иерусалим) – ортодоксал еврейлік дәстүріндегі раввин, теолог және педагог.
German American Israeli rabbi and scholar
Eliezer Berkovits (8 September 1908, Nagyvárad, Austria Hungary – 20 August 1992, Jerusalem), was a rabbi, theologian, and educator in the tradition of Orthodox Judaism.
Өмір
Берковиц өзінің раввиндік білімін алдымен раввин Акива Гласнерден, раввин Моше Шмуэль Гласнердің ұлы, Дор Реви'и, соның ішінде семиха алды, содан кейін Берлиндегі Хильдесхаймер раввиндік семинариясында еврей заңдарының ұлы шебері раввин Ехиел Вайнбергтің шәкірті ретінде білім алды және Берлин университетінен философия докторы ғылымын қорғады. Ол Берлинде (1934–1939), Лидсте (1940–1946), Австралияның Сидней қаласында (1946–1950) және Бостонда (1950–1958) раввин қызметін атқарды. 1958 жылы ол Скокидегі еврей теологиялық колледжінің еврей философиясы кафедрасын басқарды. 67 жасында ол 1976 жылы отбасымен бірге Израильге көшіп, 1992 жылы қайтыс болғанға дейін оқып-үйретіп, дәріс берді. Берковиц ағылшын, еврей және неміс тілдерінде 19 кітап жазды және осы тілдерде кеңінен дәріс оқыды. Оның еңбектері дін мен қазіргі заман арасындағы шығармашылық диалогтағы сенім, руханилық және заң мәселелерін қамтиды, сонымен қатар Израиль мемлекетіндегі халаха және неке және әйелдерге қатысты халаха мәселелеріне ерекше назар аударады. Оның ой-пікірі – қазіргі қоғам үшін мораль және тарих философиясы.
Berkovits received his rabbinical training first under Rabbi Akiva Glasner, son of Rabbi Moshe Shmuel Glasner, the Dor Revi'i, including semicha, and then at the Hildesheimer Rabbinical Seminary in Berlin as a disciple of Rabbi Yechiel Weinberg, a great master of Jewish law, and received his Ph. D. in philosophy from the University of Berlin. He served in the rabbinate in Berlin (1934–1939), in Leeds, England (1940–1946), in Sydney, Australia (1946–50), and in Boston (1950–1958). In 1958 he became chairman of the department of Jewish philosophy of the Hebrew Theological College in Skokie. At the age of 67, he and his family immigrated to Israel in 1976 where he taught and lectured until his death in 1992. Berkovits wrote 19 books in English, Hebrew, and German, and lectured extensively in those languages. His writings deal with basic issues of faith, spirituality and law in the creative dialogue between religion and modernity, with an emphasis on halakha in the State of Israel and on halakha relating to marriage and women. His thought is in essence a philosophy of morality and history for contemporary society.
Философия
Оның теологиясының мәні – Синай тауында Құдай мен адамның нақты кездесуі. Бұл кездесу парадоксалды, себебі ол адамның түсінігінен асып түседі, бірақ сонымен бірге Құдайдың адамдарға қамқорлық жасайтынын көрсетеді. Ол, адамдар Құдайдың оларға қамқор екенін білгеннен кейін, мағына іздеп, өз істеріне жауапкершілікпен қарап, басқаларға адал болуға ұмтыла алады деп үйретеді. Бұл – құдайдың бұйрықтарын орындау, басқаларға құрметпен қарау және Израиль мемлекетін құруды қамтиды. "Құдай, адам және тарих" (1965) кітабындағы "Кездесу парадоксы" бөлімінен:
The core of his theology is the encounter as an actual meeting of God and human at Mount Sinai. The encounter is paradoxical in that it transcends human comprehension, yet it demonstrates that God cares about human beings. He teaches that once human beings know God cares for them, they can act in ways that seek meaning, accept responsibility for their actions, and act with righteousness toward others. This implies the keeping of the commandments, ethical concern for others, and building the State of Israel. From "The Paradox of the Encounter" in God, Man, and History (1965):
Берковиц сондай-ақ Құдайдың Адамнан тәуелсіз болған күш болуы керек екенін қатыстыра айтты, бұл "барлығы Құдайда" немесе "Құдай баршада" деген пантеистік немесе пантеистік түсініктерге қарсы келеді. Берковицтің талдауынша, мұндай түсініктер еврей дінінің негіздерімен мүлдем үйлеспейді. Кез келген діни қарым-қатынас болуы үшін, кемінде, адам мен Құдайдың арасында айырмашылық болуы керек. Осылайша, "мистикалық бірігу" туралы ұғымдар толығымен қабылдауға келмейді.
Berkovits also insisted that God must be an Agent independent from Man, in opposition to pantheistic or panentheistic notions of "all is in God" or "God is in all". On Berkovits' analysis, such notions run completely contrary to the foundations of the Jewish faith. For a religious relationship of any kind to exist, at the very least there must be separation between man and God. Thus, notions of "mystical union" must be utterly rejected:
Холокост философиясы
Холокосттан кейін Берковиц Құдайдың нацистік Германиядағы "көрінбеуін" hester panim, "құдайлық бет-әлпеттің жасырылуы" деген классикалық ұғым арқылы түсіндіру қажет деп мәлімдеді. Берковиц Құдайдың бүкіл адамзатқа деген құрметі мен қамқорлығын сақтау үшін, Ол Өзін міндетті түрде шеттетуі керек және адамдарға – тіпті ең қатыгез және зұлымдарға да – өз еркіндіктерін жүзеге асыруға мүмкіндік беруі керек деп санады. Осы автономияға байланысты, адам баласына зор жауапкершілік жүктеледі. Холокостта христиан дінінің атқарған рөліне байланысты Берковиц христиандармен дінаралық диалогқа бармады. Дегенмен, Берковиц ортақ адамзаттық негіздің маңыздылығын баса көрсетті: "Адамдар бір-біріне құрметпен қарауы керек және теологиялық диалогтардан, Библияны зерттеуден, сондай-ақ бір-бірінің діні туралы сенімдеріне қарамастан, бір-бірін қадірлеуі керек. Егер мен олай ойласам, кез келген дінді жалған деп санауға құқым бар, бірақ мен оның дініне қатысты қандай пікірде болсам да, әрбір адамның қадір-қасиетін құрметтеуге міндеттімін. Адамзатқа дінаралық түсіністік емес, жалпы адамзаттық түсіністік қажет – ортақ діни сенімдер мен теологиялық принциптерге мүлдем тәуелсіз, біздің ортақ адамгершілігімізге негіделген түсіністік." («Христиандық дәуірден кейінгі Иудаизм», Иудаизм 15:1, Қыс 1966, 82-бет)
After the Holocaust, Berkovits asserted that God's "absence" in Nazi Germany should be explained through the classical concept of hester panim, "the hiding of the divine face." Berkovits claimed that in order for God to maintain His respect and care for humanity as a whole, He necessarily had to withdraw Himself and allow human beings—even the most cruel and vicious—to exercise their free will. In light of this autonomy, a tremendous responsibility is cast on Human beings. Due to the role of Christianity in the Holocaust Berkovits rejected interreligious dialogue with Christians. Nevertheless, Berkovits emphasized the importance of having a shared human basis:
"Human beings ought to treat each other with respect and hold each other dear independently of theological dialogues, Biblical studies, and independently of what they believe about each other's religion. I am free to reject any religion as humbug if that is what I think of it; but I am duty bound to respect the dignity of every human being no matter what I may think of his religion. It is not inter religious understanding that mankind needs but inter human understanding – an understanding based on our common humanity and wholly independent of any need for common religious beliefs and theological principles." (“Judaism in the Post Christian Era”, Judaism 15:1, Winter 1966, p. 82)
Халаха теориясы және халахикалық өзгерістер, ауызша заң (Тора Шебеал Пех)
Берковицтің пікірінше, Халаха мыналармен анықталады: 1) яһуди дінінің құндылық жүйесіндегі этикалық принциптердің басымдылығы, яғни яһудилердің қасиетті әдебиеттерінің барлық түрлерінде көрініс тапқандай, 2) салауатты ақыл-ой, 3) шындыққа сәйкес, іске асырылатын даналық. "Жас дүниеде" атты еңбегінде ол: «Рухани салаға күшпен ену ешқашан сәтті болмайды» дейді. Оның айтуынша, «Автономия – әркімнің өз еркімен әрекет етуіне алып келеді. Мұның салдары – әлеуметтік және халықаралық құлдырау» (83-бет). Берковиц яһуди діні мен Халаханың тығыз байланыста екенін, Халаха мен оған қатысты қарым-қатынасымыздың яһуди дінін қалыптастырғанын көрсетеді. «Халаха арқылы Синай тауынан келген Алланың сөзі яһуди халқының тарих бойындағы өмір жолына айналды» (84-бет). Сондықтан ол Халаханың тіпті қазіргі заманда да нормативтік рөл атқаратынын айтады: «Адамның күнделікті өміріне Тораны қолданудағы Халаханың шығармашылық даналығына қазіргідей зәрулік ешқашан болған емес» (2-бет). Бұған байланысты, Рабби Берковицтің Ауызша Заңға (Тора Шебеал Пех) деген көзқарасы – бұл Синай тауында жазба Торамен бірге берілген, Тораны ауызша түсіндірудің дәстүрлі яһуди ұғымы. Бұл Ауызша Заңға кейбір Бес кітаптың (Пятикнижие) заңдарының нақты түсіндірмелері, сондай-ақ раввиндердің түсіндіру әдістері кіреді. Берковицтің пікірінше, Ауызша Заң ауызша болған, себебі бұл максималды икемділікті қамтамасыз етуге мүмкіндік берді, соның арқасында әр буынның раввиндері жаңа жағдайлар мен мәселелерді шеше алды, тіпті бұрынғы буынның мәселелерін қайта қарады. Ауызша Заң жазылған кезде (көбінесе Мишна мен Талмудта) раввиндер бұл оқиғаны өте ауыр, бұрын-соңды болмаған және даулы деп қарады, өйткені бұл Ауызша Заңның табиғатындағы икемділікті жойды; жазылғаннан кейін шешімдер өзгертілмейтін болды. Бұл Рим билігінің қысымы мен жер аудару салдарынан оның ұмытылуын болдырмау үшін қажет болды, бірақ бұл әрекеттің де құны болды. Сонымен қатар, Рабби Берковиц сионизмді еврей халқының Ауызша Заң жазылуымен жоғалтқан нәрсені қайта жандандыру құралы ретінде қарастырды.
In Berkovits' view, Halakhah is determined by (1) the priority of the ethical in the value system of Judaism as reflected in the entire range of Jewish sacred literature, (2) common sense, (3) the wisdom of the feasible in the light of reality. In Not in Heaven he states that "in the spiritual realm nothing fails like compulsion" Yet, "Autonomy degenerates into everyone doing his own thing. The result is social and international decadence" (p. 83). Berkovits sees Judaism and halakhah as being inextricably intertwined, halakhah and our relationship to it having indeed shaped Judaism. "Through Halakhah the Word from Sinai has become the way of life of the Jewish people through history" (p. 84). He therefore sees a normative role for halakhah even in the modern world: "There has never been a greater need for Halakhah's creative wisdom of Torah application to the daily realities of human existence than in our day" (p. 2). Related to this is Rabbi Berkovits's view of the Oral Law (Torah She'be'al Peh), the traditional Jewish conception of the oral explanation of the Torah, given at Sinai along with the Written Torah. This Oral Torah includes both explicit interpretations of certain Pentateuchal laws, as well as the general methods of Rabbinic exegesis. In Berkovits's view, the Oral Law was oral in order to allow maximum flexibility, by giving the rabbis of each generation the ability to decide questions of new situations and circumstances and even re decide anew the questions of previous generations. When the Oral Law was written (chiefly in the Mishna and Talmud), the rabbis viewed this as so catastrophic and unprecedented and controversial because this killed much of the Oral Law's flexibility that was so inherent to its nature; by writing it down, decisions were set in stone and could not be redecided. This was necessary to prevent its being forgotten due to the tribulations of Roman rule and exile, but it had its price. In addition, Rabbi Berkovits saw Zionism as a means to revitalize in the Jewish people what was lost with the Oral Law's writing.
Яһуди заңдарында әйелдер
Берковиц некедегі және ажырасу мәселелерінде яһуди әйелінің күйеуіне қатысты құқықтарының жетіспеушілігін сынады. Раввин, профессор Дэвид Хартман 2009 жылғы наурыз айында Берковиц туралы лекциясында Берковицтің яһуди өміріндегі, заңдағы және практикадағы әйелдердің жағдайына терең алаңдаушылық танытқанын айтты. Ол яһуди неке институтында әйелдер мен ерлердің теңдігін мойындады, бірақ ешқашан қолданыстағы яһуди заңын жоюға шақырмады. Берковиц яһуди заң органдарынан принцип бойынша бар нәрсені іс жүзіге асыру үшін этикалық қайраттылық танытуға шақырды. Ол яһуди заңдарының шегінде әділдікке ұмтылған көптеген дәстүрлі яһуди әйелдеріне зор ықпал етті.
Berkovits was critical of the lack of rights a married Jewish woman has in relation to her husband in issues of marriage and divorce. Rabbi Prof. David Hartman said in a March 2009 lecture about Berkovits that Berkovits was deeply concerned with the treatment of women in Jewish life, law, and practice. He affirmed the equity of women and men within the institution of Jewish marriage, but never advocated any abrogation of existing Jewish law. Berkovits called for the ethical courage on the part of Jewish legal authorities to put what already exists in principle into practice. He was a major inspiration for many traditional Jewish women who sought to carve out a more equitable position within the boundaries of the Jewish law.