Кіріспе

Перулік жазушы және тарихшы Альфредо Парежа Диезкансеко (Alfredo Pareja y Díez Canseco) (12 қазан 1908 – 1 мамыр 1993) – эквадорлық белгілі романист, эссеші, журналист, тарихшы және дипломат. Латын Америка романының 20 ғасырдағы инноваторы, ол әдеби «Гуаякиль тобының» (Grupo de Guayaquil) негізін қалаушы мүшесі болды, бұл топ реалистік романдарға жаңа көзқарас әкелді. Президент Хайме Рольдос Агилераның (1979–1981) үкіметі Парежаны Республиканың канцлері қызметіне тағайындады, ол сонымен қатар Эквадордың Сыртқы істер министрі (1979–1980) және Франциядағы елші (1983–1984) болды. Оның кітаптары әлі ағылшын тіліне аударылмаған.

Өмірбаян

Парежа 1908 жылы Гуаякильде Фернандо Парежа и Парежаның (1862-1919) және Перудің бұрынғы президенті Франсиско Диес Кансеко и Корбачо мен оның әйелі Амалия Диес Кансеко и Коломаның (1865-1945) қызы ретінде дүниеге келді. Парежа 14 жасынан бастап отбасын асырауға мәжбүр болды. Ол түндері оқыды және 1937 жылға дейін бірлесіп оқыған Висенте Рокафуэрте колледжінде қақпада тұрып, оқушылардың сөзін тыңдады. Ол оқушылардың әңгімелерін бақылап, тиісті әдеп сақталуын қадағалады. Парежа өзінің алғашқы білімін туған қаласында алды: христиан дінінің бауырларының Сан-Луис Гонзага колледжіндегі бастауыш мектеп. 1927 жылы Парежа мен Хорхе Перес Конча Леопольдо Бенитес Винуэзамен бірлесіп Voluntad журналын құрды, бірақ олар тек алты нөмірін жариялады. 1930 жылы Парежа Америка Құрама Штаттарына саяхат жасады. Ұлы депрессияның салдарынан ол бір жыл бойы Нью-Йорк қаласының портында жұмыс істеді (оның кейінгі романы El Muelle (The Pier, 1933) осы тәжірибелерді көрсетеді). Эквадорға оралғаннан кейін Гуаякиль университетінен Licenciatura дәрежесін алды. Ол Гуаякильдегі Лаикалық Висенте Рокафуэрте университетінде тарих, испан және испан-американ әдебиеті пәндерінен профессор болды. Ол сонымен қатар орта білім беру инспекторы және Гуаяс провинциясының депутаты қызметін атқарды. 1934 жылы ол Карлос Конча Торрес пен оның әйелінің екінші туысы және немере қызы Мерседес Кукалон Кончаға үйленді. Олардың үш баласы болды: Сесилия, Хорхе және Франсиско.

Саяси мәселелер

Социалистік идеяларға қызығушылық танытқан зиялы ретінде Парежа кейде Эквадордағы биліктегі үкіметтермен келіспеушілікке түсті. Федерико Паэстің диктатурасы тұсында (1935–37) Парежа түрмеге қамалып, соңында Чилиге жер аударылды. Ол онда «Эрцилла» баспасында жұмыс істеді. Эквадорға оралғаннан кейін ол Ассамблея мүшесі болды, бірақ президент Аурелио Москера Нарваэс режимі оны қайтадан түрмеге қамады. (Осы 30 күндік қамауда болу оның «Hombres sin tiempo» романының негізін құрады). 1944 жылы Парежа Эквадордың Мексикадағы уәкілдік еткен өкілі болып тағайындалды. 1945 жылы ол Вашингтонда Біріккен Ұлттар Ұйымының Көмек және қайта құру басқармасының (UNRRA) арнайы өкілі болды. Кейін Монтевидео мен Буэнос-Айресте қызмет етіп, Мексика, Орталық Америка елдері, Аргентина, Уругвай және Парагвай үкіметтері үшін координатор болды. 1979 жылдың тамызынан 1980 жылдың шілдесіне дейін президент Хайме Рольдос Агилераның үкіметі кезінде Парежа Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындалды. Рольдостың ізбасары, президент Освальдо Хуртадо билігінде ол ЮНЕСКО-дағы тұрақты өкіл және Париждегі елші (1983–84) болды. Зейнетке шыққаннан кейін Парежа өзінің уақытын тарихи зерттеулерге арнады. 1993 жылдың 1 мамырында Кито қаласында қайтыс болды.

Әдеби шығармалары мен саяси ұстанымы

Парежа консервативті отбасында дүниеге келген, бірақ Эквадордағы "социалистік буынның" мүшесі болды. 1920 жылдары елдегі саяси дау-дамағалды бастан өткізіп, мемлекетінің құтқарылуы саяси спектрдің сол жағында екеніне көз жеткізді. Дегенмен, ол өзін "солшыл" деп санамайтын. Ол өзінің көркем шығармаларын үгіт құралы ретінде пайдалануға қарсы болды. Оның мақсаты – түзетуді талап ететін әлеуметтік жағдайды қарапайым және тікелей бейнелеу, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық пен әділетсіздікке ұшыраған биліктегілерді айыптау болды. Оның тұңғыш романы "Ла каса де лос локос" (1929) Эквадор саясатын сатиралық тұрғыдан бейнеледі. Ол көптеген тірі адамдарды сынағандықтан, кітаптың жарық көруі кешікті. Парежа мексикалық жазушы және саясаткер Хосе Васкончелостың өте зор ықпалы болғанын мойындады. Грек классиктері, Бальзак, Достоевский, Томас Манн, Уилл Дюрант және Арнольд Тойнби де оның әдебиеттегі бағытын анықтаған маңызды тұлғалар еді. Кейбір сыншылар Фрейд, Эренбург, Гид және Прусттың да ықпалын байқады. Парежаның көркем прозалық шығармалары реализммен және ел тарихымен тығыз байланысты ("Эль муэлье" ["The Pier"], 1933; "Омбрес син тиемпо" ["Men Without Time"], 1941; "Лас трес ратас" ["The Three Rats"], 1944). Эквадордың ішінде де, сыртында да жазушы ретінде танылған ол 1944 жылы генерал Элой Альфароның өмірі мен өліміне байланысты оқиғалар мен тарихи жағдайлар туралы "Барбариялық от" атты маңызды тарихи роман жариялады. 1956 жылы "Ла адвертенсия" ("The Warning") романымен жаңа романдық цикл бастады, одан кейін "Эль айре и лос рекуэрдос" ("Air and Memories"; 1959) және "Лос подерес омнимадос" ("All embracing Powers"; 1964) жарық көрді. Ол 1925 жылдан бері Эквадор қоғамының эволюциясы туралы жазды. Содан кейін "Лас пекенас эстатурас" ("Small Statures"; 1970) романын жариялады. Ол сонымен қатар эсселер де жазды: "Томас Манн және жаңа гуманизм" (1956) және "Эсселер туралы эсселер" (1981). (Бүгінгі күнге дейін оның еңбектері ағылшын тіліне аударылмаған.) Парежа Эквадор жазушыларының танымал "Гуаякиль тобымен" (Хосе де ла Куадра, Хоакин Галлегос Лара, Деметрио Агилера Мальта, Энрике Гил Гилберт) ұзақ жылдар бойы байланыста болды. Ол басқа елдердің жазушыларымен де қарым-қатынас жасады: Хорхе Луис Борхес, Хуан Давид Гарсия Бакка, Джон Дос Пассос, Арнольд Тойнби, Хулио Кортазар, Альваро Мутис, Хорхе Энрике Адум, Бенджамин Каррион, Освальдо Гуаясамин және оның жүрегі жақын туысы Мигель Доносо Парежа. Парежа туралы жалғыз өмірбаянды журналист және жазушы Франсиско Фебрес Кордеро жазды. Парежа американдық жазушы Джон Стейнбекпен хат алмасып тұрды. Президент Гало Плаза Лассо Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Орталық және Оңтүстік Америкада, әлемнің басқа да аймақтарында білім беру жобаларында Парежамен бірлесіп жұмыс істеді.

Мұра

Парежа белгілі этномузыколог Жерар Бегагтың әкесі болды.

Мақалалар

Пареха Диескансеко, Альфредо (1989), Мақала: "Хуан Монтальво (1832–1889)"; Соле, Карлос А (Бас редактор) және Мария Изабель Абреу (Редактор-ұйымдастырушы), Латын Америкалық жазушылар – 1-том; Нью-Йорк: Чарльз Скрибнердің ұлдары, 3 томдық жинақ.