Кіріспе

Антимицин А (дәлірек айтқанда, Антимицин А1б) – Streptomyces бактериясының өндіретін екіншілік метаболиті және антимициндер деп аталатын байланысты қосылыстар тобының мүшесі. Антимицин А АҚШ-та АҚШ-тың Төтенше жағдайларды жоспарлау және қоғамдық хабардар ету құқығы туралы заңының 302-бабында (42 USC 11002) белгіленгендей, өте қауіпті зат ретінде жіктеледі және оны маңызды көлемде өндіретін, сақтайтын немесе пайдаланатын мекемелерге қатаң есеп беру талаптары қолданылады.

Қолдану

Антимицин А – Fintrol құрамындағы белсенді зат, ол балық шаруашылығын басқаруда қолданылатын химиялық балық уы (балыққа зиянды зат). Антимицин А алғаш рет 1945 жылы табылып, 1960 жылы балықтарға уытты зат ретінде пайдалануға тіркелді. Fintrol® – қазіргі уақытта тіркелген Антимицин А-ны қамтитын жалғыз препарат және су токсикалық әсері мен оны қолдану үшін арнайы білімді талап етуі себепті қолдану шектеулі пестицид ретінде жіктеледі. 1993 жылы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігіне бірнеше токсикологиялық зерттеулер ұсынылып, оның уыттылығы анықталды. Бұл реакцияның тежелуі митохондрияның ішкі мембранасындағы протондық градиенттің қалыптасуын бұзады. Протондық градиент болмағандықтан протондар АТФ-синтетаза кешені арқылы өте алмайды, нәтижесінде АТФ өндірісі тежеледі. Бұл тежеудің салдарынан уытты бос радикал – супероксид пайда болады. Антимицин А қатысқанда супероксид өндірісінің жылдамдығы оттегі деңгейіне гиперболалық тәуелділікте болады. Митохондриялық тыныс алу тежелген жасушаларда супероксид өндірісінің жылдамдығы, оны залалсыздандыруға арналған жасушалық механизмдерден асып, жасушаны жойып, оның өліміне алып келеді. Сондай-ақ, ферредоксин-хинон редуктаза жолы арқылы фотосинтез жүйелеріндегі циклдық электрон ағынын тежейтіні анықталды. Цианид электрон тасымалдау тізбегін тоқтатуға бағытталған болса, Антимицин А мен цианид әртүрлі механизмдер арқылы әрекет етеді. Цианид темірдің байланысатын орнына жақын белокқа байланысып, оттектің байланысуына кедергі келтіреді. Бұл жасуша тынысының толық тоқтауына, демек жасушаның өліміне әкеледі. Антимицин А электрон тасымалдау тізбегіндегі нақты белокқа байланысқандықтан, оның уыттылығы убихинолдың түрлерге тән ерекшеліктеріне байланысты түрлерге қарай өзгеруі мүмкін. Осы себепті Fintrol коммерциялық шаруашылықта таңдамалы жою құралы ретінде қолданылады. Саңырауқұлақ өсіретін аттин құмырсқалары өздерінің саңырауқұлақ шаруашылығында симбиоздық Streptomyces бактериялары өндіретін антимициндерді емес культивацияланған (яғни патогенді) саңырауқұлақтарды тежеу үшін пайдаланады. Осы симбиоздық Streptomyces бактерияларын зерттейтін ғалымдар тобы жақында антимициндердің биосинтездік гендер кластерін анықтады, бұл қосылыстар 60 жыл бұрын анықталғанмен бұрын белгісіз болған. Антимициндер гибридтік поликетид синтетаза (PKS) / рибосомаға тәуелді емес пептид синтетаза (NRPS) арқылы синтезделеді.