Қазақстандағы адам құқықтарының жағдайы: мәселелер мен үміттер
Human rights in Kazakhstan
Қазақстандағы адам құқығы жағдайы: тәуелсіз сарапшылардың пікірінше, құқық бұзушылықтар жиі. Сөз, дін еркіндігі шектеулі, соттар әділ емес, азаптаулар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қазақстандағы адам құқықтары жағдайына шолу
Overview of the situation of human rights throughout Kazakhstan
Тәуелсіз сарапшылар Қазақстандағы адам құқықтарының жағдайы нашар екенін бірсырынды түрде айтады. Human Rights Watch ұйымы «Қазақстан жиналыс, сөз және дін бостандығын қатты шектейді. 2014 жылы билік газеттерді жапты, ондаған адамды бейбіт, бірақ санкцияланбаған наразылықтардан кейін түрмеге қамап немесе айыппұл салды, ал мемлекеттік бақылаусыз дін ұстанатындарға айыппұл салды немесе ұстады. Үкіметті сынағандар, соның ішінде оппозиция көшбасшысы Владимир Козлов, әділетсіз сот процесінен кейін қамауда қалды. Түрмелерде азаптау жиі кездеседі» деп мәлімдейді. 2012 жылы Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне мүше болып сайланды. 2014 жылы Адам құқықтары жөніндегі кезекті қарау барысында ұлттық өкілдер «Қазақстанның азаптауға қарсы механизм мен ұлттық адам құқықтары институтын құрғанын жоғары бағалады», бірақ «еркіндікке қатысты заңдық шектеулерге алаңдаушылық білдірді». 2019 жылдан бері Қазақстан Еуропа Кеңесімен бірлесіп адам құқықтары мен заң үстемдігін жақсарту бойынша салалық жұмыстар жүргізіп келеді, оның ішінде қазақстандық заңгерлерге арналған «HELP» (Заңгерлер үшін адам құқықтары жөніндегі еуропалық бағдарлама) оқу бағдарламасы аясында. Бағдарлама 2022 жылға дейін жалғасады. 2020 жылдың қыркүйегінде Қазақстан Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімнің екінші Факультативтік протоколына қол қойды, осы арқылы өлім жазасын жоюға міндеттенді. Бұл қадам адам құқықтары ұйымдары мен халықаралық қауымдастық тарапынан жылы қабылданды. Amnesty International бұл жаңалықты қуанышпен қарсы алды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Босқындар жөніндегі агенттігінің Орталық Азиядағы жетекші өкілі Қазақстанның босқындар мәселесіндегі жұмысын «ұлтаралық келісімді нығайтудағы елдің көшбасшылық рөлін» көрсету үшін атап өтті. Біріккен Ұлттар Ұйымы Қазақстан Үкіметінің ел үшін БҰҰ-ның дамуға қатысты серіктестік аясындағы негізгі құжаттары мен ұсынымдарын қолдағанын, сондай-ақ БҰҰ-ның адам құқықтары механизмдерін іске асырғанын растады. 2021 жылдың маусым айында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Қазақстанда адам құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі қосымша шаралар туралы» жарлыққа қол қойды, ол азшылықтардың, әйелдердің және мүгедектер сияқты осал топтардың құқықтарын қорғауға және халықаралық ұйымдармен координацияны жақсартуға бағытталған.
Human rights in Kazakhstan are uniformly described as poor by independent observers. Human Rights Watch says that "Kazakhstan heavily restricts freedom of assembly, speech, and religion. In 2014, authorities closed newspapers, jailed or fined dozens of people after peaceful but unsanctioned protests, and fined or detained worshipers for practicing religion outside state controls. Government critics, including opposition leader Vladimir Kozlov, remained in detention after unfair trials. Torture remains common in places of detention." In 2012, Kazakhstan was elected as a member of the United Nations Human Rights Council. During the Universal Periodic Review of Human Rights in 2014, national representatives "commended Kazakhstan's establishment of a mechanism to prevent torture and of a national human rights institution" but "shared concerns about legal restrictions on freedom". Since 2019, Kazakhstan has been working with the Council of Europe on sectoral improvements in human rights and the rule of law, including through the European Programme for Human Rights for Legal Professionals (HELP), a training programme for Kazakh legal professionals. The programme is running through 2022. In September 2020, Kazakhstan signed the Second Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights, committing it to abolish the death penalty. This was received very positively by the human rights organizations and the international community. Amnesty International called the news encouraging. The top representative in Central Asia of the United Nations Refugee Agency, UNHCR, pointed to Kazakhstan's work on refugee crisis to "highlight the country's leadership in fostering interethnic consent." The United Nations in Kazakhstan affirmed that the Government of Kazakhstan supported the UN's Partnership Framework for Development for the country and its recommendations, as well as implemented the UN's human rights mechanisms. In June 2021, a decree "On further human rights measures in Kazakhstan" was signed into law by Kazakh president Kassym Jomart Tokayev, meant to protect the rights of minorities and vulnerable groups, such as women and people with disabilities, and improve coordination with international organisations.
Саясат, сөз және баспасөз бостандығы
Хьюман Райтс Вотч пен Фридом Хаус сияқты бақылаушылардың мәліметінше, 2005 жылдың желтоқсанындағы президенттік сайлауға дейінгі айларда Қазақстанда саяси өрнек беруге шектеулер қойылған. Қазақстан билігі сөз бостандығын шектеуге, тәуелсіз бұқаралық ақпарат құралдарын және азаматтық қоғам ұйымдарын жабуға тырысқан. Қыркүйек айында "Время" баспасы ешқандай түсіндірме бермей жеті газетпен жасасқан келісімшарттарын күрт бұзды. Сол сияқты, Қазақстанның бұрынғы астанасы Алматыдағы басқа баспаханалар да осы басылымдарды басып шығарудан бас тартты. Осы газеттердің редакторлары бір апта бойы аштық жариялағаннан кейін, "Даур" баспасы бес газетті басып шығаруға келісті. Қазақстанның барлық телерадио арналары үкіметке жақын компанияларға тиесілі, ал газеттер – тәуелсіз ақпарат көздерінің санатындағы бірі. Кейбір сыртқы бақылаушылар, оның ішінде HRW, Грузия, Украина және Қырғызстан сияқты бұрынғы Кеңес мемлекеттерінде болған демократиялық революциялардан кейін Қазақстан үкіметінде алаңдаушылықтың артып бара жанын байқады. 2 желтоқсан 2005 жылғы сайлауға дейін наразылықты шектеуге жасалған әрекеттер, үкіметтің Қазақстанда осындай өзгерістердің орын алуына жол бермеуге тырысқанын көрсететін болды. 2018 жылдың 10 қарашасында Қазақстандағы кәсіподақ жетекшісі Дмитрий Сенявский белгісіз біреулердің шабуылына ұшырап, қатты сақадалды және ауруханаға жеткізілді. Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) Қазақстан үкіметін шектеуші сауда заңдарын өзгертуге және халықаралық еңбек құқықтары бойынша міндеттемелерін орындауға үнемі шақырып отыр.
Political expression was reported to be restricted in Kazakhstan in the months leading up to presidential elections in December 2005, according to observers, including Human Rights Watch and Freedom House. Kazakh authorities reportedly attempted to restrict freedom of speech and shut down independent media and civil society groups. In September, the Vremya printing house unexpectedly cancelled contracts with seven newspapers, with no explanation given. Likewise, other printing firms in Kazakhstan's former capital, Almaty, also refused to print the publications. After a week long hunger strike by the editors of these papers, the Daur publishing house agreed to publish five of the newspapers. Virtually all of Kazakhstan's broadcast media are owned by firms closely associated with the government; newspapers are some of the few sources of independent reporting. Some outsider observers, including HRW, have noted increasing anxiety in the Kazakh government after recent democratic revolutions in former Soviet states including Georgia, Ukraine and Kyrgyzstan. Efforts to restrict dissent ahead of the 2 December 2005 elections may have indicated the government's attempt to prevent such transformation from occurring in Kazakhstan. On November 10, 2018 Dmitry Senyavskii, a trade union leader in Kazakhstan was attacked and viciously beaten up by some unidentified persons and was taken to hospital. The International Labour Organization (ILO) has frequently called on the government of Kazakhstan to modify the restricting trade laws and maintain its commitments with international labor rights.
Дін еркіндігі
1992 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан діни бостандық және діни бірлестіктер туралы заң қабылдады, оның мақсаты дінаралық келісімділік пен діни бостандықты қамтамасыз ету болды. 2014 жылға қарай Қазақстанда 3400-ден астам діни ұйым тіркелген. Алайда, Human Rights Watch «2014 жылы аз саны бар дін өкілдері шектеуші діни заңды бұзғаны үшін айыппұлға тартылып, қысқа мерзімге ұсталды» деп хабарлады. БҰҰ-ның діни бостандық жөніндегі арнайы хабаршысы 2011 жылғы діни заңға «кең ауқымды реформалар» енгізуді ұсынды, мысалы, «тіркелмеген діни қауымдастықтар діни бостандықтарын қатаң шектеулерге ұшырауда» екенін анықтады. Әлемде конфессияаралық диалогты дамыту және діни қақтығыстардың алдын алу мақсатында Қазақстан Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің конгресін тұрақты түрде өткізеді. Алғашқы конгресс 2003 жылы өткізілді және оған 17 діни делегация қатысты. Дін экстремизмінің қаупін сейілту үшін Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің конгресі 2016 жылдың 31 мамырында «Діндер терроризмге қарсы» атты халықаралық конференция өткізді. Бір күннен кейін Конгресс Астанада өзінің 15-ші сессиясын өткізді. 2019 жылдың мамыр айында Қазақстанда Қазақстан үкіметі мен АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілдері арасында діни бостандық жөніндегі жұмыс тобының тұңғыш отырысы өтті. АҚШ-тың Халықаралық діни бостандық жөніндегі комиссиясының (USCIRF) делегациясы осы жұмыс тобының жұмысына қатысты. USCIRF есебінде «діни қауымдастықтар үкіметпен құрылысшыл диалог жүргізіп, елдегі жағдайдың жақсарып бара жатыр деп санайды» делінген.
In 1992 after gaining independence Kazakhstan adopted the Law on Freedom of Religion and Religious Associations, which aimed to ensure inter faith tolerance and religious freedom. As of 2014, there were over 3400 religious organizations in Kazakhstan. Human Rights Watch however has said that "Minority religious groups continued to be subjected to fines and short term detention in 2014 for violating a restrictive religion law". A UN special rapporteur on freedom of religion recommended "far reaching reforms" to the 2011 religion law, finding, for example, that "non registered religious communities suffer from serious infringements of their freedom of religion." In order to promote inter confessional dialogue and prevent religious conflict worldwide, Kazakhstan hosts regular Congress of the Leaders of World and Traditional Religions. The first congress was held in 2003 and was attended by 17 religious delegations. In order to address the threat of religious extremism, the Congress of the Leaders of World and Traditional Religions held international conference, Religions against Terrorism, on May 31, 2016. One day later the Congress held its 15th session in Astana. An inaugural Religious Freedom Working Group between the Kazakhstani government and representatives from the U. S. Department of State took place in Kazakhstan in May 2019. The U. S. Commission on International Religious Freedom (USCIRF) delegation participated in the Working Group. "According to the USCIRF report, religious communities "have a positive dialogue with the government and believe their trajectory in the country is good."
2006 жылы Харе Кришнада үйлерін құрту
2006 жылдың 20 қарашасында Қарақай ауданынан тәртіп сақшыларымен толы үш автобус, екі жедел жәрдем машинасы, екі бос жүк көлігі және сот орындаушылары суық ауа райында қауымға келді және Харе Кришна жақтастарының он үш үйін күшпен алып, полиция оларды бұзды. Forum 18 News Service хабарлағандай, "үй-жайларды бұзуға қатысқан тәртіп сақшылары Харе Кришна жақтастарының жеке заттарын қарға лақтырып жіберді, көптеген жақтастар киімсіз қалды. Бұзу жұмыстары басталғанға дейін жарық және жылыту жүйелерінен қуат тоқтатылды. Үй жиһаздары мен ірі тұрмыстық заттар жүк көліктеріне тиеліп алынды. Шенеуніктер бұл мүліктер жойылмақ екенін мәлімдеді. Сот орындаушыларының үйге кіруіне кедергі келтірген екі адамды 15 полицей ұстап, қолдарын бұрып, полиция көлігіне алып кетті". Осы оқиғаларға жауап ретінде Еуропалық қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы мынадай мәлімдеме жасады: "Мемлекеттік қолдаумен жасалған іс-қимыл Харе Кришна қауымының мүшелерін діни нанымына байланысты мақсатты түрде таңдап алынғандай көрінеді". Қазақстандық шенеуніктер бұл үйлердің заңсыз әдіспен иеленілгенін мәлімдеді.
On November 20, 2006, three buses full of riot police, two ambulances, two empty lorries, and executors of the Karasai district arrived at the community in sub zero weather and evicted the Hare Krishna followers from thirteen homes, which the police proceeded to demolish. The Forum 18 News Service reported, "Riot police who took part in the destruction threw personal belongings of the Hare Krishna devotees into the snow, and many devotees were left without clothes. Power for lighting and heating systems had been cut off before the demolition began. Furniture and larger household belongings were loaded onto trucks. Officials said these possessions would be destroyed. Two men who tried to prevent the bailiffs from entering a house to destroy it were seized by 15 police officers who twisted their hands and took them away to the police car." In response to these events the Organization for Security and Cooperation in Europe issued a statement: "It appears that state sponsored action has been focused upon members of the Hare Krishna community in a manner that suggests they have been targeted on the basis of their religious affiliation." Kazakh officials claimed that the evictions were legitimate, and that the properties had been acquired illegally.
WhatsApp тобының мүшелері 2018 жылы тұтқындалды
2018 жылы Қазақстан үкіметі WhatsApp мессенджерінде исламды талқылаған топтық чатта болған тоғыз қазақстандық ер адамды жаппай қамауға алды. Дегенмен, бес адам әлі де түрмеде, ал босатылған төртеуінің де құқықтары шектеулі. Түрмеде қалған бес адам: Бекет Мыңбасов, Самат Әділов, Назым Абдрахманов, Ернар Саматов және Болатбек Нұрғалиев.
In 2018, the government of Kazakhstan made a mass arrest of nine Kazakh men who were members of a group chat for discussing Islam on the messaging app WhatsApp. However, five of the men remain imprisoned, and the four that are no longer imprisoned still face restrictions. The five who remain imprisoned are: Beket Mynbasov, Samat Adilov, Nazim Abdrakhmanov, Ernar Samatov and Bolatbek Nurgaliyev.
2011 жылы Жанаозен мұнайшыларының ереуілі
2011 жылдың 16 желтоқсанында жақсы жұмыс жағдайлары мен жоғары жалақы талаптарымен шыққан наразылар мен полиция арасында қақтығыс болды. Наразылардың көп бөлігі мұнай саласының қызметкерлері болды, ал мұнай кендері жүздерше қызметкерді жұмыстан шығарды. Көзі куәгерлерінің сөзінше, полиция Жанаозен қаласында қарусыз наразыларға оқ атқан, бірақ үкімет өкілдері полицияның өзін қорғауға мәжбүр болғанын мәлімдеді. Қақтығыс Қазақстанның тәуелсіздігінің 20 жылдығын тойлауға байланысты полиция қала алаңын тазартуға тырысқан кезде орын алды. Интернет қолданушылары тәуелсіз жаңалықтар сайттары мен Twitter-ге қол жеткізуде қиындықтарды хабарлап, шығарып жіберілген ақпаратқа цензура әрекеттері байқалды. Ресми мәліметтер бойынша, қақтығыстан кейін 15 адамның денесі табылды.
On 16 December 2011, there were clashes between protesters and police due to the former's demands of better work conditions and higher pay. Protesters consisted primarily of oil workers with oil fields responding by sacking hundreds of workers. Eyewitnesses claimed police opened fire on unarmed protesters in the town of Zhanaozen, but according to government officials police were forced to defend themselves. The clashes occurred when police tried to clear the town square in light of Kazakhstan's 20th independence day. There were signs of attempts at censorship of outgoing information, with internet users reporting difficulties accessing independent news websites and Twitter. According to official sources 15 people were found dead after the clashes.
2016 жылғы жер реформасына қарсы наразылық
2016 жылдың сәуір және мамыр айларында Қазақстандағы жерге қатысты заңнамадағы өзгерістерге байланысты жер дауы мен наразылықтар болды. Екі жүз белсенді мен наразылыққа қатысушы ұсталды. Наразылық оқиғалары 2019 жылдың қыркүйек және желтоқсан айларында да жалғасты. Бұл диалогтар адам құқықтары мен негізгі бостандықтарды, тұрақты дамуды, бейбітшілік пен тұрақтылықты қолдау жөніндегі Еуроодақтың жалпы стратегиясының маңызды бөлігін құрайды. 2014 жылғы 12 қарашада Еуропалық Одақ пен Қазақстан Брюссельде жыл сайынғы Адам құқықтары жөніндегі диалогтың алтыншы раундын өткізді. Қазақстандық делегацияны Бас Прокурордың бірінші орынбасары Йоган Меркель басқарды, оған Ұлттық Адам құқықтары орталығының директоры Вячеслав Калюжный және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктер қосылды. 2020 жылдың қараша айында өткен ЕО-Қазақстан Адам құқықтары жөніндегі 12-ші диалогта Еуроодақ "Қазақстандағы реформалар процесінің жалғасып жатқанын, оның ішінде Реформалар жөніндегі Жоғарғы кеңестің құрылуын мойындады", бірақ оны жылдам жүзеге асыруға шақырды. ЕҚЫҰ және Қазақстанның Адам құқықтары және құқықтық мемлекеттілікті қамтамасыз ету жөніндегі халықаралық бюросы адам құқықтары саласында бірлескен оқу бағдарламаларын жүргізеді.
In April and May 2016, Земельные протесты в Казахстане in relation to changes in the law in relation to land ownership. Two hundred activists and protestors were arrested. Protest incidents continued in September, and December 2019. These dialogues constitute an essential part of the EU's overall strategy to promote respect for human rights and fundamental freedoms, sustainable development, peace and stability. On 12 November 2014 the European Union and Kazakhstan held the sixth round of the annual Human Rights Dialogue in Brussels. The Kazakh delegation was led by Mr Yogan Merkel, First Deputy Prosecutor General, who was accompanied by Mr Vyacheslav Kalyuzhnyy, Director of the National Centre for Human Rights, and other senior officials. During the 12th EU Kazakhstan Human Rights Dialogue held in November 2020, the EU "acknowledged the continuing reform process in Kazakhstan, including the establishment of a Supreme Council for Reforms" but urged speedy implementation. OSCE and the Kazakhstan International Bureau for Human Rights and Rule of Law conduct joint training programs on human rights.
Құқық мемлекетi
2015 жылы Қазақстан үкіметтік емес ұйымдардың қызметі туралы заңға түзетулер енгізді. Заң үкіметтік емес ұйымдарға мемлекеттік, халықаралық және жеке қаржыландыруға еркін қол жеткізуді қамтамасыз етеді, осы арқылы олар елдің әлеуметтік және саяси дамуына белсенді қатысуға мүмкіндік алады. 2017 жылдың қаңтар айында Қазақстан Президенті Парламентке Президенттің бірқатар өкілеттіктерін беруді көздеген реформа ұсынды. Бұл бастама Қазақстанда тексеру және тепе-теңдік жүйесін күшейтуге бағытталған. Қазақстан 2017 жылдың мамыр айынан бастап Жеке халықаралық құқық жөніндегі Гаага конференциясының (ХКХК) мүшесі болып табылады. ХКХК-ның мақсаты жеке халықаралық құқықтың әртүрлі салаларындағы заңдардың қақтығысу қағидаттарын үйлестіруді ілгерілету болып табылады, бұл құқықтық мемлекетті нығайтуға көмектеседі. Қазақстанның Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі де құқықтық мемлекеттің орнауына маңызды үлес қосады. Бұл кеңесші орган Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2019 жылдың 17 шілдесінде үкіметтің халыққа жауапкершілігін арттыру мақсатында құрылған. Қазақстан 2020 жылдың қыркүйегінде басталған, құны 7 миллион доллардан астам бес жылдық құқық үстемдігі бағдарламасы бойынша АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігімен (USAID) серіктестік құрды. Бағдарлама аясында Қазақстанның Жоғарғы Соты мен Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі USAID-пен тығыз байланыста жұмыс істейді, бұл халықтың сенімін арттыруға және халықаралық стандарттармен үлкен үйлесімділікті қамтамасыз етуге бағытталған. 2020 жылы ел Құқық үстемдігі индексінде 62-орынды иеленді, бұл 2015 жылдан бері үш сатыға жоғарылауды білдіреді.
In 2015 Kazakhstan introduced amendments to the law on nongovernmental organisation (NGO) activities. The law guarantees to NGOs free access to public, international and private financing allowing them to actively participate in the social and political development of the country. In January 2017 Kazakhstan's President proposed a reform aimed at delegating some of the President's powers to the Parliament. This initiative is expected to create a stronger system of checks and balances in Kazakhstan. Kazakhstan is a member of the Hague Conference on Private International Law (HCCH) since May 2017. The HCCH is aimed at promoting the harmonisation of conflict of laws principles in diverse subject matters within private international law, which contributes to the promotion of rule of law. The National Council of Public Trust of Kazakhstan also plays an important role in promoting the rule of law. It is an advisory body that was established by the President of Kazakhstan, Kassym Jomart Tokayev, on July 17, 2019 to make government more responsive to the people. Kazakhstan partners with the USAID under a five year rule of law program for over $7 million launched in September 2020. The Kazakh Supreme Court and the Ministry of Information and Public Development work closely with the USAID as part of the program to improve public trust and demonstrate greater alignment with internationally recognized standards. In 2020, the country was ranked 62nd in the Rule of Law Index, climbing three positions since 2015.
Этникалық әртүрлілік
Қазақстан түрлі мәдениеттердің бірге өмір сүруін қолдайды. Қазақстан халқы Ассамблеясы балалар мен ересектер 30 түрлі тілді оқи алатын 200-ге жуық орталықты қолдап келеді. 2015 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясы (ҚХА) Алғыс айту күнін Қазақстанның жаңа мерекесі ретінде енгізді. Оны орнату туралы ұсынысты Президент Нұрсұлтан Назарбаев жасады. Алғыс айту күні 1 наурызда тойланады және елдің тарихи өткені мен көпұлтты бірлігін көрсетеді. Қазақстан халқының 70 пайызы қазақтар, 16 пайызы орыстар, ал қалған 9 пайызын өзбектер, украиндер, ұйғырлар, немістер және татарлар құрайды. Қазақстанда шамамен 125 этностың өкілдері тұрады және Қазақстан халқы Ассамблеясының қолдауымен 818 этникалық және мәдени бірлестік қызмет етеді.
Kazakhstan supports co existence of different cultures. The Assembly of People of Kazakhstan supports nearly 200 centres where children and adults can study 30 different languages. In 2015, the Assembly of the People of Kazakhstan (APK) introduced a Day of Gratitude as a new holiday of Kazakhstan. The proposal to establish it was delivered by President Nursultan Nazarbayev. The Day of Gratitude is celebrated on 1 March and marks the historic past and multi ethnic unity of the country. 70% of Kazakhstan's population is ethnically Kazakh, 16% is Russian, while 9% comprises Uzbeks, Ukrainians, Uyghurs, Germans, and Tatars. Representatives of about 125 ethnic groups live in Kazakhstan and some 818 ethnic and cultural associations operate under the auspices of the Assembly of People of Kazakhstan.
Балалардың құқықтары
Қазақстанның Балалар құқығы жөніндегі Адам құқықтары жөніндегі комиссары мен ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы өкілі ынтымақтастық туралы ниеттер білдірілімін қабылдады. Тараптар Қазақстанда балалардың құқықтарын қамтамасыз етуді бақылаудың тәуелсіз жүйесін жетілдіру үшін қажетті шараларды қабылдауға келісті. Қазақстан-2050 стратегиясында балалық шақты қорғауға ерекше мән берілген. Қазақстанда балалардың құқықтарын қорғауға бағытталған 90-нан астам заң мен нормативтік актілер қабылданды. Комиссар мен оның ведомствосы – Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық Президент Назарбаевтың жарлығына сәйкес үкіметтің қызметіндегі адам құқықтары мәселелерін тексеруге өкілетті.
Kazakhstan's Human Rights Commissioner for Children's Rights and UNICEF Representative for Kazakhstan adopted a Statement of Intentions on Cooperation. The parties agreed to take necessary actions to develop an independent system of monitoring of ensuring children's rights in Kazakhstan. The Kazakhstan 2050 Strategy places high emphasis on the protection of childhood. Kazakhstan adopted over 90 laws and other normative acts aimed at protecting children's rights. The Commissioner and his associated organization, the National Center for Human Rights, are empowered to investigate human rights issues in the government per the decree of President Nazarbayev.
Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі
Қазақстан Президенті Қасым Жомарт Тоқаев 2019 жылдың шілдесінде үкіметтің халыққа жауап беруін арттыру үшін диалог аласы ретінде Ұлттық қоғамдық сенім кеңесін құрды. Кеңес алғашқы отырысын 2019 жылғы 6 қыркүйекте өткізді. Отырыста келесі мәселелер талқыланды: қаралауды қылмыстық жазадан босату, түзеу жүйесі мен сот жүйесін реформалау, гендерлік теңдік және әйелдерді қолдау. 2020 жылдың мамырында Президент Тоқаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бастамасымен қабылданған төрт маңызды заңға қол қойды. Бұл заңдардың ішінде: "Қазақстан Республикасындағы бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы", "Қазақстан Республикасы Конституциялық заңына өзгерістер енгізу туралы", "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы", және "Қазақстан Республикасының «Саяси партиялар туралы» заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңдары бар. Жаңа заң бейбіт жиналыстарды құқықтық реттеуді едәуір жеңілдетті. Заңға сәйкес, ел қалаларындағы қоғамдық кеңістіктерді азаматтар бейбіт жиналыстар өткізу үшін пайдалана алады. Бұған қоса, бейбіт жиналыстар туралы хабарлау мерзімі 15 күннен 5 күнге дейін қысқартылды.
Kazakhstan President Kassym Jomart Tokayev established the National Council of Public Trust in July 2019 as a dialogue platform for government to be more responsive to the public. The Council convened its first meeting on September 6, 2019. The Council meeting was focused on the following topics: decriminalization of libel, reform of the penitentiary system and the judiciary, gender balance and women empowerment. In May 2020, President Tokayev signed four important laws that were a part of the National Council of Public Trust initiative. These four laws included the following: “On the procedure for organizing and holding peaceful assemblies in the Republic of Kazakhstan”, “On introducing amendments to the Constitutional Law of the Republic of Kazakhstan“, “On Elections in the Republic of Kazakhstan”, and “On introducing amendments and additions to the Law of the Republic of Kazakhstan “On Political Parties”. The new law on rallies greatly simplified the legal regulation of peaceful assemblies. According to the law, public spaces in the cities of the country can be used by citizens to hold peaceful assemblies. In addition, the notification procedure for peaceful assemblies are reduced from 15 days to 5.