Кіріспе

Әли ибн Әбу Бәкір әл-Хайтамидің сүнни хадис жинағы «Мәжмұ' әл-Зауайд уә Манба' әл-Фауайд» (مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) – Әли ибн Әбу Бәкір әл-Хайтами (1335–1404 CE/735–807 AH) еңбегі, екіншілік сүнни хадис жинағы. Онда бұрынғы негізгі жинақтардағы ерекше хадистер жинақталған.

Әл-Заваид

Ғасырлар өте келе, кейбір авторлар негізгі жинақтардан туындаған екіншілік хадис жинақтарын жинастыруға кірісті – олардың ішіндегі хадистердің көздеріне байланысты иснадтары бар хадистерді қамтитын. Мұндай еңбектерді құрастырудың бір тәсілі – әл-заваид, яғни бір жинақта ғана кездесіп, екіншісінде жоқ "ерекше" хадистерді іздеп табу. Көбінесе, алты канондық хадис жинағында кездеспейтін бір жинақтың хадистері ізделіп алынар еді.

Маджму әл-Зауаид

Мәжма әл-Зауаид – хадистерді жинақтаудың әл-Зауаид әдістемесінің көрнекті мысалы. Онда Ахмад ибн Ханбалдың «Муснадынан», Әбу Яла әл-Мәүсилидің «Муснадынан», Әбу Бәкір әл-Базардың «Муснадынан» және әл-Табаранидің үш жинағынан – «Әл-Муажам әл-Кабир», «Әл-Муажам әл-Аусат» және «Әл-Муажам ас-Сағир» – алынған 18 776 хадис бар. Әл-Хайтами жинаған хадистер алты сахих хадис кітабында табылмайды: «Сахих Бухари», «Сахих Мұсылман», «Суннан әл-Суғра», «Суннан Әбу Дауд», «Суннан әл-Тирмизи» және «Суннан Ибн Маджа». Ол екіншілік деп есептеледі, себебі ол бұрынғы хадис жинақтарынан жиналған және хадистің иснадын қамтымайды. Оның бастапқы кітаптары көбінесе муснадтар түрінде құрастырылған болса да, «Маджма әл-Зауаид» сунан жинағы сияқты, фиқхқа қатысты тақырыптық бөлімдер бойынша реттелген. Дегенмен, ол бағалаған хадистерге қатысты үкімдерінде шамалы төзімді болған деп саналады.

Мақтау

Әл-Каттани әл-Мажма әл-Зауидті "нағыз пайдалы хадис кітаптарының бірі" деп сипаттады, тіпті, оған теңдес кітап жоқ және оған баламасы әлі жазылмаған.

Басылған басылымдар

Каирде басылған 1352–1353 хижри жылы/1933–1934 жылдары. 1986 жылы Бейруттегі «Муассаса әл-Маариф» баспасында 5 томдық 10 бөлімдік жинақ жарық көрді – әр томда 2 бөлімнен. Кітапқа әл-Ирақи мен Ибн Хажар әл-Асқаланидің түзетулері енгізілген.