Кіріспе

Сомалиленд Республикасының сыртқы қатынастары Сомалиленд Республикасы Сыртқы істер министрлігінің құзыретінде. Аймақтың тәуелсіздік жариялауы (1991 жылғы 18 мамырда Сомалиден, Сомалидегі азамат соғысы басталғаннан кейін) халықаралық қауымдастық тарапынан мойындалмады. Осы мәртебесіне байланысты Сомалиленд Республикасы стратегиялық және инфрақұрылымдық келісімге қол қойған Эфиопия және Бербера портын басқару жөніндегі концессиялық келісімге қол қойған Біріккен Араб Эмираттары (БАӘ) сияқты бірнеше мемлекетпен ғана ресми байланыс орнатып отыр. Сомалиленд АҚШ, Тайвань сияқты елдерде де-факто елшіліктер ашты. Егеменді мемлекет ретінде халықаралық мойындалу үкіметтің сыртқы саясатының басты мақсаты болып табылады. Басқа маңызды басымдықтарға халықаралық көмекті және тікелей шетелдік инвестицияларды ынталандыру кіреді. Көптеген көпжақты ұйымдар мен халықаралық қауымдастықтың көптеген елдері Сомалидің аумақтық тұтастығын (яғни, аумақтық бірлігін) және оның орталық үкіметін – Сомали Федералдық Үкіметін азамат соғысы кезінде қолдайды және Сомалилендтің бөлінуіне қарсы тұрады.

Халықаралық қатынастар

Сомалиленд көршілес Эфиопиямен, сондай-ақ Бельгия, Канада, Франция, Гана, Оңтүстік Африка, АҚШ және Йеменмен саяси қарым-қатынастар орнатып отыр.

Израиль

Израиль 1960 жылы Сомалилендтің қысқа мерзімді тәуелсіздігін мойындаған 35 елдің бірі болды. Алайда, қазіргі таңда Сомалилендпен тікелей дипломатиялық қатынасы жоқ. 2010 жылдың ақпан айында Израиль Сыртқы істер министрлігінің өкілі Игал Палмор «Хаарец» газетінде үкіметі Сомалилендті қайта мойындауға дайын екенін мәлімдеді. Бірақ ол Сомалиленд үкіметі Израиль үкіметімен байланыс орнату үшін үн қатпағанын атап өтті. 1995 жылы Сомалилендтің бұрынғы президенті Эгал премьер-министр Ицхак Рабинге екі ел арасында дипломатиялық қатынас орнату туралы хат жолдаған. Осы кезеңде бірнеше израильдік кәсіпкерлер ел астанасы Харгейсаға барған.

Түркия

Түркия Сомалилендті мойындамаса да және елшілігін Сомалиге аккредиттесе де, Харгейсада белсенді консулдығы бар. 2013 жылдан бері Түркия Сомали және Сомалиленд үкіметтері арасында делдалдық міндеттерді атқарып келеді. 2019 жылы Сомалидің Сыртқы істер министрі Ахмет Исе Авад Түркияның делдалдық процесте жетекші рөл атқаратынын айтты. 2012 жылы "Genel Enerji" энергетикалық компаниясы, оның көп бөлігі "Çukurova Holding" компаниясына тиесілі, Сомалиленд үкіметімен ел ішіндегі мұнай қорын іздеу жөнінде келісім жасасты.

Біріккен Араб Әмірліктері

2017 жылдың ақпан айында Сомалиленд парламентінің екі палатасы да Біріккен Араб Әмірліктерінің (БӘӘ) Берберада әскери база құру және Бербера әуежайын жаңғырту туралы үкіметтік ұсынысын қабылдады. Біріккен Араб Әмірліктері Сомалилендке жаңа өкілді тағайындады, ол Харгейсаға дипломат жіберген алғашқы араб мемлекеті болады. 2021 жылдың 13 наурызында Абдулла Әл Нақби БӘӘ-нің Сомалилендтегі елшісі болып тағайындалды.

Африка

2011 жылы Оңтүстік Африка мен Танзанияның сыртқы істер министрлері Сомалилендті мойындамайтындарын және Сомалидің біртұтас ел ретінде сақталуын қалайтындарын мәлімдеді. 2012 жылы Оңтүстік Африка мен Эфиопия Сомалидің үкіметіне, аумақтық тұтастығы мен егемендігіне қолдауын жалғастыратынын БҰҰ Бас Ассамблеясының аясында Нью-Йоркте өткен Сомали жөніндегі шағын саммитте қайта растады. Африка Одағы (АҰ) Сомалилендтің ұйымға мүшелікке қабылдану өтінішін қарастырып жатыр және оны "ерекше жағдай" ретінде қарастыруға ниетті екенін білдірді. Бірақ, әзірге бұл Эфиопияның ресми мойындауына әкеп соққан жоқ. 2024 жылдың 1 қаңтарында Эфиопия мен Сомалиленд Эфиопияға Қызыл теңізге қол жеткізу құқығын беретін келісімге қол қойды, бұл Эфиопияны БҰҰ-ға мүше елдер арасында осыны жасаған алғашқы мемлекет етті.

Гвинея

2019 жылдың шілде айының соңында Сомалиленд президенті Мусе Бихи Абди президент Альфа Конденің шақыруымен Гвинея Республикасына делегациямен барды.

Қырғызстан

2020 жылдың желтоқсанында Кения мен Сомалиленд Харгейсада кениялық консульдық ашуға және 2021 жылдың наурызына дейін Харгейса мен Найроби арасында тікелей рейстерді іске қосуға келісті.

Азия

2018 жылдың қаңтар айында Сомалиленд зорлауды қылмыс деп жариялаған заң қабылдағаннан кейін Филиппин мен Шығыс Тимордың назарына ілікті.

Пәкістан

2009 жылдың қараша айында Пәкістанның үкіметтік «Пәкістан Халық партиясының» бас хатшысы шейх Мансур Ахмед, бейбітшілік өкілі, бұрынғы дипломат және жоғары консулдық қызметкер Шафиқ Ахмед Куреши және елші Абдул Разак Диннари құрамындағы пакистандық делегация Сомалилендке сапар шегіп, Пәкістанда Сомалиленд сауда кеңсесін ашуды ұсынды. 2020 жылдың ақпан айында Найроби, Кенияда Пәкістанның «Африкаға бағытталған саясат» жобасы бойынша конференция өтті.

Тайвань

2020 жылдың шілдесінде Сомалиленд Тайваньда (Қытай Республикасы) өкілдік орнатуға ниеттенгенін жариялады. Тайваньның өкілдігі келесі айда Харгейса қаласында ресми түрде ашылды. Тамыз айында Тайвань Сомалилендте кеңсе ашты, ал Сомалиленд 9 қыркүйекте Тайваньда кеңсе ашу арқылы оған жауап қайырды.

Америка Құрама Штаттары

Сомалиленд пен АҚШ-тың ресми дипломатиялық қарым-қатынастары жоқ. Дегенмен, Сомалиленд Вашингтон қаласында өкілдік байланыс кеңсесін ұстап тұр, бірақ ол Вена дипломатиялық қатынастар конвенциясының талаптарына сәйкес ресми дипломатиялық мәртебеге ие емес. Екі ел де байланыста, себебі екі тараптың делегациялары бұрын кездескен. АҚШ-тың Сомалилендке қатысты саясаты – ең алдымен Африка Одағына Сомалилендтің тәуелсіз мемлекет ретіндегі мәртебесін қарастыруға мүмкіндік беру. АҚШ демократияландыру және экономикалық даму сияқты саяси мәселелер бойынша Сомалилендпен байланыс жасайды. 2007 жылы АҚШ Халықаралық Республикалық институт арқылы 2010 жылғы Сомалиленд президенттік сайлауына дайындық үшін парламентарийлерді оқыту және басқа да маңызды бағдарламаларды қолдауға 1 миллион доллар көмек берді. Сайлаудан кейін АҚШ Сомалилендтегі демократияландыру процесіне тағы 1,5 миллион доллар көмек көрсетуі күтілуде.

Германия

2002 жылы Германия Сомалилендті мойындауды және елде әскери база құруды қарастырды. Бірақ олар мұны істемеді, оның орнына әскери-теңіз базасы Джибутиде салынды. Германияның әскери кемелері бұрыннан Берберадан жұмыс істеп келді. 2019 жылы Германияның Кения және Сомалидегі елшісі Харгейсаға сапар шегіп, Муза Бихи Абдимен кездесті.

Ұлыбритания

2014 жылдың сәуірінде Ұлыбританиядағы Шеффилд қалалық кеңесі Сомалилендтің өзін-өзі анықтау құқығын мойындауға дауыс берді. Бристоль бұл бастаманы бірінші болып қолға алса, Шеффилд екінші британдық қалалық кеңес болды. Алайда, бұл әрекет заңдық күші жоқ, тек рәсімдік сипатта болды. 2015 жылдың 26 наурызында Кардифф қалалық кеңесі де осы қадамды жасады, ал 2015 жылдың 18 мамырында Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясы Сомалилендті тануды қолдайтынын мәлімдеді. Содан кейін Ұлыбританияның консервативтік үкіметі Сомалилендтің астанасы Харгейсада британдық кеңсесін ресми түрде ашты. 2020 жылы Ұлыбритания, Дания және Нидерланды экономикалық өсуді қолдау мақсатында маңызды инфрақұрылымды жақсарту үшін Сомалиленд үкіметімен төрт келісімге келді. 2019 жылдың шілдесінде Бирмингем қалалық кеңесі Сомалилендтің өзін-өзі анықтау құқығын мойындады, осылайша Ұлыбританиядағы бесінші қала аталды. 2023 жылдың 4 шілдесінде Гэвин Уильямсон Ұлыбритания Парламентіне Сомалиленд Республикасын мойындауды талап ететін заң жобасын енгізді.

Сыртқы істер министрі

Доктор Эсса Кайд Сомалилендтің Сыртқы істер министрі қызметін атқарады.

Паспорттар

Сомалиленд өз паспорттарын шығарады, оларды кейбір мемлекеттер мойындайды. Егер және қашан Сомалиленд танылу мақсатына жетсе, бірнеше ел азаматтарына виза талаптарына қарай, өз елдеріне саяхаттауға рұқсат ететінін мәлімдеді.

Ұйымға мүшелік

Сомалиленд – Өкілдігі жоқ ұлттар мен халықтар ұйымының (UNPO) мүшесі.