Африка құқығы: адам құқықтарының жағдайы мен дамуы
Human rights in Africa
Африкадағы адам құқығы: БҰҰ, Африка Одағы мен халықаралық құқық әсері. Саяси тұрақсыздық, дискриминация, коррупция құқық бұзушылықтарына себеп болады. Африкалық харта туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Африкада адам құқықтары жүйесін құруға Біріккен Ұлттар Ұйымы, халықаралық құқық және Африка Одағы үлес қосуда, олар континенттегі адам құқықтары жағдайын жақсартуға оң әсер етті. Дегенмен, құрлықтың көптеген аймақтарында адам құқықтарын кеңінен бұзу оқиғалары орын алуда. Бұзушылықтардың көпшілігі саяси тұрақсыздыққа (азаматтық соғыстың салдарынан), нәсілдік дискриминацияға, сыбайлас жемқорлыққа, отаршылдықтан кейінгі кезеңге, экономикалық тапшылыққа, білімсіздікке, ауруларға, діни экстремизмге, қарызға және нашар қаржы басқаруға, биліктің монополиясына, сот және баспасөз тәуелсіздігінің жоқтығына және шекаралық қақтығыстарға байланысты. Аймақтық, ұлттық, континенттік және жаһандық келісімдерде қамтылған көптеген қағидалар орындалмады.
Contributing to the establishment of human rights system in Africa are the United Nations, international law and the African Union which have positively influenced the betterment the human rights situation in the continent. However, extensive human rights abuses still occur in many sections of the continent. Most of the violations can be attributed to political instability (as a consequence of civil war), racial discrimination, corruption, post colonialism, economic scarcity, ignorance, illness, religious bigotry, debt and bad financial management, monopoly of power, lack/absence of judicial and press autonomy, and border conflicts. Many of the provisions contained in regional, national, continental, and global agreements remained unaccomplished.
Африкадағы адам құқықтары жүйесі
Африка хартасы – 68 баптан тұратын адам құқықтары туралы құжат, ол төрт бөлімге бөлінген: Адам және халықтардың құқықтары; Міндеттер; Комиссияның рәсімдері; Қолданылатын принциптер. Ол азаматтық және саяси құқықтар, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар, сондай-ақ топтық және халықтардың құқықтары сияқты құқықтардың үш тобын біріктіреді. Ол әрбір африкалық қоғамның жеке мүшелеріне міндеттер жүктейді және адам құқықтары, халықтардың құқықтары және адамдардың міндеттері туралы ұғымдарды байланыстырады. Хартаға сәйкес түсіндіруге және жеке шағымдарды қарауға уәкілеттік алған орган – Адам және халықтар құқықтары жөніндегі Африка комиссиясы (ACHPR). АХАҚК Хартаның 30-бабына сәйкес құрылған және 1987 жылдың қараша айында жұмысын бастады. АХАҚК жылына екі рет отырыс өткізеді, ал оның хатшылығы Гамбияның Банжуль қаласында орналасқан.
The African Charter is a human rights document made up of 68 articles carved up into four sections—Human and Peoples' Rights; Duties; Procedure of the Commission; and Applicable Principles. It merges the three clusters of rights, namely, civil and political rights, economic, social, and cultural rights, and group and peoples' rights. It enforces obligations on individual members of each African society and connects the ideas of human rights, peoples' rights, and duties on people. The organ commissioned to interpret the Charter, as well as investigate individual complaints is the African Commission on Human and People's Rights (ACHPR). The ACHPR was established based on Art. 30 of the Charter and was inaugurated in November 1987. The ACHPR meets two times a year and its secretariat is headquartered in Banjul (Gambia).
Адам құқықтары туралы білім беру
Адам құқықтары – "адам болғандықтан ғана ие болатын құқықтар". Бұл құқықтар мен азаматтық бостандықтар кез келген адамға тән, нәсіл, тұрғылықты жері, жынысы, мәдени тегі, тері түсі, дінге қатыстылығы немесе тілі, соның ішінде сексуалдық бағдары ешқандай рөл атпайды. Бұл, негізінен, "адам құқықтарының білімін, дағдыларын және құндылықтарын дамытатын барлық білімді" білдіреді. Адам құқықтары туралы білім беру бейбітшілік, әділдік, төзімділік, теңдік, дипломатия және адамның қадір-қасиеті сияқты кең ауқымды идеалдар мен стандарттарды қамтиды. Адам құқықтарын барлық мәдениетте мойындау мен құрметтеуді қолдау арқылы, білім алушыларға тұрақты және зорлықсыз болашақты құруға белсенді үлес қосуға мүмкіндік береді. Amnesty International пікірінше, адам құқықтары бойынша білім беру – бұл адамдар мен қоғамдарды білімге құштар ету, дағдыларды дамыту және жаһандық стандарттарға сәйкес келетін көзқарас пен ойлау қалыптастыру арқылы оларды күшпендіруге бағытталған мақсатты, қатысушылық практика. Ол барлық азаматтардың адам құқықтарын қорғау мен қолдау үшін жедел әрекет ету мәдениетін қалыптастыруға ұмтылады. Құқық қорғау саласында адам құқықтары туралы білім берудің мақсаты – білім алушылардың құқықтар туралы хабардарлығын арттыру және оларды түсіну деңгейін көтеру, соның нәтижесінде қоғамда адамдардың құқықтарын қорғауға, үкіметтік іс-қимылдардың ашықтығына, азаматтық амалдарда жауапкершілікке және күшті тепе-тең және бейтарап қолдануға кепілдік беру. Көп жағдайда адам құқықтары туралы білім халықтық білім беру немесе қоғамдық білім беру арқылы жүзеге асырылады, оның мақсаты – адамдарды ұйымдастыру және әлеуметтік қозғалыстарды кеңейту және күшейту үшін сайлаушыларды белсендіру. Бұл қоғамдық үлгілер Латын Америкасы, Азия және Африканың шалқыған аймақтарында құрылып, қалыптасты. Адам құқықтары бойынша білім берудің мұндай шаралары демократиялық процестерге көмектесудің және белсенді азаматтықты қалыптастырудың саяси және академиялық тәсілі ретінде қарастырылады. Осы білім беру шараларында азаматтық, саяси, әлеуметтік, экономикалық және мәдени құқықтар, сондай-ақ белгілі бір топтар үшін теңдік құқықтарына назар аударылады. Осының салдарынан адам құқықтары туралы білім беру мазмұны, әдісі, стратегиясы, көлемі, бағыты, тереңдігі және қолжетімділігі жағынан өзгешеліктерге ие.
Human rights are "rights one has simply because one is a human being." These privileges and civil liberties are innate in every person without prejudice and where ethnicity, place of abode, gender, cultural origin, skin color, religious affiliation, or language including sexual orientation do not matter. It basically refers to "all learning that develops the knowledge, skills, and values of human rights." Human rights education covers an extensive array of ideals and standards that include peace, justice and tolerance, egalitarianism, diplomacy, and value for human dignity. By upholding recognition of and advancing respect for human rights in all civilizations, it allows learners to dynamically contribute in putting together a sustainable and a non violent future. According to Amnesty International, human rights education is a purposeful, participatory practice intended to empower people and communities by nurturing the love for knowledge, encourage the acquisition of skills, and development of attitudes and mindset aligned with globally accepted standards. It aspires to put together a culture of respect for prompt action in the protection and encouragement of human rights for all citizens. In law enforcement, human rights education aims to elevate learners' consciousness and understanding of rights agreements in order to guarantee the safeguarding of people's rights in a community, transparency in government dealings and activities, liability/responsibility in civic transactions, and the balanced and impartial employment of force. In most cases, human rights education manifests through popular education or community education with the purpose of organizing people and activating constituencies in the expansion and intensification of social movements. These community based models have been created and established in rustic areas of Latin America, Asia, and Africa. Such human rights education efforts are seen as both a political and an academic approach to assist democratic processes and achieve dynamic citizenship. Given focus in these education efforts are civil, political, social, economic, and cultural rights and a combination of equality rights for certain type of groups. As a result, human rights education differs in substance, method and strategy, extent, concentration, profundity, and accessibility.
Африка әйелдерінің құқықтары
Африка әйелдерінің құқықтары мен әйелдердің халықаралық, ұлттық және жергілікті деңгейдегі саяси қатысуын дамытуда маңызды жетістіктерге қол жеткізілді. Континент Мапуто хаттамасы сияқты бірқатар заңды механизмдерді, Африкадағы гендерлік теңдік туралы Африка Одағының Салтанатты Декларациясы сияқты декларацияларды және әйелдердің құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған резолюцияларды қабылдады. Бұл құралдар африкалық әйелдердің мүдделерін іске асыруды қамтамасыз ету үшін көптеген мониторингтік органдарды құрды. Мапуто хаттамасы Африкадағы әйелдердің адам құқықтарының негізгі принциптерін бекітеді. Бұл хаттама Африка Одағында ең көп ратификацияланған құжаттардың бірі болып табылады. Бұл келісімде әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықтың сипаттамасы физикалық және эмоционалдық агрессияны, сондай-ақ қатыгездік пен садизмді бөліп көрсетеді. Ол әйелдердің саяси және қоғамдық өмірдегі рөлін анықтайды және мемлекеттік тараптарды шешім қабылдау процесінде әйелдер мен ерлердің тең өкілдігін қамтамасыз ететін заңнама мен басқа да процедураларға көбірек уақыт пен қаражат жұмсауға шақырады. Хаттама сондай-ақ әйелдердің жыныс мүшелерін кемсітуге заңмен тыйым салады, сондай-ақ зорлау, туысқа шабуыл, сексуалдық зорлық және ананың немесе ұрықтың денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін жүктілік жағдайларында аборт жасауға келісім береді. Бұл сондай-ақ ХИВ/ЖИТС туралы ашық түрде айтатын алғашқы халықаралық адам құқықтары туралы келісім болып табылады. Хаттамада қамтылған басқа да ережелер зиянды, бірақ қалыптасқан тәжірибелерге, балалар некелеріне, көп әйел алуға, мұрагерлікке, экономикалық мүмкіндіктерге, әйелдердің саяси қатысуына, білімге және қарулы қақтығыстағы әйелдердің жағдайына қатысты.
Significant improvements have been made toward the development of African women's rights and female political involvement at the international, national and local levels. The continent has espoused a number of lawful mechanisms, like the Maputo Protocol, declarations, such as the African Union Solemn Declaration on Gender Equality in Africa, and resolutions aimed to guarantee women's rights. These instruments likewise created numerous monitoring entities to ensure the fulfillment of African women's ideals. The Maputo Protocol fixes the values for women's human rights in Africa. The protocol has one of the highest number of ratification for an instrument in the African Union. In this treaty, the description of violence against women distinguishes both physical and emotional aggression as well as threats of cruelty and sadism. It identifies the role of women in political and public life while persuading state parties to allocate more in time and money for legislation and other procedures that could secure equal representation of women and men in decision making. The protocol provides for the legal ban on female genital mutilation as well as the consent to abortion in cases of rape, incest, sexual mauling, and the continued pregnancy that threatens the mental and physical health/life of the mother or the fetus. It is also the first international human rights agreement that unequivocally talks about HIV/AIDS. Other provisions contained in the protocol address established but destructive practices, child marriage, polygamy, inheritance, economic empowerment, women's political participation, education, and women in armed conflict.
Африкалық балалардың құқықтары
Африкадағы көптеген балалардың өмірін түрлі зорлық-зомбылық пен қанаушылық қиратады. Оларға экономикалық және жыныстық зорлық-зомбылық, білім берудегі гендерлік теңсіздік және қарулы қақтығыстар барысында отқа түсу жатады. ЮНИСЕФ мәліметінше, 5-14 жас аралығындағы шамамен 150 миллион бала ауыр еңбек пен ересектерге арналған жұмыстармен айналысады. Балаларды қорғау және олардың туа біткен құқықтарын сақтау мақсатында Африка балалар құқықтары мен әл-ауқаты жөніндегі харта (АБҚАХ) құрылды. Бұл харта Африка құқық қорғау жүйесінде Африка мемлекеттері өз балаларына кепілдік беруге тиіс құқықтар мен мүмкіндіктерді нақтылайтын маңызды құқықтық құрал болып табылады. Африка мемлекеттері харта арқылы апартеид кезінде өмір сүрген балалардың мәселелерін, балалар некесін, әйелдердің генітальдық мүшелерін кесіп тастауды (ФГМ), ішкі қақтығыстар мен қоныс аударуды, аналары түрмеде отырған балалардың құқықтарын, нашар тұрмыс жағдайларын, сондай-ақ асырап алу және күтудегі отбасының рөлін қарастыруды көздейді.
Different types of violence and maltreatment wreak havoc on the lives of numerous children in Africa. These include economic and sexual abuse, gender bias in education, and being caught in the crossfire during armed conflicts. According to UNICEF, there are approximately 150 million children in the 5 14 age range who are engaged in hard labor and adult work. Created to defend children and safeguard their innate rights, the African Charter on the Rights and Welfare of the Child (ACRWC) was created. It also serves as the major legal instrument within the African human rights system that clarifies the rights and privileges that African nations must guarantee to their children. Other concerns that African states want the charter to address include issues confronting children living under apartheid, child marriage, female genital mutilation (FGM), internal conflicts and displacement, rights of children whose mothers have been incarcerated, unsanitary living conditions, and the role of the family in adoption and fostering.
Анықтама
Париж қағидалары мен қарулы күштермен немесе қарулы топтармен байланысы бар балаларға қатысты нұсқауларға сәйкес, бала-әскер – «қолданылу саласы кез келген болсын, қарулы күштер немесе қарулы топтарға 18 жасқа толмаған кез келген адамды тартып алу немесе пайдалану, оның ішінде, бірақ оған шектеліместен, жауынгерлер, аспаздар, жүк көтергіштер, хабаршылар, тыңшылар немесе сексуалдық мақсаттар үшін қолданылатын балалар, ұлдар және қыздар». Бала-әскерлерді көбінесе күш қолдану, оларды ұрлау немесе оларға қатты қорқыту арқылы міндетті түрде әскерге шақырады. Басқалары шектен шыққан қиындықтар мен кедейліктен қашу үшін өз еріктерімен тіркеледі. Бала-әскерлерді пайдаланудың басты себептерінің бірі – оларды құрбандық ретінде қарастыру, яғни «қолдан келмейтін» деп санау және оларды ұстауға көп шығын кетпейді. Олар ересектерге қарағанда, қалыптасқан жеке басы бар ересектерге қарағанда, көбірек ықпалға түсуге бейім деп есептеледі. Балалардың қорқу сезімі болмағандықтан, олар не істеп жатқанын түсінбей, қауіпті тапсырмаларды оңай қабылдайды.
According to the Paris Principles and Guidelines on Children Associated with Armed Forces or Armed Groups, a child soldier is a "any person below 18 years of age who has been recruited or used by an armed force or armed group in any capacity, including but not limited to children, boys, and girls used as fighters, cooks, porters, messengers, spies or for sexual purposes." Child soldiers are often compulsorily drafted by use of force, by kidnapping them or by issuing grave threats to them. Others willingly sign up to avoid extreme hardships and poverty. One of the biggest reasons for employing child soldiers is that they are viewed as dispensable, or "throwaways" and maintaining them does not cost much. They are also seen as more susceptible compared to adults, who already have more defined personalities. Since children lack a sense of apprehension, they accept more hazardous errands without analyzing what they are getting into.
Африкадағы адам құқықтарын қорғау ұйымдары
Африкалық адам құқықтарын қорғау үшін жұмыс істейтін тоғыз халықаралық ұйым бар, атап айтқанда: Human Rights Watch, Халықаралық Қызыл Крест комитеті, Global Rights, Amnesty International, Адам құқықтары жөніндегі халықаралық федерация, Refugees International, UN Watch, Адам құқықтары қоры және Protection International.
There are nine international organizations working for the protection of African human rights, namely, Human Rights Watch, International Committee of the Red Cross, Global Rights, Amnesty International, International Federation for Human Rights, Refugees International, UN Watch, Human Rights Foundation, and Protection International.