Кіріспе

Бір рет көтерілетін ең көп салмақ

Салмақ көтеруде бір рет көтерудің максималды салмағы (бір рет көтерудің максималды салмағы немесе 1RM) – адамның бір рет көтеруге болатын ең көп салмағы. Бұл бір максималды жиырылу кезінде туындайтын күштің ең жоғары деңгейі ретінде де қарастырылуы мүмкін.

Қолданылуы

Бір рет қайталаудың максималды мөлшері жеке тұлғаның ең жоғарғы күшін анықтау үшін қолданылуы мүмкін, сондай-ақ пауэрлифтинг және ауыр атлетика сияқты жарыстарда жеңімпазды анықтау әдісі болып табылады. Бір рет қайталаудың максималды шегі жаттығудың қажетті "жүктемесін" анықтау үшін де қолданылуы мүмкін (1RM-нің проценттік мәні ретінде). Салмақ көтеру бағдарламалары көбінесе жаттығушының қарсылыққа ұшырауын қамтамасыз ету үшін 1RM-ді пайдаланады, әсіресе жаттығудың мақсаты бұлшықет күшін, төзімділігін немесе гипертрофияны арттыру болғанда. Бұлшықеттің максималды мүмкіндігін түсіну арқылы, жаттығуды қайталау санын арттыру арқылы қарсылыққа ұшырауға жетуге болады.

1RM өлшеу

Көбінесе 1RM сынақ-қателік әдісімен тікелей анықталады. Бағаланатын адам бір реттен кейін ауыррақ салмақтарды көтереді, әр тырысыстың арасында бірнеше минут демалады, осылайша бір толық қайталауды орындай алатын ең ауыр салмақ анықталады. 1RM осы салмақ пен келесі ауыррақ салмақтың арасында болады. Бұл бағалау әдісі 1RM-ді анықтаудың ең дәл жолы саналады және дұрыс орындалғанда қауіпсіз. Дегенмен, тырысыстар арасында жеткілікті демалыс беру қажет болғандықтан, егер бастапқы салмақ 1RM-нен алшақ болса, дұрыс 1RM бағалауға көп уақыт жұмсалуы мүмкін. Жаңадан бастағандар бұл процедураны қорқынышты және мазасыздық тудыратын деп санауы мүмкін, сондықтан салмақ қосуға тартыншақ болуы мүмкін. Сондай-ақ, егер бағаланатын адам дұрыс техниканы білмесе, жарақат алу қаупі бар. Нақты жаттығу үшін арнайы формула қолдану дәлдікті арттырады. Жыныс, жас, бой, салмақ, денедегі май пайызы және окружность сияқты антропометриялық көрсеткіштерді қолдану дәлдікті жақсартпайды. Сонымен қатар, көптеген формулалар тәжірибелі ауыр атлеттерге арналған, ал жаңадан бастағандардың нақты бір реттік максималды салмағы олардың жүйке жүйесінің ауыр салмаққа төзу қабілетінің шегінен төмен болуы мүмкін. 1RM-ді субмаксималды әдіспен бағалау үшін көптеген формулалар қолданылады. Төмендегі формулаларда – орындалған қайталаулар саны, ал – қолданылған салмақ (ескеріңіз, бұл факторлар әр формуланың құрамында болады, сондықтан өлшем бірлігі маңызды емес). + 1RM-ді бағалау формулалары Атауы 1RM формуласы Epley Brzycki Adams Baechle Berger Brown Kemmler et al. Landers Lombardi Mayhew et al. Naclerio et al. O'Conner et al. Wathen

Формулалардың ішінде Epley және Brzycki формулалары ең көп қолданылады. Epley және Brzycki 10 қайталау үшін бірдей нәтиже береді. Алайда, 10 қайталаудан аз болғанда, Epley шамамен жоғарырақ максималды салмақты көрсетеді. Мысалы, егер адам белгілі бір жаттығуда 10 қайталауға 100 фунт көтере алса, екі формула бойынша да бір реттік максималды салмақ 133 фунт болады. Бірақ, егер адам тек 6 қайталау жасаса, Epley бір реттік максималды салмақты шамамен 120 фунт деп бағалайды, ал Brzycki шамамен 116 фунт деп есептейді. Әр түрлі қайталау саны үшін әр түрлі коэффициенттерді қолданатын, кейде тіпті әр түрлі жаттығулар үшін де бірнеше күрделі формулалар ұсынылған. 1RM-ді тікелей анықтау тестімен салыстырғанда, субмаксималды бағалау әдісі қауіпсіз және жылдам. Бұл бағалаудың дәлдігі шамалы болуы мүмкін, бірақ 1RM тестін бастау үшін бастапқы нүкте ретінде қолданылуы мүмкін. Формулаларды кері тәртіппен де қолдануға болады, яғни белгілі бір қайталау максимумы үшін қандай салмақ қажет екенін есептеуге болады, бұл болжамды немесе нақты 1RM-нің пайызы ретінде көрсетіледі.