Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вади Салиб (وادي صليب,; lit. Крест аңғары) – Израильдің Хайфа қаласының орталық бөлігінде, Кармел тауының солтүстік-шығыс етегінде, Хадар ХаКармель және қаланың тарихи орталығы мен бизнес орталығы (CBD) арасында орналасқан, негізінен палестиналықтар тұратын аудан.
Wadi Salib (وادي صليب, ; lit. Valley of the Cross) is a primarily Palestinian neighbourhood located in downtown Haifa, Israel, on the lower northeastern slope of Mount Carmel, between the Hadar HaCarmel and the city's historic center and CBD.
Тарих
Вади Салиб 1761 жылы ежелгі қала қабырғаларының жанында, Захир әл-Умар қазіргі Хайфаны құрғаннан кейін көп ұзамай салынды. 19-шы ғасырдың ортасына дейін мұсылман және христиан арабтары тұрған, содан кейін Хайфаның дамуы қаланың басқа аудандарына қарай кеңейді. 20-шы ғасырдың басында еврей тұрғындары келгеннен кейін Вади Салиб және жақын орналасқан Вади Ниснас Хайфаның маңызды араб аудандары болып қала берді. 1930 және 1940 жылдары екеуі де британдық үкіметке қарсы көптеген көтерілістер мен еврейлердің Британ Палестина мандатына көшіп келуінің күшеюіне байланысты оқиғалардың ортасы болды, бұл көбінесе жақын маңдағы Вади Ниснаста жиналды. Вади Салибтегі көтерілістер Израиль қоғамында араб елдерінен келген еврей иммигранттарының экономикалық қиындықтарына назар аударды. Сол кездегі газеттер осы көтерілісті "Марокколықтардың бүлігі" деп атады. Вади Салибке қайта оралған арабтарға құрылыс немесе жөндеуге рұқсат берілмеді, нәтижесінде аудан тозығы жеткен аймаққа айналды. Хайфа университетінің профессоры Ифаат Вайс ізраилдік қоғам санасында осы марокколық яһудилер мен олардың тарихы Вади Салибпен байланысты, ал алғашқы араб тұрғындары емес деп атап көрсетті. Көтерілістен кейін Бен-Гурион араб және мұсылман елдерінен келген орта мектеп оқушыларының білімін арттыру бағдарламасын әзірлеу үшін білім беру комиссиясын құрды.
Wadi Salib was established near the old city walls in 1761, shortly after modern Haifa had been established by Zahir al Umar. The neighborhood was populated by Muslim and Christian Arabs until the mid nineteenth century, when development in Haifa began pushing outwards to other parts of the city. After the arrival of Jewish residents in early 20th century, Wadi Salib and nearby Wadi Nisnas remained the important Arab neighborhoods in Haifa. In the 1930s and 1940s, both were sites of numerous riots over British rule and increased Jewish immigration to British Mandate Palestine. largely concentrated in the nearby neighborhood of Wadi Nisnas. The riots in Wadi Salib awakened public awareness in Israel of the economic distress suffered by Jewish immigrants from the Arab countries. Newspapers of the time referred to the rioting as the "Moroccans' revolt." Arabs who moved back to Wadi Salib did not receive permits to build or renovate and the neighborhood became a slum. Yfaat Weiss of University of Haifa notes that "in the consciousness of the Israeli public, these Moroccan Jews and their history are associated with Wadi Salib, not the original Arab inhabitants." In the wake of the riot, Ben Gurion appointed an education committee to draw up programs for the advancement of high school students from Arab and Muslim lands.
Бүгін
Вади Салибтің көптеген тұрғындары, еврейлер мен арабтар, заңсыз құрылыс салғандар деп есептеледі және жылдар бойы біртіндеп шығарылып келеді. Кейбір тарихи ғимараттар жаңартылып, түнгі клубтар мен театрларға айналдырылуда. Солардың бірі - Османдық кезеңде салынған Паша сарайы. Оның қасында бұрын жергілікті отбасылар пайдаланған түрік хамамы орналасқан. Қазір ардагерлер үйі орналасқан ғимарат, бұрын Каирден музыканттар мен бишілер шақыртқан Шығыс клубы болған. Вади Салибтегі ескі мұсылман зиратының бір бөлігі Хайфа мен Назарет арасындағы тас жол үшін бұзылып, екіге бөлінген, алайда Истиқлал мешіті Вади Салибте әлі де жұмыс істеп тұр.
Many residents of Wadi Salib, Jews and Arabs, are considered squatters and have been gradually evicted over the years. Some historic buildings are being renovated and turned into nightclubs and theaters. One is the Palace of the Pasha, built in Ottoman times. Adjacent is a Turkish bathhouse once used by local families. A building now occupied by an army veterans group was once an Oriental club that brought in musicians and dancers from Cairo. The old Muslim cemetery in Wadi Salib has partially been uprooted and split in half to make way for a highway between Haifa and Nazareth, though the Istiklal mosque still operates in Wadi Salib.
Даму жоспарлары
Хайфа Экономикалық Корпорациясы 1000 шаршы метрді құрайтын екі жер учаскесін дамыту жоспарларын жүзеге асыруда, бұл жерлер кеңсе және коммерциялық мақсатта пайдаланылатын болады. Жоба "өлшемін ерекшелендіретін және түрік және араб құрылыс элементтерін қоса алғанда, жердің рухы мен атмосферасына сүйенетін" орын құруды көздейді. Олардың веб-сайтында "Уади Салиб аймағы, және осы бастама әсіресе, жаңа үкімет орталығына жақын орналасқан, соның ішінде сот залы, Израиль жер басқармасының ғимараты және басқа да үкіметтік кеңселер бар" деп көрсетілген. Ағымдағы жоба ауданның соңғы қалған тұрғындарының күштеп шығарылуы және палестиналық зиялы Эмиль Туманың бұрынғы үйінің ішіндегі ғимараттарды бұзу жоспары болғандықтан, дау тудырып отыр. 1990 жылдардың басында осы аймақта салынған тағы бір үкімет орталығында көптеген тарихи ғимараттар бұзылып, экономиканы күтілгендей дамытуға мүмкіндік бермеген. Жаңа жоспар бойынша Уади Салибтің қалған бірнеше ғимараты қайта жаңартылады, ал қалғандары бұзылады.
The Haifa Economic Corporation Ltd., is implementing plans to develop two 1,000 square meter lots to create "a site for office and commercial use that accentuates size and is inspired by the spirit and ambiance of the place including Turkish and Arab construction elements." On their website, they note that "Wadi Salib in general and this initiative in particular are located in proximity to the new government center including the court house hall, Israel Land Administration building, and additional government offices." The current project is controversial due to the eviction of the last remaining families from the neighborhood, and the planned demolition of buildings including the former home of Palestinian intellectual Emil Touma. Another government center built in the same area in the early 1990s in which many historic buildings were demolished failed to boost the economy as expected. In the new plan, a few of Wadi Salib's remaining buildings will be renovated; however the rest will be destroyed.