Кіріспе

Америкалық медбике Клара Луиза Масс (28 маусым 1876 – 24 тамыз 1901) – сары қызылшаны зерттеу мақсатымен медициналық тәжірибелерге ерікті түрде қатысып, салдарынан қайтыс болған американдық медбике.

Ерте өмір

Клара Луиза Маасс Нью-Джерси штатының Ист-Оранж қаласында неміс иммигранттары Хедвиг пен Роберт Маасс отбасында дүниеге келді. Ол – діншіл лютеран отбасының он баласының ең үлкені еді. Клараның отбасы кедейлікте өмір сүрді, ал отбасындағы бір баланың қаржылық жағдайын жеңілдету үшін ол жергілікті әйелге "ананың көмекшісі" болып жұмысқа орналасты, содан кейін шаруашылықпен айналысуда сәтсіздікке ұшырағаннан кейін оқуын аяқтады. Әкесі шапан тігуші болып жұмыс істеді және көбірек табыс табу үшін шағын азық-түлік дүкенін ашты. Ол көмекші ретінде ешқандай табыс таппаса да, жұмыс берушінің отбасымен бірге тұрып, тамақтана алды. 15 жасқа келгенде ол Ньюарк жетімдер үйінде жұмыс істеді, ал екі жылдан кейін, 17 жасында Флоренс Найтингейлдің ықпалымен Кристина Трефц медбикелер оқу орнында медбикелік білімін алды. 1895 жылы ол Ньюарк неміс ауруханасының Кристина Трефц медбикелер оқу орнын бітірген алғашқы түлектердің бірі болды. 1898 жылы ол Ньюарк неміс ауруханасының бас медбикесі болып тағайындалды, онда ол өз жұмысына деген еңбегі мен адалдығымен танылды. Әскери қызметте ол сирек жарақат алғандарды көрді. Керісінше, оның медбикелік міндеттерінің көп бөлігі тиф, малярия, денге және сары қызба сияқты жұқпалы ауруларға шалдыккан сарбаздарға медициналық көмек көрсетуден тұрды. Ол Манила қаласында денге қызуына шалдығып, үйіне қайтарылды.

Сары қызылша зерттеулері

Испания-Америка соғысы кезінде өлімнің басты себебі – тиф ауруы болды, ол ұлттық лагерьлердегі аурудан болған барлық өлімнің 87 пайызын құрады. Сары безгек те испан-американ соғысындағы сарбаздар үшін мәселе болды, сонымен қатар безгекпен бірге, соғыс алаңындағы өлім мен жарақаттардан асып түсті. Армиядағы екінші тапсырмасын аяқтағаннан кейін көп ұзамай, Масс 1900 жылдың қазанында АҚШ армиясының сары безгек комиссиясында жұмыс істейтін Уильям Горгас шақырғаннан кейін Кубаға оралды. Комиссияны майор Уолтер Рид басқарды, ол Кубада эндемикалық болған сары безгек ауруын зерттеу үшін Кубаның соғыстан кейінгі оккупациясы кезінде құрылды. Комиссияның мақсаттарының бірі – аурудың маса шағуы арқылы немесе ластанған заттарға тию арқылы таратылатынын анықтау еді. Сенсациялық газет беттерінде оның өлімі қаржылық қиындықтарға байланысты ("Өмірін 100 долларға сатты") немесе анасына көмектесу қажеттілігімен байланыстырылды. Элеонора Крон Херрманн оның себептері негізінен гуманитарлық болғанын, аурудың қырқын білгенін және өмір бойы басқалардың азабын жеңілдетуге ұмтылғанын айтады. Сонымен қатар, ол ауруханасы оның есімімен аталатын алғашқы медбике болды. Лютеран шіркеуінің қасиеттілер күнтізбесі 13 тамызда Масс пен британдық медбике Флоренс Найтингейлді "Қоғамды жаңартушы" ретінде құрметтейді.