Кіріспе

Франческо Паоло Кантелли (20 желтоқсан 1875 – 21 шілде 1966) – итальяндық математик. Ол аспан механикасы, ықтималдықтар теориясы және актуарлық ғылым салаларына үлес қосты.

Өмірбаян

Кантелли Палермода дүниеге келген. 1899 жылы Палермо университетінен аспан механикасы тақырыбында диссертация қорғап, математика ғылымының докторы дәрежесін алды және 1903 жылға дейін Аннибале Рикко басшылығымен Палермо астрономиялық обсерваториясында (osservatorio astronomico cittadino) жұмыс істей келе астрономияға деген қызығушылығын жалғастырды. Кантеллидің алғашқы жұмыстары астрономия және аспан механикасы саласындағы мәселелерге арналған. 1903 жылдан 1923 жылға дейін Кантелли Istituto di Previdenza della Cassa Depositi e Prestiti (Үкіметтік салымдар мен несие банкінің зейнетақы қоры) мекемесінде жұмыс істеді. Осы жылдары ол қаржы теориясының және актүарлық ғылымның математикасы, сондай-ақ ықтималдықтар теориясы бойынша зерттеулер жүргізді. Кантеллидің кейінгі жұмыстарының барлығы ықтималдықтар теориясына қатысты болды. Борель-Кантелли леммасы, Кантеллидің теңсіздіктері және Гливенко-Кантелли теоремасы – оның осы саладағы еңбектерінің нәтижесі. 1916-1917 жылдары ол стохастикалық жуықтасу теориясына үлес қосты. 1923 жылы Катания университетінде актүарлық математика профессоры болып тағайындалғаннан кейін, актүарлық қызметінен бас тартты. Одан кейін Неаполь университетіне профессор болып жұмысқа орналасты, ал 1931 жылы Римдегі Сапиенца университетіне өтті, онда 1951 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін қызмет етті. Ол Римде қайтыс болды. Кантелли ықтималдықтар теориясының негіздеріне және ықтималдық жуықтасудың әртүрлі түрлерін түсіндіруге маңызды үлес қосты. Ол математика мен ықтималдықты экономика саласында қолдану үшін Istituto Italiano degli Attuari ұйымын құрған адам. Кантелли 1930 жылдан 1958 жылға дейін Giornale dell'Istituto Italiano degli Attuari (GIIA) журналының редакторы болды.