Кіріспе

Американдық математик және статистик Перси Уоррен Диаконис (/daɪˈəkoʊnɪs/; 31 қаңтар 1945 жылы туған) – грек тегіндес американдық математик және бұрынғы кәсіби әдемі әйел. Ол Стэнфорд университетінің Мэри В. Сансери атындағы статистика және математика профессоры. Ол ең алдымен кездейсоқтық және араластыру сияқты математикалық мәселелерді шешуімен танымал, мысалы, тиянақты тастау және ойын карталарын шайқау.

Өмірбаян

Диаконис 14 жасында үйден шығып, қолмен жұмыс істеу шебері Дэй Вернонмен бірге саяхатқа кетті және Джордж Вашингтон орта мектебінен түскен соң мұғалімдері берген бағалары бойынша жоғары мектеп дипломын алды. Ол 24 жасында математиканы оқу үшін мектепке қайта оралды, Уильям Феллердің ықтималдық теориясы туралы атақты екі томдық еңбегін – «Ықтималдық теориясына кіріспе және оның қолданылуы» кітабын оқуға ынталанды. Ол 1971 жылы Нью-Йорк қалалық колледжін бітірді, содан кейін 1974 жылы Гарвард университетінен математикалық статистика бойынша философия докторы ғылымын қорғады, Феллерді оқуды үйренді және математикалық ықтималдықтарды зерттеуші болды. Мартин Гарднердің сөзіне сүйенсек, оқу кезінде Диаконис Нью-Йорк пен Оңтүстік Америка арасындағы кемелерде покер ойнап, өзін асырады. Гарднер Диаконистің "тамаша екінші және төменгі дилерлік шеберлігі" болғанын еске алады. Диаконис Стэнфорд университетінің статистика профессоры Сьюзан Холмсқа үйленген.

Мансап

Диаконис 1982 жылы МакАртур стипендиясын алды. 1990 жылы ол (Дейв Байермен бірге) «Довтаил шайқасын оның орнына жеткізу» (маги Чарльз Джордан 1900 жылдардың басында қолданған термин) атты мақала жариялады, онда ойнату карталарының дегін математикалық өлшем бойынша кездейсоқ деп саналар алдында қанша рет шайқалуы керектігін нақты дәлелдермен көрсетті – жалпы өзгеру қашықтығы. Диаконис көбінесе бір декті кездейсоқ ету үшін жеті рет шайқау жеткілікті деген қарапайым тұжырыммен аталады. Нақтырақ айтқанда, Диаконис Гилберт-Шеннон-Ридс моделінде рифль шайқаудың нақты бір нәтижесіне қол жеткізу ықтималдығын көрсетті, сонда 52 картадан тұратын дектің жалпы өзгеру қашықтығы 1.0 ең жоғары мәнінен айтарлықтай төмендеуі үшін 5 рет, ал 0.5-тен төмен түсуі үшін 7 рет шайқау қажет (шектеу құбылысы), одан кейін әр шайқауда 2 есеге азаяды. Энтропияны ықтималдық қашықтық ретінде қарастырғанда, рифль шайқаудың араласу уақыты қысқарады және шектеу құбылысы жоғалады (өйткені энтропия функциясы субаддитивті). Диаконис 1992 жылғы нәтижелерін кеңейтетін және карта шайқау мәселесін математикадағы басқа да мәселелермен байланыстыратын бірнеше соңғы мақаланың авторы. Соның ішінде, олар реттелген блэкджек дегінің (яғни, үстінде туз, содан кейін 2, содан кейін 3 және т.б.) 7 рет шайқағаннан кейін арақашықтығы 0.5-тен төмен түсетінін көрсетті. Арақашықтық – өзгеру қашықтығының жоғарғы шегі. Диаконис казино басшыларымен автоматты карта шайқау машиналарын тексеру үшін шақырылды. Диаконис көп ұзамай бірнеше кемшілікті тапты, ал қорқып қалған басшылар: «Біз сіздің қорытындыларыңызға риза емеспіз, бірақ оларға сенеміз және сізді осы үшін жалдадық» деді. Ол 2011 және 2012 жылдары Infosys жүлдесінің математикалық ғылымдар жюриінің мүшесі болды.