Кіріспе
Джей Скотт Байби (1953 жылы туған) – американдық заңгер және сот судьясы, 9-шы округтің Апелляциялық сотының аға судьясы. Ол заң журналдарында көптеген мақалалар жариялаған және Уильям С. Бойд заң мектебінде конституциялық құқық бойынша аға зерттеуші ретінде сабақ берген. Оның негізгі ғылыми қызығушылықтары конституциялық және әкімшілік құқық саласында. Буш әкімшілігінде Заң кеңесі кеңсесінің бас прокурорының көмекшісі қызметін атқарган кезеңде Байби 2002 жылдың тамызында даулы "Азаптау туралы меморандумға" қол қойды. Бұл меморандум 2002 жылдан бастап Гуантанамодағы тұтқындар лагерінде және 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргеннен кейін Абу-Грейб түрмесінде тұтқындарды жүйелі түрде азаптауға рұқсат берген "күшейтілген тергеу әдістерін" бекітті. Бұл әрекеттер Буш әкімшілігінің басқа да бұрынғы өкілдері тарапынан соғыс қылмысы деп танылды.
Jay Scott Bybee (born October 27, 1953) is an American lawyer and jurist serving as a senior U. S. circuit judge of the Court of Appeals for the Ninth Circuit. He has published numerous articles in law journals and has taught as a senior fellow in constitutional law at William S. Boyd School of Law. His primary research interests are in constitutional and administrative law. While serving in the Bush administration as the assistant attorney general for the Office of Legal Counsel, Bybee signed the controversial "Torture Memos" in August 2002. These authorized "enhanced interrogation techniques" that were used in the systematic torture of detainees at Guantanamo Bay detention camp beginning in 2002 and at the Abu Ghraib facility following the United States' invasion of Iraq in 2003. These actions have been considered war crimes by other former members of the Bush administration.
Ерте өмір және білім
Калифорнияның Окленд қаласында туған Байби Невада штатының Кларк округінде өсті. Оның отбасы кейін Нешвилл, Теннесси және Луисвилл, Кентукки қалаларына көшті. 1977 жылы ол Бригам Янг университетін (BYU) экономика мамандығы бойынша magna cum laude атағымен бакалавр дәрежесін алып бітірді. 1980 жылы BYU-дың J. Reuben Clark құқық мектебінен cum laude құқық докторы ғылымын қорғады. Оқу кезінде ол BYU Law Review журналының редакциялық кеңесінде жұмыс істеді. Байби АҚШ-тың төртінші апелляциялық округінің судьясы Дональд С. Расселдің кеңсесінде бір жыл заң кеңесшісі болып жұмыс істеді.
Академиктер
1991 жылдан 1999 жылға дейін Байби Луизиана штатының мемлекеттік университетінің Пол М. Хеберт заң орталығында оқытумен айналысты. Содан кейін ол Невада университетінің Лас-Вегас қаласындағы Уильям С. Бойд заң мектебінің негізін қалаушы профессорларының бірі болды, онда 1999 жылдан 2001 жылға дейін сабақ берді. Екі оқу орнында да конституциялық құқық, әкімшілік құқық және азаматтық процессуалдық құқық пәндерін оқытты. 2000 жылы Байби «Жыл профессоры» деп танылды. Оның ерекше білімі азаматтық процессуалдық құқық, конституциялық құқық және федералдық соттар саласында.
Қиындық туралы ескертулер
11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін Джордж Буш әкімшілігі тұтқындарды заңсыз жауынгерлер деп жіктеді, олардың Женева конвенциясы бойынша соғыс тұтқындары ретінде қорғалмайтынын мәлімдеді. 2001 жылдың соңы мен 2002 жылдың басында бұл тұтқындар ұрып-сапалауға, электр тогына түсіруге, суыққа ұшыратуға, қолдарынан төбеге ілуге және суға батыруға ұшырады. Белгісіз бірі қаза тапты. 2002 жылдың сәуір айында ЦРУ Абу Зубайданы, өзінің алғашқы маңызды тұтқынын ұстады, ол ЦРУ-ның құпия түрмесіне ауыстырылып, жарық пен жоғары дыбыспен ұйқыдан айырылды, бұл АҚШ Әділет министрлігінен заңдық рұқсат алудан бұрын жасалды. Сәуір айының соңында ЦРУ мердігері Джеймс Митчелл қосымша тактикалар тізімін ұсынды, оның ішінде адамдарды тар қораптарға қамау, оларды ауыртпалы күйде ұстау, бір апта бойы ояу ұстау, оларды жәндіктермен жабу және сумен мазақтау, бұл әдіс АҚШ соғыс қылмыстарын қудалау кезінде азаптау ретінде сипатталған. ЦРУ құпия қызметінің басшысы Хосе Родригес өзінің жоғары лауазымдыларынан Родригес "тергеудің баламалы әдістері" деп атаған нәрсеге рұқсат сұрады. ЦРУ қудалаудан қорғалуды, кейде "түрмеден шығуға билет" деп аталатынды талап етті. Осы мақсатта ЦРУ-ның бас юрисі Джон А. Риццо заңдық пікір сұрады, ол Ақ үйдің бас юрисі Альберто Гонзалес арқылы OLC-ге жіберілді, ол "ұсталған террористер мен олардың демеушілерінен жылдам ақпарат алу қабілетін" қалады. ЦРУ 1984 жылғы "Азаптау және басқа да қатыгез, адамдыққа жатпайтын немесе қорлайтын күйреуге немесе жазалауға қарсы" Біріккен Ұлттар Ұйымының конвенциясы бойынша АҚШ-тың міндеттемелерін ішінара іске асыратын "азаптау" терминінің түсіндірілуін сұрады. Джон Юмен бірге Байби "Азаптау туралы ескертулерді" жазды, бұл ЦРУ-ға "күшейтілген тергеу әдістерін" қолдану арқылы тұтқындарды азаптауға заңдық жамылқы берген заңдық ескертулер жиынтығы. Бұл әдістерді Әділет министрлігі, Amnesty International, Human Rights Watch, азаптау құрбандарын емдеудегі мамандар, барлау қызметкерлері және американдық одақтастар азаптау деп санайды. Журналист Сеймур Херштің айтуынша, Байби ескертуінде "бір әрекеттің азаптау болып саналуы үшін ол мүшелердің жетіспеуі, дене функцияларының бұзылуы немесе тіпті өлім сияқты ауыр дене жарақатымен бірге келетін ауырсынудың қарқындылығымен тең болуы керек" деп жазған. Осы және басқа да ескертулер үшін сыншылар оның импичментін немесе отставкасын талап етті. Байби және тағы бес адам, "Буш алтылығы" деп белгілі, Испанияда соғыс қылмыстары бойынша тергеуге алынды, бірақ үкімет 2011 жылы қудалаудан бас тартты. 2012 жылы жарияланған құпия ескертуде Буш әкімшілігіндегі кейбір адамдар бұл әдістер отандық және халықаралық заң бойынша заңсыз екенін және соғыс қылмыстарын құрайтынын айтты. және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бас юрисі Альберто Мора бұл ескертудің "өте нашар заңдық негіздемесіне" қарсы шықты. 2009 жылы Кондолиза Райстың бұрынғы Мемлекеттік хатшысының кеңесшісі Филипп Д. Зеликов Сенаттың сот комитетіне куәлік беріп, "Менің ойымша, ОЛК-ның бұл саладағы АҚШ конституциялық заңын түсіндіруі шиеленіскен және қорғауға келмейтін болды. Мен Америкадағы бірде-бір федералды соттың ЦРУ-ның барлық бағдарламасын жүзеге асыра алатынын және ол АҚШ Конституциясын бұзбайтынын көзге елестете алмаймын" деді. Зеликов сондай-ақ Буш әкімшілігінің шенеуніктері Байбидің ойлауындағы қателіктерді көрсеткен оның ескертулерін жоюға тырысқанын мәлімдеді. Human Rights Watch және The New York Times редакциялық алқасы Байбиді "азаптауға қатысты сөздерге және басқа да қылмыстарға" қатысты қудалауға шақырды.
Кәсіптік жауапкершілікті тергеу бюросы
2009 жылдың шілдесінде, бес жылдық тергеуден кейін, Кәсіби жауапкершілік кеңсесі баяндама жариялады, кейіннен Әділет департаменті оны өзгертті. Баяндамада Байби мен оның орынбасары Джон Ю халықаралық және федералдық заңдарда қарастырылған азаптауға қатысты заңгерлік кеңес бергендігі үшін "кәсіптік бұзушылыққа" жол бергені айтылды. Баяндамадағы соңғы ұсыныстар ОПР есебін қараған Әділет департаментінің орынбасар бас прокуроры Дэвид Марголис тарапынан қабылданбады. Ол Байби мен Ю "дұрыс емес шешім қабылдады" деп жазды, бірақ олар "біліп тұрып немесе салғысынан хабардар болып қате заңгерлік кеңес берген жоқ немесе ниетіне қарсы кеңес берген жоқ".
Федералды сот қызметі
Байби алғаш рет 2002 жылғы 22 мамырда АҚШ-тың ең ірі апелляциялық соты – Тоғызыншы округтік апелляциялық сотына үміткер ретінде ұсынылды. Сенат 2002 жылғы қарашада Сенат ережесінің XXXI, 6-тармағына сәйкес, «қараусыз қалдырылған» үміткерлік бойынша шара қабылдамай, аралық сайлауға үзіліс жасады. Президент Джордж Буш 2003 жылғы 7 қаңтарда оның үміткерлігін қайта ұсынды. Сенаттың Әділет комитеті ақпан айының соңында 12–6 дауыспен (10 республикашыл және 2 демократ қолдады, 6 демократ қарсы болды) Байбидің үміткерлігін жақсы бағалады және оны толық Сенатқа қарау үшін жіберді. Сенаттың талқылауы 2003 жылғы 13 наурызда өтті. Сенат Байбидің үміткерлігін сол күні 74–19 дауыспен бекітті. Байби 2003 жылғы 21 наурызда қызметке кірісті. 2003 жылғы 28 наурызда АҚШ Жоғарғы сотының ғимаратында судья Сандра Дей О’Коннор оған қызметке кірісу ант берді. Демократ сенаторы Чарльз Шумер Байбидің консервативті көзқарастары «елдегі ең либералды сотты» қалыпты етуге көмектесетіндіктен оның бекітілуін қолдағанын атап өтті. Кейбір сыншылар оның бекітілуін айыптады, Байбиді «федералды билікті тым шектеулі көзқараспен қарастыратын экстремист» деп атады және оның «аборт және гомосексуалды некелер сияқты жеке құқықтарға деген көзқарасын» сынады. Байби 2003 жылы, оның азаптау туралы меморандумдардағы рөлі туралы ақпараттар жарияланбастан бір жылдан астам уақыт бұрын бекітілді. Сенатор Патрик Лихидің айтуынша, «Егер Буш әкімшілігі мен мырза Байби шындықты айтқанда», «Байбидің азаптау меморандумдарындағы рөлі туралы» «ол ешқашан бекітілмес еді». 2019 жылғы 20 қыркүйекте президент Дональд Трамп Байбидің орнына Лоренс ВанДайкты тағайындау ниетін жариялады. ВанДайк Сенаттың 2019 жылғы 11 желтоқсандағы бекітуімен бекітілді. Байби 2019 жылғы 31 желтоқсанда аға мәртебеге көтерілді. 2005 жылғы 2 тамызда Байби Доу мен Камехамеха мектептері ісі бойынша шешім шығарған Тоғызыншы округтің үш судьясының бірі болды. Судья Роберт Бизермен бірге Байби мектептердің қабылдау саясаты «заңсыз нәсілдік кемсітушілік» құрайды деген көпшілік шешімге дауыс берді. Екі судья жеке мектептің саясаты федералдық азаматтық құқықтар заңын бұзатынын айтты. Сюзан Грейбер бұл шешімге ішінара қарсылық білдірді. Бұл топтың шешімі 2006 жылғы 5 желтоқсанда Камехамеха мектептері сұраған қайта қараудан кейін Тоғызыншы округтің толық құрамының 8–7 дауысымен жойылды. 2006 жылғы 10 қаңтарда судья Байби Смит пен Салиш Кутенай колледжі ісі бойынша көпшіліктің пікірін жазды. Бұл істе Джеймс Смит бұрын тайпалық сотта қараған істі федералды сотқа беруді сұрады. Тайпалық соттың шешімімен келіспей, соттың бастапқыда билігі болмағанын мәлімдеді. 8–3 дауыспен Сот тайпалық соттың мәселеге қатысты құзыреттілігін растады, осылайша тайпалық соттардың құзыреттілік туралы талап ету құқығын күшейтті. 2006 жылғы 11 қыркүйекте Байби Кессерге қарсы Камбра ісі бойынша көпшілік пікірін жазып, айыпталушыға 6–5 дауыспен habeas corpus берді. Ричард Кессер бұрынғы әйелін өлтіру үшін жалдамалы кісіні жалдағаны үшін сотталды және өмір бойы шартты түрде босатылмау жазасын алды. 1995 жылы Кессердің соты кезінде прокурор нәсілдік себептермен үш америкалық және бір азиялық қазыны алып тастады. Бұл шешім Кессерге жаңа сот процесін ұсынды және Бэтсонның қазіргі Тоғызыншы округтегі талдауын сипаттады. 2006 жылғы 7 қарашада Байби Ланкфордқа қарсы Араве ісі бойынша үш судьядан тұратын бірауыздан шешім шығарды. Марк Лэнкфордты адам өлтіргені үшін соттап, өлім жазасына кесілгеніне 20 жылға жуық уақыт болды. Тоғызыншы округ адвокаттың тиімсіз көмегі мен қазылар алқасының қате нұсқауларына негізделген habeas corpus берді және Лэнкфордтың ағасы аталған кісі өлтіруді жасады деген теориясын қолдады. 2008 жылғы 21 тамызда АҚШ-тың Крейхедке қарсы ісінде Тоғызыншы округ айыпталушының құқықтары бұзылды деп шешім шығарды, өйткені ол Миранда құқықтары оқылмай тұрып өз үйінде тергеуден өтті. Бұл істе, күдікпен қаралатын бала порнографиясын жүктегені үшін көптеген құқық қорғау органдарының қызметкерлері айыпталушының үйіне келді. Байби жазған шешімде Сот айыпталушының тергеуі қамауға алуды талап еткенін және осылайша оның Бесінші түзетудегі құқықтарын бұзғанын айтты. 2008 жылғы 7 қарашада (бірақ 2009 жылғы қаңтарда екі рет өзгертілді) Тоғызыншы округ Калифорнияның балаларды зәбірлеу орталық тізіміне (CCACI) қате орналастырылған адамдардың тиісті процеске қатысу құқығы мәселесін қарастырды. Лос-Анджелес округіндегі Хамфристің ісінде Крейг және Венди Хамфристер баласының шағымдарынан кейін CCACI-ден өздерінің есімдерін алып тастауға күресті. Калифорния штаты CCACI-де болмауы керек есімдерді алып тастау жүйесіне ие болмағандықтан, Сот CCACI тиісті процеске қатысу құқығын бұзатынын шешті. 2008 жылғы 30 желтоқсанда Байби Гонсалесқа қарсы Дункан ісі бойынша Тоғызыншы округтің пікірін жазды. Бұл істе Сесилио Гонсалес туған күнінен бес жұмыс күні ішінде сексуалды қылмыскер ретінде қайта тіркелмеді. Бұрынғы соттылықтарына байланысты ол Калифорния штатының «үш рет іске тартылған» заңы бойынша жиырма жеті жылдан өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Сот жаза қылмысқа пропорционалды емес деп шешті. 2012 жылғы 29 тамызда Байби бұрын үш судьядан тұратын топтың шешімі бойынша қарсы пікір білдірген, Аризона шерифі Джо Арпайо мен арнайы прокурор Деннис Виленчик үкіметтік иммунитетке құқылы емес екенін анықтаған көпшілік пікірін жазды. Бұл іс Марикопа округіндегі Аризона шерифін сынаған екі газет баспагерінің жалған тұтқындалуына қатысты. 11 судьядан тұратын кеңейтілген отырыста Тоғызыншы округ топтың шешімін жойды және екі айыпталушының тұтқындалуы, сөз бостандығының бұзылуы және таңдамалы қолдану туралы талаптар бойынша өтемалдау алу үшін азаматтық сотқа берілуі мүмкін екенін шешті. 2021 жылғы 24 наурызда Байби Янгке қарсы Гавайи штаты ісі бойынша 7–4 көпшілік пікірін жазды (кеңейтілген отырыс), бұл Гавайидің заңын қолдайтын іс, ол адамнан атық қаруды ашық алып жүруге рұқсат беру үшін «шұғыл немесе қажеттілік» көрсетуді талап етеді.
Жеке өмір
Байби Диана Грирге үйленген. Өмір бойы Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (ЛДС шіркеуі) мүшесі болған Байби 1973 жылдан 1975 жылға дейін Чилидің Сантьяго қаласында ЛДС шіркеуі үшін миссияда қызмет етті.