Ауғанстандық бұрынғы содыр қолбасшысының ісі

Кіріспе

Ауғанстанның бұрынғы соғыс әміршісі Фариәди Сарвар Зардад (сонымен қатар Зардад Хан және Командир Зардад деп те белгілі; 1963 жылы туған) – Ауғанстанның бұрынғы соғыс әміршісі және моджахедтердің жетекшісі. 2005 жылы ол Ұлыбританияда тұрып жатқанда, 1990-жылдары Ауғанстанда кешірілген кешірушілікке қатысқаны және азаптауға қатысу үшін сөз байласып әрекет жасағаны үшін сотталды.

Бірінші сот

Тұтқындалғаннан кейінгі күні оған 1990 жылдардың басында Ауғанстандағы азаматтық соғыс кезінде әскери қолбасшы болған уақытына байланысты 16 қылмыс жасады деген айып тағылды. 1988 жылғы Қылмыстық сот төрелігі туралы заңтың 134 (1) тармағы бойынша, ол Ауғанстанның Саробь аймағындағы әскери командир ретінде, өзінің қызметтік міндеттерінің бір бөлігі ретінде азаптауды немесе азаптауға бұйрық берген; 1982 жылғы Кепілге алу туралы заңның 1 (1) тармағы бойынша, ол кепілдерді ұстап, оларды құны үшін ұстаған, және 1977 жылғы Қылмыстық заңның 1 (1) тармағы бойынша, ол азаптау мен кепілге алуды жүзеге асыруға немесе бұйрық беруге сөз байласыпты деген екі айып тағылды. Бұл қылмыстар Ұлыбританиядан тыс жерде жасалғанмен, 1999 жылғы наурыз айында генерал Аугусто Пиночет ісін қараған заңгерлер азаптаудың жалпы юрисдикциялық қылмыс екенін және осылайша Ұлыбританияда қудалана алатынын шешті; және, шындығында, Ұлыбритания Біріккен Ұлттар Ұйымының Азаптауға қарсы конвенциясына сәйкес, азаптау туралы сенімді айыптауларға тап болған адамды экстрадициялауға немесе соттауға міндетті болды. Кепілге алу да Халықаралық кепілге алуға қарсы конвенцияға сәйкес жалпы юрисдикциялық қылмыс болып табылады. Сот 2004 жылдың қазан айында өтті, Зардад өзіне тағылған барлық айыптауларды мойындамады. Сот барысында прокурор лорд Голдсмит бұл адамның бір юрисдикцияда екінші юрисдикцияда жасалған қылмыстар үшін сотталған алғашқы жағдай екенін айтты. Бір куәгердің сөзіне қарағанда, оны бетін жапқан, күн көзілдірігі таққан адамдар бақылау-өткізу пунктінде тоқтатып, жақын маңдағы металл орындыққа байлап, сұраққа алып, азаптаған. Тағы бір куәгер, жүк көлігі жүргізушісі, оның ағасы құны төлегенге дейін алты ай бойы тұтқынға алынғанын мәлімдеді. Зардад бұрын британ полициясына 15 күндік оқу лагеріне қатысқанын, онда ол АК-47 автоматтарына, гранататарға және басқа да қаруларға оқудан өткенін мойындағанын жоққа шығарды. Алайда, қазылар алқасы бір шешімге келе алмады.

The day following his arrest he was charged with 16 offenses relating to his time as a military commander during the Afghan civil war in the early 1990s. There were nine counts under §134 (1) of the Criminal Justice Act 1988 that, as a military commander in the Sarobi region of Afghanistan, he tortured or gave orders to carry out torture as part of his official duties; five counts under §1(1) of the Taking of Hostages Act 1982 that he detained hostages and held them to ransom, and two charges, under §1(1) of the Criminal Law Act 1977, that he had conspired to carry out or order torture and hostage taking. Although the alleged crimes had taken place outside of the United Kingdom, the Law Lords had ruled in March 1999 when examining the case against General Augusto Pinochet that torture is a crime of universal jurisdiction and thus could be prosecuted within the United Kingdom; and indeed the UK was obliged under the United Nations Convention Against Torture to either extradite or prosecute someone facing plausible accusations of torture. Hostage taking is similarly a crime of universal jurisdiction under the International Convention against the Taking of Hostages. The trial took place in October 2004, with Zardad pleading not guilty to all of the charges. During the trial, the prosecutor, Lord Goldsmith, stated that he believed that this was the first time in which someone had been prosecuted in one jurisdiction for alleged offences committed in the other. One witness testified that he was stopped at a checkpoint by men with covered faces and sunglasses tied to a nearby metal chair where he was interrogated and tortured. Another, a lorry driver, claimed to have been kept prisoner for six months until a ransom was paid by the driver's brother. Zardad also denied having previously admitted to the British police that he attended a 15 day training camp where he had learned to use AK 47s, rocket launchers and other weapons. However, the jury was unable to come to a verdict.

Нәтижесі

2005 жылғы 18 шілдеде екінші сот қазылар алдында ол кінәлі деп танылды және 20 жылға бас бостандығынан айырылды – екі айыпталу бойынша 20 жылдан, жазалар бірдей мерзімде өтелуге тиіс. Сот төрешісі Кольман Трейси Зардадты босатылғаннан кейін депортациялауды ұсынды. 2002 жылы Кабулде Абдулла Шахтың сотында түсірілген "Зардадтың иті" деген видео, сотқа деген құрметсіздікке алып келуі мүмкін болғандықтан, 2004 жылғы қазан айында Тейт галереясында өткен Тернер сыйлығының көрмесінен алынып тасталды. Ол 2005 жылғы 3 қазанда ғана жұртшылыққа көрсетілді.