Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1950-ші жылдардан 2014 жылға дейінгі Ирактың орталық бөлігіндегі түрме.
1950s–2014 prison in central Iraq
Абу Грейб түрмесі (سجن أبو غريب, Sijn Abū Ghurayb) – Бағдадтың батысында орналасқан, Ирактың Абу Грейб қаласындағы түрме кешені. Абу Грейб түрмесі 1950-ші жылдары ашылып, жоғары қауіпсіздік шараларымен қамтамасыз етілген түрме ретінде қызмет етті. 1970-ші жылдардан бастап бұл түрме Саддам Хусейннің саяси тұтқындарды, ал кейін АҚШ-тың ирактық тұтқындарды ұстауына пайдаланылды. Түрме азаптаулар мен соттан тыс өлімдерге байланысты жаман танылды және 2014 жылы жабылды. Абу Грейб 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кірген кезде халықаралық назарға ілікті, осы кешеннің бір бөлігіндегі күзетшілердің тұтқындарды азаптап, зорлағаны әшкере болды. 2006 жылы АҚШ Абу Грейбтің толық бақылауын Ирактың федералды үкіметіне берді, ал 2009 жылы ол Бағдад орталық түрмесі (араб. سجن بغداد المركزي Sijn Baġdād al Markizī) ретінде қайта ашылды. Алайда, Ирактағы соғыс кезіндегі қауіпсіздік мәселелеріне байланысты 2014 жылы жабылды. Барлық 2400 тұтқын басқа жоғары қауіпсіздік түрмелеріне ауыстырылғандықтан, түрме кешені қазіргі уақытта бос тұр, ал осы жерде Саддам заманындағы жаппай қабірлер табылған.
Abu Ghraib prison (سجن أبو غريب, Sijn Abū Ghurayb) was a prison complex in Abu Ghraib, Iraq, located west of Baghdad. Abu Ghraib prison was opened in the 1950s and served as a maximum security prison. From the 1970s, the prison was used by Saddam Hussein to hold political prisoners and later the United States to hold Iraqi prisoners. It developed a reputation for torture and extrajudicial killing, and was closed in 2014. Abu Ghraib gained international attention in 2003 following U. S. invasion of Iraq, when the torture and abuse of detainees committed by guards in part of the complex operated by Coalition forces was exposed. In 2006, the United States transferred complete control of Abu Ghraib to the federal government of Iraq, and was reopened in 2009 as Baghdad Central Prison (Arabic: سجن بغداد المركزي Sijn Baġdād al Markizī). However, due to security concerns during the War in Iraq, it closed in 2014. Since all of the 2,400 inmates were transferred to other high security prisons, the prison complex is currently vacant, and Saddam era mass graves have been uncovered at the site.
2003-2006 жылдар
2003 жылдан 2006 жылдың тамызына дейін Абу Грейб түрмесін АҚШ бастаған коалициялық күштер де, Ирак үкіметі де тұтқындау мақсатында пайдаланды. Ирак үкіметі "Қиын жер" деп аталатын нысанның аумағын бақылады. Түрмеде тек сотталған қылмыскерлер сақталды. Қылмысқа күдіктілер, бүлікшілер немесе тұтқындалғандар мен сот процесін күтіп тұрғандар басқа мекемелерде ұсталды, олар АҚШ әскери терминологиясында "лагерь" деп аталды. АҚШ барлық тұтқындарды "Құтқарылу лагерінде" орналастырды, ол бес деңгейлі қауіпсіздік жүйесіне бөлінген. Бұл лагерь 2004 жылдың жазында салынды және Ганчи, Виджилант және Абу Грейб түрмесінің 1-деңгейін алмастырды. Қалған бөлігі АҚШ әскерінің бақылауында болды. Абу Грейб – алдыңғы операциялық база (FOB) және тұтқындау мекемесі ретінде жұмыс істеді. АҚШ әскері Абу Грейб түрмесін тұтқындау мекемесі ретінде пайдаланған кезде, 2004 жылдың наурызында онда шамамен 7490 тұтқын болды. Кейін тұтқындардың саны азайды, себебі "Құтқарылу лагерінің" сыйымдылығы Ганчи лагерінен кем болды, сондықтан көптеген тұтқындар Абу Грейбтен Букка лагеріне жіберілді. АҚШ әскері бастапқыда барлық "күдікті тұлғаларды" "Құтқарылу лагерінде" ұстады. Олардың кейбіреулері бүлікшілер, ал кейбіреулері қылмыскерлер деп күдіктенді. Ирак сотында сотталғандар Ирактың бақылауындағы "Қиын жерге" ауыстырылды. Абу Грейбтегі азаптау және тұтқынға зұлымдық жасау оқиғасы бойынша 372-ші әскери полиция ротасының резервтегі сарбаздары әскери сот кодексі бойынша тұтқынға зұлымдық жасау айыпталды, бұл 2004 жылдың 14 қаңтарында Армияның қылмыстық тергеу бөлімі бастаған тергеуден туындады. 2004 жылдың сәуір айында АҚШ тележурналы 60 Minutes, The New Yorker журналында жарияланған мақалаға сілтеме жасады, онда американдық сарбаздар мен жеке келісімшарт бойынша жұмыс істейтін азаматтардың ирактық тұтқындарды азаптап, қорлағаны туралы айтылған. Мақалада тұтқындардың зұлымдыққа ұшыраған суреттері де болды. Бұл оқиға АҚШ және басқа да одақтас елдерде үлкен саяси дау тудырды. 2004 жылдың 20 сәуірінде бүлікшілер түрмеге 40 миномет оғын атты, нәтижесінде 24 тұтқын қаза тауып, 92 адам жарақаттанды. Көптеген сарапшылар бұл шабуыл түрмеде бүлік шығаруға немесе тұтқындардың АҚШ-пен ынтымақтастығы үшін жазалау мақсатында жасалған деп санайды. 2004 жылдың мамыр айында АҚШ бастаған коалиция тұтқындардың санын 2000-нан азайту үшін тұтқындарды босату саясатын бастады. 2005 жылдың 27 тамызында АҚШ әскері Ирак үкіметінің өтініші бойынша түрмеден 1000-ға жуық тұтқынды босатты. 2004 жылдың 24 мамырында АҚШ Әскери академиясында сөйлеген сөзінде президент Джордж Буш түрменің бұзылатынын мәлімдеді. 14 маусымда Ирактың уақытша президенті Гази Машал Әжил әл Явер бұл шешімге қарсы екенін айтты, ал 21 маусымда АҚШ әскери судьясы полковник Джеймс Поль түрменің қылмыс орны екенін және тергеу мен сот аяқталғанға дейін оны бұзуға болмайтынын шешті. 2005 жылдың 2 сәуірінде Абу Грейб шайқасы деп аталған ұрыста 60-тан астам бүлікші түрмеге шабуыл жасады. АҚШ әскерінің мәліметінше, шабуылшылар екі сағат ішінде кем дегенде 50 адамды жоғалтты. Шабуыл кезінде түрмеде немесе оның маңында болған 36 адам, оның ішінде АҚШ әскери қызметкерлері, азаматтық тұрғындар мен тұтқындар жарақат алды. Шабуылшылар шағын қарулар, ракеталар және РПГ-лерді қолданды және қабырғадан гранаталар лақтырды. Жауынгерлер оқ атқаннан кейін, түрменің алдыңғы қабырғасының сыртында жанкешті ВВИЭД жарылды. Билік өкілдері көлік бомбасы түрменің қабырғасын бұзып, тұтқындардың басқыншылығына немесе қашып кетуіне мүмкіндік беру үшін жасалған деп санайды. Бүлікшілер түрмеге күш түсіру үшін жолдарда әскери күштерге де шабуыл жасады және жолдарда жасалған шабуылдарды пайдаланды. Ирактағы "Әл-Қаида" жауапкершілікті өз мойнына алды.
From 2003 until August 2006, Abu Ghraib prison was used for detention purposes by both the U. S. led coalition forces and the Iraqi government. The Iraqi government has controlled the area of the facility known as "The Hard Site". The prison was used to house only convicted criminals. Suspected criminals, insurgents or those arrested and awaiting trial were held at other facilities, commonly known as "camps" in U. S. military parlance. The U. S. housed all its detainees at "Camp Redemption", which is divided into five security levels. This camp built in the summer of 2004 replaced the three level setup of Camp Ganci, Camp Vigilant and Abu Ghraib's Tier 1. The remainder of the facility was occupied by the U. S. military. Abu Ghraib served as both a FOB (Forward Operating Base) and a detention facility. When the U. S. military was using the Abu Ghraib prison as a detention facility, it housed approximately 7,490 prisoners there in March 2004. Later population of detainees was much smaller, because Camp Redemption had a much smaller capacity than Camp Ganci had, and many detainees have been sent from Abu Ghraib to Camp Bucca for this reason. The U. S. military initially held all "persons of interest" in Camp Redemption. Some were suspected rebels, and some suspected criminals. Those convicted by trial in Iraqi court are transferred to the Iraqi run Hard Site. In the Abu Ghraib torture and prisoner abuse scandal, reserve soldiers from the 372nd Military Police Company were charged under the Uniform Code of Military Justice with prisoner abuse, beginning with an Army Criminal Investigation Division investigation on January 14, 2004. In April 2004, U. S. television news magazine 60 Minutes reported on a story from the magazine The New Yorker, which recounted torture and humiliation of Iraqi detainees by U. S. soldiers and contracted civilians. The story included photographs depicting the abuse of prisoners. The events created a substantial political scandal within the U. S. and other coalition countries. On April 20, 2004, insurgents fired 40 mortar rounds into the prison, killing 24 detainees and injuring 92. Commentators thought the attack was either an attempt to incite a riot or retribution for detainees' cooperating with the United States. In May 2004, the U. S. led coalition embarked on a prisoner release policy to reduce numbers to fewer than 2,000. The U. S. military released nearly 1,000 detainees at the prison during the week ending August 27, 2005, at the request of the Iraqi government. In a May 24, 2004 address at the U. S. Army War College, President George W. Bush announced that the prison would be demolished. On June 14 Iraqi interim President Ghazi Mashal Ajil al Yawer said he opposed this decision; on June 21 U. S. military judge Col. James Pohl ruled the prison was a crime scene and could not be demolished until investigations and trials were completed. On April 2, 2005, the prison was attacked by more than 60 insurgents in the engagement known as the Battle of Abu Ghraib. In the two hours before being forced to retreat, the attackers suffered at least 50 casualties according to the U. S. military. Thirty six persons at or in the prison, including U. S. military personnel, civilians and detainees, were injured in the attack. The attackers used small arms, rockets, and RPGs as weapons, and threw grenades over the walls. A suicide VBIED detonated just outside the front wall after Marines fired on it. Officials believe that the car bomb was intended to breach the prison wall, enabling an assault and/or mass escape for detainees. Insurgents also attacked military forces nearby on highways en route to the prison for reinforcement and used ambushes along the roads. Al Qaeda in Iraq claimed responsibility.
2006-2014 жылдар
2006 жылдың наурыз айында АҚШ әскері 4500 тұтқынды басқа түрмелерге ауыстырып, Әбу Грейб түрмесін ирактық билікке беруге шешім қабылдады. 2006 жылдың тамызында түрме тұтқындардан толық босатылғаны хабарланды. Ресми тапсыру 2006 жылдың 2 қыркүйегінде жасалды. Бұл рәсімді 134-ші топтың командирі генерал-майор Джек Гарднер мен Ирак Әділет министрлігінің және Ирак армиясының өкілдері жүргізді. 2009 жылдың ақпан айында Ирак Әбу Грейб түрмесін Бағдад орталық түрмесі деп атап, қайта ашты. Ол 3500 тұтқынға есептелген. Үкімет жыл соңына дейін тұтқындар санын 15 мыңға дейін арттыруды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2013 жылдың 21 шілдесінде ірі түрмеден қашу оқиғасы болды, оның салдарынан кем дегенде 500 тұтқын қашып кетті. Парламенттегі қауіпсіздік және қорғаныс комитетінің жетекші мүшесі қашқандардың көп бөлігінің «әл-Қаиданың жоғары лауазымды өкілдері болып, өлім жазасына кесілгендері» екенін айтты. Ирак және Левант Ислам мемлекеті (ИИМ) джихадистік форумда жариялаған мәлімдемесінде, түрмеден қашуды ұйымдастыру мен орындауға бірнеше ай дайындық кеткенін, ал шабуылдарға 12 автокөлік бомбасы, қанағаттандырылмаған бомбалаушылар мен минометтер мен ракеталар қолданылғанын мәлімдеді.
In March 2006, the U. S. military decided to transfer the 4,500 inmates to other prisons and transfer control of the Abu Ghraib prison to Iraqi authorities. The prison was reported emptied of prisoners in August 2006. The formal transfer was made on September 2, 2006. The formal transfer was conducted between Major General Jack Gardner, Commander of Task Force 134, and representatives of the Iraqi Ministry of Justice and the Iraqi Army. In February 2009, Iraq reopened Abu Ghraib under the new name of Baghdad Central Prison. It was designed to house 3,500 inmates. The government said it planned to increase the number up to 15,000 prisoners by the end of the year. A major prison break occurred on July 21, 2013 when least 500 prisoners escaped. A senior member of the security and defense committee in parliament described the prisoners as mostly those who were "convicted senior members of al Qaeda and had received death sentences." The Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL) issued a statement on a jihadist forum claiming that they were responsible for organising and executing the prison break, which had taken months of preparation, and claimed that the attacks involved 12 car bombs, suicide bombers and a barrage of mortars and rockets.