Кіріспе

Сот төрешілерінің жартысынан астамы қолдаған сот пікірі – заң бойынша, сот мүшелерінің жартысынан астамы келіскен сот пікірі. Бұл пікір соттың шешімін және оның негіздемесін баяндайды. Барлық сот ісінде көпшілік пікірі болуы міндетті емес. Кейде көпшілік шешімге дауыс берген судьялар (мысалы, төменгі соттың шешімін растау немесе жою үшін) дауыс беру себептері бойынша мүлдем келіспеуі мүмкін, ортақ негіздерге келе алмайды. Мұндай жағдайда бірнеше келісетін пікірлер жазылуы мүмкін, бірақ ешқайсысы да сот мүшелерінің көпшілігінің пікірін білдірмейді. Сондықтан, ең көп судья қол қойған келісетін пікір – көпшілік пікір деп аталады. Әдетте, апелляциялық соттарда (немесе алқаларда) теңдік нәтижесін болдырмау үшін судьялардың саны тақ болады. Кейде, және кейбір юрисдикцияларда, сот лауазымдары бос болғанда немесе судья өзін істен шеттетуге мәжбүр болғанда, сот теңдікке келіп қалуы мүмкін. Бұл жағдайда төменгі соттың шешімі түсіндірмесіз, тең бөлінген сотпен бекітіледі. Ортақ құқық жүйесін қолданатын елдерде көпшілік пікірі сот практикасының бір бөлігі болып табылады.

Өңір бойынша көпшілік пікірлер

Бір жағынан АҚШ, екінші жағынан Ұлыбритания және басқа да ортақ құқық жүйесіне жататын елдердің арасында маңызды стильдік айырмашылық бар. АҚШ-та көпшілік пікірдегі апелляциялық шағымның қаралысы көбінесе қазіргі уақытта жазылады, сондықтан қаралыс өзі орындалатын әрекет болып табылады. Яғни, АҚШ соты төменгі соттың шешімін «біз бекітеміз (немесе жоққа шығарамыз)» немесе «[төменгі соттың] шешімі осымен бекітілді (немесе жоққа шығарылды)» деп көрсетеді. Осылай айту арқылы сот сол әрекетті іске асырады. Ұлыбританияда және көптеген басқа ортақ құқық елдерінде көпшілік пікірдегі қаралыс болашақ уақытта ұсыныс ретінде беріледі. Мысалы, Ұлыбритания Жоғарғы Сотының судьялары көпшілік пікірін «Мен апелляцияны қабылдамаймын» немесе «Мен апелляцияны қабылдауға болады» деп аяқтаса, Австралия Жоғарғы Сотының судьялары «Апелляция қабылданбауы тиіс» немесе «Апелляция қабылданғаны жөн» деп аяқтайды. Қаралысты ұсыныс түрінде жазудың басты себебі – тарихи тұрғыдан алғанда, Ұлыбританиядағы жоғарғы сот Лордтар палатасының Апелляциялық комитеті болды. Ол өзінің пікірлерінің Лордтар палатасындағы пікірсайыстарда айтылған сөздер ғана екендігі туралы заңдық тұжырымды сақтады. Апелляциялық комитеттің мүшесінің белгілі бір құқықтық мәселе бойынша «есеп» қарастыру туралы ұсынысы бойынша бұл жүзеге асырылды. Мұндай баяндамаларды тікелей оқу 1963 жылы тоқтатылғанмен, Лордтар палатасы комитет ұсыныстарын қабылдау туралы формалды дауыс беру арқылы парламенттік билікті жүзеге асырғанға дейін тараптар үшін міндетті шешім қабылданбады. Американдық келіспеуші және қолдау білдіретін пікірлер кейде болашақ уақытта жазылады, себебі олар көпшіліктің істеп жатқан әрекеттерінен гөрі, орын алмауы мүмкін болжамдық жағдайлар туралы айтады. Дегенмен, тіпті келіспеуші пікірлер де қазіргі уақыттағы орындалатын сөзбен аяқталуы мүмкін, көбінесе «Мен құрметпен келіспеймін» деген сөз тіркесінің бір түрі қолданылады. Кейбір соттарда, мысалы АҚШ Жоғарғы Сотында, көпшілік пікір нөмірленген немесе әріптелген бөлімдерге бөлінеді. Бұл «жартылай келісетін» немесе «жартылай келіспейтін» пікір жазған судьяларға көпшілікпен келісетін және келіспейтін бөлімдерді анықтауға оңай мүмкіндік береді.