Кіріспе

Зороастризмдегі "Бағыну" немесе "Сыйлау" құдайлығының авеста тіліндегі атауы – Sraosha (немесе). Sraosha – Зороастризмнің "Аң-сезім" және "Сыйлау" язатасының авеста тіліндегі атауы, және оның есімінің тікелей мағынасы осы. 9-12 ғасырлардағы орта парсы түсіндірмелерінде бұл құдайлық , S(а)рош ретінде кестеленген. Бұл форма жаңа парсы тілінде де көптеген түрлерде кездеседі, мысалы سروش, Sorūsh. Көптеген басқа язаталардан (адамдарға сыйынбаған ұғымдардан) өзгеше, Сраоша жиі "Аң-сезім періштесі" немесе "Аң-сезімнің дауысы" деп аталады, бұл оның "Даэнаның ұстазы" рөлімен үйлеседі. Даэна – "Аң-сезім" және "Дін" ұғымдарының бірлігі, сондай-ақ Чинват көпіріндегі қорғаушы/серік.

Зороастрдың аян кітабында

Сраоша Зороастризмнің ең көне мәтіндері – Гаталарда кездеседі, олардың Зороастрдың өзі құрастырғандығына сеніледі. Осы ең алғашқы мәтіндерде Сраоша Амеша Спентаспен, Ахура Мазданың жаратылысты жүзеге асырған («Оның ойымен жаратылған») алты «Иемденімді өлмейтінмен» үнемі байланыстырылады. Гаталарда Сраошаның негізгі қызметі – ар-ождан мен өмірдің сұлулығын тарату, екіншісі – Ахура Мазданың дінін адамзатқа жеткізу, өйткені Сраоша өзі Ахура Маздадан оны үйренген. Бұл туралы осы көне өлеңдерде тек жанама айтылады, бірақ кейінгі мәтіндерде (Ясна 57.24, Яшт 11.14 және т.б.) толыққанды дамытылады. Гаталарда Сраоша ең күшті, ең мықты, ең белсенді, ең жылдам және ең құрметті жас (Ясна 57.13) және кедейлердің қолдау іздейтін тұлғасы (57.10) ретінде сипатталады. Зороастризмнің этикалық мақсаттарында («жақсы ойлар, жақсы сөздер, жақсы істер») Ясна 33.14-те көрсетілгендей, Сраоша жақсы істермен теңестіріледі. Бұл Зороастризм дәстүрінде өзгереді (Денкард 3.13 14), онда Сраоша жақсы сөздермен теңестіріледі. Ясна 33.5-те ақын әлемнің соңғы жаңаруы кезінде Сраошаны барлық (шешім қабылдаушылардың) ең ұлысы деп атайды. 50.4-5-те ақын Сраошаның жолын (Чинват көпіріне сілтеме) көреді. 43.46-да Зороастрға пайғамбардың өлімінен бұрын (Сраоша мен Ашиге кездеспес бұрын) Мазданың хабарын таратуға асығу керектігі еске салады. 44.16-да Сраоша мен Воху Манах («Ар-ождан» және «Жақсы ой») бүкіл адамзатқа жеткізіледі.

Жас Авестада

Сраошаға арналған екі яшт бар. Солардың бірі – 56–57 Ясна, ол зороастризмнің негізгі құлшылық ету актісінің бөлігі. Ясна 56–57 – бұл «жасырын» яшт, өйткені бұл тармақтарда адал адамның Сраошамен қарым-қатынасы сипатталады, бірақ оған тікелей сілтеме жасалмайды. Әнге арналған екінші түрі – Сраошаның атын атап, оған тікелей сиынумен байланысты «Яшт 11». Яшт 11, басқа да тікелей яшттар сияқты, Авестаның литургиясына кірмейді. Яшт 11 – Хадохт Насктің бір фрагменті ретінде сақталған, ол бүгінде Хорде Авестаның, яғни «кіші Авестаның» бір бөлігі болып табылады. Ясна 56–57-де Сраоша әр түрлі сипатталады: құдіретті, инкарнацияланған ақыл-ойының сөзі, оның денесі қасиетті сиқыр (57.1). Сраоша «ақиқатқа ие» (ашаванем) және «салтанатты» (57.2, 57.5, 57.7, 57.9, 57.11, 57.15 және т.б.). Ол Ахура Мазда мен Амеша Спентасқа құлшылық еткен алғашқы жаратылыс болған. (57.2 және 57.6). Ол үлкен секстетті (57.8) қолдау үшін бес қасиетті аятты оқыды, ал Ахуна Вайрья шақыруы және басқа да қасиетті формулалар – Сраошаның қаруы (57.22). Ол зұлымдықпен болған соғыстан жеңіске жетіп (57.12), әлемді (57.23) толтыруға мүмкіндік берді. Сраоша Мазданың дінін үйретіп, әлемді аралап жүр (57.24). Сраоша жиі «әдет-ғұрыптың иесі» (57.2, 57.5, 57.7, 57.9, 57.11 және т.б.) ретінде сипатталады және ол хаоманы құрбандықпен ынталандырады (57.19). Яшт 11-де адамзат Сраошаның тұрақты қамқорлығымен өмір сүреді (11.7). Ол ұйқыдан қашпайды, ол әрдайым сергек (11.14) және қаруын друджға қарсы қолданады (11.0). Сраоша адамзатқа Ахура Мазданың сөзін үйретеді (11.14). Кедейлер одан қолдау іздейді (11.3) және ол қорғаған барлық үйлерде оны құрметпен қарсы алады (11.20). Басқа мәтіндерде Сраоша тағы да рәсімнің қорғаушысы болып табылады, бірақ мұнда діни қызметкер Сраошаварез деген есімді алады (Яшт 24.15; Вендидад 5.25, 7.17 және т.б.). Вендидад 18.22-де Сраошаға отты сөндірумен қорқытып отырған жылан Ази Дахакаға қарсы көмек сұралады (салыстыр: Атар). Сраоша – Аишманың, ашу-ызаның дайвасының басты қарсыласы, өйткені Аишма дұрыс құлшылықтан алаңдатып, «құрбандықтың ниеті мен мағынасын малға қатыгездікпен, соғыста және маскүнемдікте зорлық-зомбылықпен бұрмалайды». Ал Аишманың стандартты епітеті – xrvi. dru «қанды шүберектің друсы», Сраошаның стандартты епітеті – darshi. dru «күшті (ахури) шүберектің друсы». Сраоша Әшманы әлемді жаңарту кезінде құлатады (Яшт 19.95).

Зороастризм дәстүрінде

Зороастризм дәстүрінде Сраоша – Чинват көпірінің үш сақшысының бірі, өлгендердің барлық жаны өтуге тиіс "сот көпірі". Сраоша – сот тағайындаумен айналысатын үш құдайдың бірі (қалған екеуі Рашну мен Митра), бірақ Сраоша ғана жанды көпірден өтетін барысында сүйемелдейді. Көпірдің тағы екі сақшысы сияқты, Сраоша Ашимен, "Жазамен/Сыйлықпен" тығыз байланысты. Яшт 17.15 және 17.17-де Сраоша Ашидің "бауыры" деп аталады. Сраошаның жиі қолданылатын эпитеттерінің бірі – ашья, ол "жазаның серігі" немесе жай ғана "Ашидің серігі" дегенді білдіруі мүмкін. Зороастризм күнтізбесіндегі күн атауларындағы арнаулар бойынша, айдың он жетінші күні Сраошаға арналған.