Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вирустық энцефалит – ми паренхимасының вирустық энцефалит деп аталатын қабынуы. Вирустық энцефалиттің әртүрлі түрлері вирустық энцефалиттер деп аталады. Бұл энцефалиттің ең көп таралған түрі және көбінесе вирустық менингитпен бірге жүреді. Энцефалиттік вирустар алдымен инфекция тудырып, орталық нерв жүйесінен (ОНЖ) тыс жерде көбейеді. Көпшілігі қан айналымы арқылы ОНЖ-ға жетеді, ал азы бөлігі нерв ұштары арқылы ОНЖ-ға өтеді. Миға енген соң, вирус және организмнің қабыну реакциясы нерв функциясын бұзып, ауру мен асқынуларға алып келеді. Асқынулардың көпшілігі неврологиялық сипатта болады, мысалы, моторлық дағдылардың нашарлауы және мінез-құлқының өзгеруі. Вирустық энцефалитке диагноз симптомдарға, науқастың анамнезіне (мысалы, саяхат тарихына) және гистология, медициналық бейнелеу, цереброспинальді сұйықтықтың (ліквор) тексеруі сияқты клиникалық зерттеулердің нәтижелеріне сүйене отырып қойылады. Энцефалиттің басқа себептерін жоққа шығару үшін дифференциалдық диагноз жүргізіледі. Көптеген энцефалиттік вирустар инфекцияның ерекше белгілерін көрсетеді, бұл диагнозды нақтылауға көмектеседі. Емдеу көбінесе қолдаушы болып табылады және вирусқа қарсы препараттармен бірге жүреді. Басты ерекшелік – жайылған герпес энцефалиті, ол ацикловирмен емделеді. Энцефалиттік вирус жұқтырған көптеген адамдардың жағдайы жақсы болады, бірақ ауыр симптомдар (вирустық энцефалит қоса алғанда) дамыған науқастардың жағдайы нашарлауы мүмкін. Вирустық энцефалиттің ұзақ мерзімді асқынулары көбінесе неврологиялық зақымдармен байланысты, мысалы, құрылыстар, есте сақтау қабілетінің жоғалуы және зиякерлік кемістіктер. Энцефалиттік вирустар әдетте адамнан адамға немесе бунақденелілер (артроподтар) арқылы таралады, оларды арбовирустар деп атайды. Вирустық энцефалитке ең көп қаупі бар топ – жас және қарт адамдар. Вирустық энцефалиттің көптеген жағдайлары тестілеудің жетіспеуі немесе аурудың жеңіл өтуі салдарынан анықталмайды. Серологиялық зерттеулер симптомсыз инфекциялардың жиі кездесетінін көрсетеді. Вирустық энцефалиттің алдын алу үшін вакцинация (стандартты вакцинация бағдарламаларында немесе белгілі бір аймақтарда тұратындарға/саяхаттайтындарға ұсынылатын) және маса, құмжапырақ, қоңыздар шағуынан сақтану сияқты шаралар бар, бұл арбовирустық инфекцияның алдын алуға көмектеседі.
Viral encephalitis is inflammation of the brain parenchyma, called encephalitis, by a virus. The different forms of viral encephalitis are called viral encephalitides. It is the most common type of encephalitis and often occurs with viral meningitis. Encephalitic viruses first cause infection and replicate outside of the central nervous system (CNS), most reaching the CNS through the circulatory system and a minority from nerve endings toward the CNS. Once in the brain, the virus and the host's inflammatory response disrupt neural function, leading to illness and complications, many of which frequently are neurological in nature, such as impaired motor skills and altered behavior. Viral encephalitis can be diagnosed based on the individual's symptoms, personal history, such as travel history, and different clinical tests such as histology, medical imaging, and lumbar punctures. A differential diagnosis can also be done to rule out other causes of the encephalitis. Many encephalitic viruses often have characteristic symptoms of infection, helping to aid diagnosis. Treatment is usually supportive in nature while also providing antiviral drug therapy. The primary exception to this is herpes simplex encephalitis, which is treatable with acyclovir. Prognosis is good for most individuals who are infected by an encephalitic virus but is poor among those who develop severe symptoms, including viral encephalitis. Long term complications of viral encephalitis typically relate to neurological damage, such as experiencing seizures, memory loss, and intellectual impairment. Encephalitic viruses are typically transmitted either from person to person or are arthropod borne viruses, called arboviruses. The young and the elderly are at the highest risk of viral encephalitis. Many cases of viral encephalitis are not identified either because of lack of testing or mild illness, and serological surveys indicate that asymptomatic infections are common. Various ways of preventing viral encephalitis exist, such as vaccines that are either in standard vaccination programs or which are recommended when living in or visiting certain regions, and various measures aimed at preventing mosquito, sandfly, and tick bites in order to prevent arbovirus infection.
Патогенез
Вирустық энцефалитке себеп болатын вирустар бірінші кезекте организмге жұғады және орталық нерв жүйесінен (ОНЖ) тыс көбейеді. Кейін, көпшілігі қан айналымы арқылы жұлын мен миға жетеді. Герпес вирустары мен құтыру вирусы бұл ереженің ерекшелігі болып табылады, олар нерв ұштарынан ОНЖ-ға қарай қозғалады. Миға енгеннен кейін, вирус және ағзаның қабыну реакциясы нейрон клеткаларының жұмысын бұзады, соның ішінде мида сұйықтық жиналуына, қан тамырларының бітелуіне және қан кетуге әкеледі. ОНЖ-да ақ қан жасушалары мен микроглияның кеңінен таралуы ОНЖ инфекциясына жауап ретінде жиі кездеседі. Вирустық энцефалиттің кейбір түрлері, мысалы, шығыс атты энцефалиті және жапон энцефалиті, нейрон клеткаларының айтарлықтай некрозына алып келуі мүмкін. Арбовирустардан туындаған энцефалиттен кейін, әсіресе балаларда, ОНЖ-да кальцификация дамуы мүмкін. Қарапайым герпес энцефалиті ОНЖ-да некроздық зақымданулар тудырады.
Viruses that cause viral encephalitis first infect the body and replicate outside of the central nervous system (CNS). Thereafter, most reach the spinal cord and brain via the circulatory system. Exceptions to this include herpesviruses and the rabies virus, which travel from nerve endings to the CNS. Once in the brain, the virus and the host's inflammatory response disrupt neural cell function, including causing fluid buildup in the brain, vascular congestion, and bleeding. Widespread presence of white blood cells and microglia in the CNS is common as a response to CNS infection. For some forms of viral encephalitis, such as Eastern equine encephalitis and Japanese encephalitis, there may be a significant amount of necrosis of nerve cells. Following encephalitis caused by arboviruses, calcification may occur in the CNS, especially among children. Herpes simplex encephalitis tends to produce necrotic lesions in the CNS.