Кіріспе

Метаэтикалық теория

Квазиреализм – этикалық сөйлемдер ұйғарымдарды білдірмейтін метаэтикалық көзқарас. Оның орнына, этикалық сөйлемдер эмоциялық қатынастарды нақты қасиеттердей көрсетеді. Бұл квазиреализмді когнитивтік емес немесе экспрессивизмнің бір түрі етеді. Квазиреализм когнитивтік емес басқа түрлерге (эмотивизм және әмбебап прескриптивизм сияқты) де, сондай-ақ когнитивизмнің барлық түрлеріне (моральдық реализм мен этикалық субъективизмді қоса алғанда) да қарсы тұрады.

Шолу

Саймон Блэкберн квази-реализмді моральдық пікірлеріміздің пайда болуына қатысты Хьюмдік тұжырымдамадан тудырып, эволюциялық ойын теориясының тұрғысынан Хьюмнің генеалогиялық есебін бейімдеді. Осы пікірін қолдау үшін Блэкберн, "Блэкберннің сынағы" деп аталатын сынға қатысты, екі жағдайдың әртүрлі этикалық жауаптарды қалай талап ететінін түсіндіре алатын біреуге, жағдайлардың өзіндегі айырмашылықты атамай, шақыру жасады. Бұл сынға тиімді жауап беру мүмкін болмағандықтан, Блэкберн этика туралы түсініктерімізде реалистік элемент болуы керек деп санайды. Дегенмен, Блэкберннің пікірінше, этика да толығымен реалистік бола алмайды, себебі бұл уақыт өте келе этикалық ұстанымдардың біртіндеп дамуы сияқты құбылыстарға мүмкіндік бермейді. 1998 жылғы "Үстем құштарлықтар" атты кітабында Блэкберн этиканы Нейраттың қайығымен салыстырды, оны уақыт өте келе бөлік-бөліктеп өзгертуге болады, бірақ суға бату қаупі болғандықтан бірден жаңартуға болмайды. Сол сияқты, Блэкберннің теориясы бәсекелес этикалық теориялардың болуын түсіндіре алады, мысалы, әртүрлі мәдени дәстүрлердің нәтижесінде. Оның теориясы өзара қайшылықтарға қарамастан, екі көзқарасқа да заңдылық беруге мүмкіндік береді, оларды салыстырмалылық арқылы жоққа шығармайды. Осылайша, Блэкберннің квази-реализм теориясы этикалық плюрализмнің тұжырымды есебін ұсынады. Бұдан бөлек, ол Джон Маккинің, оның "адамды алаңдатарлық" аргументінде көтерілген, этиканың көрінетін қайшылықты сипаты туралы алаңдаушылықтарына жауап береді. Квази-реализм, мета-этикалық тәсіл, іс-қимылдарға, ізгіліктерге және салдарларға негізделген этиканы келісуге мүмкіндік береді. Одан этиканың толыққанды теориясын жасауға әрекеттер жасалды, мысалы, Иэн Кингтің "Жақсы шешім қабылдау және әрқашан дұрыс болу" (2008) кітабындағы квази-утилитаризм.

Сындар

Компоненттік теориялардың ең жақсы қасиеттерінің бір бөлігін иеленгеніне қарамастан, квази-реализм осы әртүрлі компоненттерден туындаған осал тұстарын да қабылдайды. Сондықтан, ол моральдық реализм сынға түсетін кейбір тәсілдермен сынға түседі, мысалы, Фикционализм (төменде қараңыз); сонымен қатар экспрессивизм және басқа да когнитивтік емес теориялармен бірге шабуылға ұшырайды (іс жүзінде, кейбіреулер оны экспрессивизмнің бір саласы деп есептейді).

Шығармашылық

Блэкберннің бағдарламасы ойдан шығарылған деп айтылған, бірақ ол өзі мұны жоққа шығарады. Дегенмен, екі көзқарас арасында белгілі бір байланыс бар. Блэкберн моральдық фикционализмнің, бізде шындығында жоқ көзқарастарды ұстанамыз деп мәлімдеумен бірдей екенін айтады; яғни, біз белгілі бір дәрежеде адамыз. Осы пікірін дәлелдеу үшін Блэкберн Локктың түс туралы теориясын келтіреді, онда түстерді бейімділік ретінде (көретін адамның көзімен) анықтайды, бірақ олар әлем туралы фактілерге де тәуелді. Блэкберн этикадан тыс әлемді түсінудегі квази-реализмнің басқа мысалдарымен осы аргументін күшейтеді. Бұл, моральдық фикционалист бір жағынан тортты жеп, екінші жағынан жемегендей сезінуі мүмкін, бірақ квази-реалисттің қорғауы тіпті қиынрақ. Олар Бентамның табиғи құқықтар туралы сөздерінің «тіректегі абсурдтық» екенімен келіспеуге құқылы, бірақ олар сондай-ақ мұндай құқықтар реалистік мағынада бар деп айта алмайды. Квази-реализм біздің этикалық тәжірибеміздің әлемдегі құрылымын және «Балаларға қатыгездік жасау дұрыс емес» сияқты мәлімдемелерді, олар фактілердің қасиеттерін бөліспесе де, фактілер сияқты растай алуымыздың себебін қамтиды; атап айтқанда, тәуелсіз шындық мәнін шығару мүмкіндігі. Осы тұрғыдан алғанда, Блэкберннің «алға қарай жолы» – Хьюмнің «ортақ көзқарасын» немесе адамзатқа ортақ этикалық дискурсты қайта жаңару болып табылады. Блэкберннің пікірінше, релятивистер мен реалистер белгілі бір сөйлемдердің белгілі бір дискурста дұрыс екендігіне келісе алады, бірақ квази-реалист мұндай дискурстардың неліктен осындай құрылымға ие екенін зерттейді.

ФрегеГеач проблемасы

Блэкберннің квази-реализмінің дәйектілігіне ең басты қарсылық Фреге-Геах проблемасы арқылы білдіріледі, ол Блэкберннің позициясы өзіне қайшы екенін көрсетеді. Бірақ Блэкберннің көзқарасын қолдайтындар квази-реализмнің, әртүрлі моральдық талаптарды контекстке қою арқылы Фреге-Геах проблемасына қарсы тұратынын айтады. Квази-реалистердің пікірінше, "Өтірік айту дұрыс емес" және "Бауырыңды өтірік айтуға мәжбүрлеу дұрыс емес" деген арасында маңызды айырмашылық бар. Шындығында, квази-реалистер Фреге-Геах аргументінің кейбір моральдық реалистік дискурстың этикалық тұжырымдамалардың күрделілігіне сезімтал еместігін ашып көрсететінін мәлімдейді.