Кіріспе
Цезарь Куйдың "Матео Фальконе" (Lang ru) операсы – 1906-1907 жылдары Цезарь Куй жазған бір актілі опера. (Шындығында, Куй осы шығарманың жанрын "драматикалық көрініс" деп атады.) Либретто композитор Проспер Меримедің 1829 жылғы осы аттас әңгімесінен және Василий Жуковскийдің оның поэзиялық аудармасынан бейімделген. Алғашқы қойылымы 1907 жылдың 14 желтоқсанында (ескі стиль) Мәскеудегі Большой театрында өтті (шығарма композитордың ертедегі бір актілі комедиялық операсы "Мандариннің ұлымен" бірге қойылды). "Матео" операсының премьерасы сәтсіз аяқталды; бұл шығарма ешқашан Ресейдегі стандартты опералық репертуардың бір бөлігі болған жоқ және қайтадан қойылмаған сияқты.
Mateo Falcone (Lang ru) is a one act opera composed by César Cui during 1906–1907. (Actually, Cui designated the genre of this work as "dramatic scene.") The libretto was adapted by the composer from Prosper Mérimée's like named story from 1829 and Vasily Zhukovsky's verse rendering thereof. It was premiered on 14 December 1907 (Old Style), at the Bolshoi Theatre in Moscow (the work was given along with the composer's early one act comic opera, The Mandarin's Son). The premiere production of Mateo was a failure; the work never became part of the standard operatic repertoire in Russia, and seems never to have been performed again.
Өмірбаян
Бұл опера композитордың үш қысқа трагедиялық операсының соңғысы, ал қалған екеуі – "А Feast in Time of Plague" және "Mademoiselle Fifi". Матео Фальконе мәтініне жазылған музыка композитордың Александр Даргомыжскийдің "мелодиялық речитатив" әдісіне деген құрметіне, тіпті соған еліктеуіне сай, декламациялық мелодиялық сипатқа ие. Бұл операдан бөлек нөмірлерді бөліп қарастыруға болмайды, бірақ ең жарқын тұстары – рустикалық пейзажды баркароль стилінде бейнелейтін оркестрлік бөлімдер және соңына жақын латын тіліндегі дұға ("Аве Мария"), композитордың романстарының естелігін сақтайды.
Қысқаша мазмұны
Фортунато ата-анасы үйден кеткен кезде, үйдің сыртында мүйіз тартпақ ойнап отыр. Алыстан оқтар естіледі, сосын жараланған Санпиеро қашып кіреді. Полициядан жасырыну үшін ол Фортунатодан өзін жасыруын сұрайды. Фортунато оның орнына ақша талап етеді және алады, содан кейін контрабандист Санпиероны жасырады. Полиция, Матеодің алыс туысы Гамба басшылығымен келеді. Олар үйді тінтіп, Фортунатодан ақпарат алуға тырысады, ол балалық тілмен жалған жауаптар береді, бірақ Гамба баланы эмальмен қапталған сағатпен сұраныш етеді. Фортунато пара алып, Санпиероны жабады. Матео және оның әйелі үйге қайтады. Гамба Санпиероны ұстауға ұлының көмектескенін айтқаннан кейін, жараланған адам Фальконе үйіне сатқындық еткендері үшін қарғыс айтады. Матео отбасының абыройын сақтау үшін бір ғана нәрсе істеуге тиіс: ол ұлын үйден алып кетеді, онымен дұға оқиды және бір оқпен өлтіреді.