Кіріспе

Иосиф Павлович Уткин (Ио́сиф Па́влович У́ткин) (27 мамыр 1903 [ескі стиль бойынша 14 мамыр 1903] – 13 қараша 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс буынының орыс ақыны. Уткин 13 мамырда Қытай Шығыс темір жолының Хинган станциясында (қазіргі Якеши) дүниеге келді. Туғаннан кейін отбасы туған қаласына, Иркутскке қайтып оралды, онда болашақ ақын 1920 жылға дейін өмір сүрді. Жаман мінез-құлық пен еркін ойлауы үшін орта мектептен қуылды. Күнбағыс зауытында маркер болып жұмыс істеді, газет сату арқылы және телеграмма жеткізу арқылы күнкөріс жасады. 1919 жылы Иркутскте Колчакқа қарсы көтеріліс кезінде Кеңес билігі қайта орнатылғанға дейін Жұмысшылар гвардиясының (коммунистік партизандар) мүшесі болды. 1920 жылы ол Ырқытск комсомолының бірінші тобымен бірге Кеңес Одағының Шығыс майданына ерікті болып кірді. Әскерде ол далалық хабаршы және жөндеу шеберханаларының әскери комиссары болды. 1922 жылы «Еңбекке күш» газетінде тілші, кейін Комсомол облыстық комитетінде Комсомол газетінің хатшысы және әскери дайындықтан өтетін жастарға саяси жетекші болып жұмыс істеді. 1924 жылы Мәскеудегі Журналистика институтына оқуға жіберілді. 1922 жылдан бастап өлеңдерін Сібір баспасөзінде жарияласа, Мәскеуге келгеннен кейін ол да онда жарық көрді. 1925 жылы оның «Қызыл шашты Мотель туралы повесть» (Повесть о рыжем Мотэле) атты алғашқы кітабы, ал 1926 жылы – алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді. 1925 жылдан бастап «Комсомольская правда» газетінде жұмыс істеді. 1927 жылы институтты бітіргеннен кейін ақындар Жаров пен Безыменскиймен бірге шетелге жіберілді, онда екі ай бойы болды. 1928 жылы «Балалық шақ сағынышы» поэмасын жариялады. Германия-Совет соғысы басталғанда майданға аттанды. Брянск маңында жарақаттанды және Ташкентте емделді. Сол жерде «Мен өзім көрдім» атты кітабын жазды, оның үзінділерін «Комсомольская правда» газетінің редакциясына оқыды. Дәрігерлердің ескертуіне қарамастан, оң қолынан төрт саусағын жоғалтқан күйі майданға қайта оралды. Ол жауынгерлік шайқастарға қатысып, марш әндерін жазды. Оның көптеген өлеңдері әнге айналып, майданда кең таралды. 1944 жылдың 13 қарашасында майданнан оралғанда Уткин ұшақ апатында қаза тапты.