Кіріспе
Италиялық суретші және мүсінші Джузеппе Пеноне (3 сәуір 1947 жылы Гарессиода туған) – адам мен табиғат арасындағы байланысқа қызығушылық танытқан, ірі көлемді ағаш мүсіндерімен танымал итальян суретшісі және мүсіншісі. Оның ерте туындылары көбінесе Arte povera қозғалысымен байланыстырылады. 2014 жылы Пеноне құрметті Praemium Imperiale сыйлығымен марапатталды.
Giuseppe Penone (born 3 April 1947, Garessio) is an Italian artist and sculptor, known for his large scale sculptures of trees that are interested in the link between man and the natural world. His early work is often associated with the Arte povera movement. In 2014, Penone was awarded the prestigious Praemium Imperiale award.
Шығармалары
Пенонның мүсіндері, инсталляциялары және суреттері процеске ерекше мән беруімен және саз, тас, металл және ағаш сияқты табиғи материалдарды пайдалануымен ерекшеленеді. Оның туындылары табиғатты өзінің көркемдік тәжірибесімен үйлестіруге тырысады, өнер мен табиғатты біріктіреді. Пеноне алғашқы «Альберо» («Ағаш») мүсінін 1969 жылы жасады, және бұл серия қазірге дейін жалғасуда.
Алғашқы еңбектері
Пеноне 21 жасындағы тұңғыш көрмесінде, 1968 жылы Туриндегі Deposito d'Arte Presente галереясында, қорғасын, темір, балауыз, шайыр, ағаш, гипс және шүберектен жасалған туындыларын ұсынды. Олардың екеуі табиғат элементтерінің әрекетімен байланысты болды: «Су сатысы» (Scala d'acqua), онда балқыған шайыр су ағынымен қалыптастырылды, және «Жіп, жаңбыр, мырыш» (Corda, pioggia, zinco). «Жіп, жаңбыр, күн» (Corda, pioggia, sole) – ауа райының әсерінен формасы өзгеретін қозғалыстағы құрылым. 1968 жылдың желтоқсанында Пеноне үйіне жақын, Теңіз Альпі аймағындағы орманда бірқатар әрекеттер жасады. «Теңіз Альпі» (Alpi Marittime) атты жұмысында Пеноне ағаштың өсу процесіне араласты, оның пішіні уақыт өте келе оның қимылының естелігін сақтады. Ол өзенге денесінің мөлшеріндегі цементтен жасалған ваннаны батырып, оған қолдарының, аяқтарының және бетінің іздерін қалдырды: «Менің бойым, қолдарымның ұзындығы, денеме сыятын кеңістік» (La mia altezza, la lunghezza delle mie braccia, il mio spessore in un ruscello). 1969 жылы Пеноне туындылары Германно Челанттың «Arte Povera» басылымында суреттермен, фотосуреттермен және қысқаша жазбалармен байланысты күнделік түрінде жарияланды. Бұл жұмыстың үшін Пеноне бұрыннан бар ағашты кішірек, қарапайым тіреуге дейін кесіп, содан кейін ағашты өмірінің ертерек кезеңіне қайтару үшін жаңа бұтақтар жасады. «Жануар бейнесі, із – ерікті емес мәдениет. Онда материяның ақылы бар, ол – жалпыға ортақ ақыл, адам материясының денелік ақылы. Бүкіл дененің терісінің іздері, ауаға секіру, суға бату, жермен қапталған дене. Ауаға, суға, жерге, тасқа, қабырғаларға, ағаштарға, иттерге, қолдауларға, терезелерге, жолдарға, шаштарға, бас киімдерге, қолға, қанаттарға, есіктерге, орындықтарға, баспалдақтарға, киімдерге, кітаптарға, көздерге, қойларға, саңырауқұлақтарға, шөпке, теріге қарсы теріңді дамыту» – деп жазды суретші, денелердің әртүрлі нәрселерге таратып жазатын ерікті және еріксіз белгілерінің көптігін еске түсіре отырып: галереядағы неон шамдары, 1972 жылы «Documenta 5» кезіндегі Кассельдегі Kunsthalle терезесінің шынылары, 1971 жылғы «Өзіңнің теріңді дамыту / Тас» (Svolgere la pelle propria / pietra) тасында немесе сол жылғы «Өзіңнің теріңді дамыту / Саусақтар» (Svolgere la pelle propria / dita) саусақтарында. Пеноненің мақсаты – саусақ іздері сияқты автоматты және санасыздан басталатын туындыны жасау, оны сурет салу арқылы саналы және ерікті ету, оның барлық өнерінде оны кеңейтіп, қайта жазу. Басқа мысалдар – 1974 жылы басталған «Қысым» (Pressione) және 1975 жылы «Көзқақтары» (Palpebre) циклдары. Суретші қолданатын әдіс әртүрлі кезеңдерде жүзеге асырылады: қара бояумен себілген теріге жапсырма таспаның жолақтарын жабыстыру, немесе өз денесін басып тастау, немесе көзқақтарына жұқа қабат шайырды жағу, содан кейін байланыстан алынған суретті фотоға түсіру, оны қағазға немесе басқа беттерге кеңейтіп көрсету, онда ол көмірмен немесе қарындашпен және суретші сурет салу арқылы жүзеге асыратын басқа да байланыспен жазылады. Байланыс әрекеті мен есте сақтау процесі арасындағы байланыс 1975 жылы «Ваза» (Vaso) жұмысында айқын көріне бастады. Ол археологиялық қазбадан алынған терракоталық вазадан және құмырашы қалдырған саусақ іздерінің қоладан жасалған төрт мүсінінен тұрады. Пеноне алғаш рет қоладан осы жұмыста жұмыс істеді. 1978 жылы Пеноне «Демалыс» (Soffio) атты саз жұмыстар сериясын бастады. Бұл жұмыстар арқылы ол демалыстың көлемін өзінің денесіне қарсы үлкен саз ваза түрінде қайта жасап, суретшінің перформативті қимылын көрінеді етті. Бұл жұмыста Пеноне өзінің бетінің қалыптарында картоп өсірді, оларды құлақтары мен мұрны сияқты бет-әлпетінің бөліктеріне ұқсатып көрсету үшін. «Сұйық мүсіндер бағы» (The Garden of Fluid Sculptures) деп аталатын бұл туындыда қола, ағаш және мәрмәрден жасалған он төрт мүсін бар. Олар ашық ауада бірнеше гектарға таралған. Бұл туынды туралы ол былай деді: «Менің туындыларым мүсіндік тілмен материяның мәнін көрсетеді және жұмыстың көмегімен оның ішкі өмірін ашуға тырысады». Бұл суретшілер дәстүрлі көркем тілдерді қабылдамады. Пеноненің осы суретшілер тобында пайда болуы «табиғи элементтердің сиқырлы және таңғажайып құндылығы» сыншыл қарапайымдықтарының пайда болуымен сәйкес келді. Бұл кезде Пеноне қатысқан топтық зерттеулер сериясы арқылы жүргізілген, халықаралық авангардтармен диалог пен пікірталас ең қарқынды болып бара жатқан кезде болды. Бұл оқиғаларға 1969 жылы Леверкузендегі Шлосс Морсбройхта Konzeption Conception, Туриндағы Галлерия Цивика д'Арте Модернадағы концептуалды өнер arte povera және 1970 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайындағы ақпарат кірді.