Жапсарлау өнері мен тарихы

Кіріспе

Гипстен немесе осыған ұқсас материалдан жасалған құрылыс немесе әшекейлеу.

Гипсте жасалған құрылыс немесе әшекейлеу – бұл ішкі немесе сыртқы қабырға құрылысына жатқан гипстің қабаты, немесе төбелер мен қабырғалардағы гипстен жасалған сәндік өрнектер сияқты нәрселер. Бұл кейде паргетинг деп те аталады. Гипстеу немесе қаптау процесі ғасырлар бойы құрылыс саласында қолданылып келеді. Үш өлшемді гипстің өнер тарихы үшін штукатурканы қараңыз.

Тарих

Бізге белгілі ең алғашқы жабын материалдары әк негізінде жасалған. Шамамен 7500 ж.б.д. Иорданиядағы 'Айн Газал халқы жылытылмаған, ұсақталған әктаспен араластырылған әк қолданып, үйлерінің қабырғаларын, едендерін және ошақтарын жабу үшін кең көлемде гипс жасады. Көбінесе қабырғалар мен едендер саусақпен салынған қызыл үлгілермен және суреттермен безендірілді. Ежелгі Үндістан мен Қытайда саз және гипс жабын материалдары қабырғалардың бетін тегістеу үшін, олар тас немесе саз кірпіштен салынған, ал ерте Мысыр қабірлерінде қабырғалар әк пен гипспен жабылып, дайын беті жиі суреттелген немесе әшекейленген. Үлгілі штукатур бүкіл Рим империясында қолданылды. Римдіктер дайындық қабаттарын жасау үшін әк пен құм қоспаларын пайдаланды, олардың үстіне гипс, әк, құм және мәрмәр ұнының жұқарақ қабаттары жағылды; кейде жылдам қатаюын қамтамасыз ету үшін поццоландық материалдар қосылды. Рим империясы құлағаннан кейін, мәрмәр ұнын жабынға қосу арқылы нақты бөлшектерді жасау және қолмен жасалған және қалыпталған әшекейлерде тегіс, жылтыр бет алу Ренессансқа дейін қолданылмады. Б.з.д. 4 ғасыр шамасында римдіктер әктің гидравликалық қатаю принципін ашты, яғни вулкандық топырақ сияқты кремний және алюминийдің жоғары реактивті формаларын қосу арқылы судың астында да тез қататын болды. Рим дәуірінен кейін 18 ғасырға дейін гидравликалық ерітінділердің қолданылуы шектеулі болды. Жабынмен әшекейлеу Орта ғасырларда Еуропада кеңінен таралды, онда 13 ғасырдың ортасынан бастап ішкі және сыртқы жабын үшін гипс қолданыла бастады. Шаш нығайту үшін қолданылды, ал қоспалар (малта, зәр, сыра, сүт және жұмыртқа сияқты) қатаю процесіне көмектесу үшін немесе пластикалық қасиеттерін арттыру үшін қосылды.

XIV ғасыр

14 ғасырда Англияның оңтүстік-шығысында ағаш қаңқалы ғимараттардың сыртын безендіру үшін паргетинг деп аталатын әшекейлі жабын қолданылған. Бұл әк немесе әк пен гипс қоспаларынан жасалған, ойылып, қалыпталған немесе үлгіленген әшекейлік өрнектердің бір түрі. Осы кезеңде терракота Еуропаға қайта енгізілді және әшекей өнімдерін шығаруда кеңінен пайдаланылды.

15 ғасыр

15 ғасырдың ортасында венециялық шеберлер кірпіш қабырғаларға әк тікелей жағу арқылы жасалған, марморино деп аталатын жаңа сыртқы қаптаманы ойлап тапты.

XVI ғасыр

XVI ғасырда Баварияда жұмыс істейтін штукшылар скальяла деп аталатын, өте әсемдікке толы жаңа ішкі гипстеу түрін ойлап тапты. Ол гипс, жануарлар желімі және пигменттерден тұрды, және түрлі түсті мәрмәр мен пиетре дуре әшекейлерін жасау үшін қолданылды. Кейде құм немесе мәрмәр ұнтағы және әк қосылған. Осы ғасырда итальяндық суретшілер Германияға сграффито техникасын – сондай-ақ граффито немесе сызба салу деп те аталады – әкеліп, оны мүсінделген гипстеумен үйлестірді. Бұл техника ежелгі заманнан белгілі болған және Вазари оны ғимараттардың қасбеттерін безендірудің жылдам әрі берік тәсілі деп сипаттаған. Бұл әдісте, қарама-қарсы әк пластырының қабаттары жағылып, жоғарғы қабаттан сурет сызылып, астыңғы түс ашық көрінетін еді.

17 ғасыр

XVII ғасырда әртүрлі ішкі жабын түрлері енгізілді. Стекциялы мәрмәр – гипс (кейде әкпен), пигменттер, су және желім қолданылып жасалған жасанды мәрмәр. Stucco lustro – тағы бір мармар имитациясы (кейде stucco lucido деп те аталады), онда әк немесе гипстің жұқа қабаты ұпайланған әк тірегіне жағылып, бетіне ылғал жабынның үстіне пигменттер себілді.

18 ғасыр

XVIII ғасырда инновациялық сыртқы жабындарға қызығушылық жаңадан оянды. Осы кезеңде Ұлыбританияда енгізілген майлы мастикалардың ішінде 1765 жылы Дэвид Уорк патент алған "Композиция немесе тас пастасы" болды. Бұл әк негізіндегі қоспа, оған көптеген басқа ингредиенттермен қатар "дегонь майы, терпентин және зығыр майы" қосылған. 1773 жылы Рев. Джон Лиардет кептіретін майы бар тағы бір "Композиция немесе цемент" патенттеді. 1777 жылы Джон Джонсон да осыған ұқсас өнімді патенттеді. Бұл материалды архитектор Роберт Адам кеңінен пайдаланды және оның тапсырысымен Джордж Джексон кері кесілген буктан жасалған қалыптар (көбі Адамның дизайны бойынша) шығарды. Джексон тәуелсіз компания құрды, ол бүгінге дейін композициялық өнімдер шығарып келеді және өте кең буктан жасалған қалыптар коллекциясын сақтайды. 1774 жылы Францияда ежелгі минометтердің құрамы туралы еңбек жарияланды. Бұл "Гректер мен римдіктердің цемент және жасанды тас туралы практикалық эссесі" деп ағылшын тіліне аударылып, сол жылы жарық көрді. Осыдан кейін, майлы мастикалардың үнемі сәтсіздікке ұшырауына байланысты туған көңілі толуға наразылық ретінде, 18 ғасырдың екінші жартысында су негізіндегі жабындар қайтадан танымал болды. Жабындарға арналған қоспалар патенттелді, соның ішінде әк, құм, сүйек күлі және әк суынан тұратын "Су цементі немесе шпаклевка" (Др. Брайан Хиггинс, 1779). 18 ғасырда әртүрлі әк түрлерін жанартаулық топырақтармен араластыру бойынша түрлі тәжірибелер жүргізілді. Джон Смитон (1756 жылдан бастап) гидравликалық әктермен тәжірибе жасады және ең жақсы әктердің көбі балшықты материалдардан жасалғандарын анықтады. 1796 жылы Рев. Джеймс Паркер Паркердің "Рим цементін" патенттеді. Бұл гидравликалық цемент, оны құммен араластырғанда шпаклевка ретінде қолдануға болады. Одан сондай-ақ, қалыптар мен басқа да әшекей бұйымдарын жасауға да пайдаланған. Дегенмен, оның түсі тартымсыз қоңыр болды, оны беттік өңдеу арқылы жасыру қажет еді.

19 ғасыр

Табиғи цементтер 1820 жылдары әдетте штукатурка қоспаларында қолданылды. Портленд цементінің таралуы штукатурканың, сондай-ақ ерітіндінің құрамын берік материалға өзгертті. Жасанды цементтердің дамуы 19 ғасырдың басында басталды. 1811 жылы Джеймс Фрост жасанды цементке патент алды. Француз инженері Луи Вика 1812–1813 жылдары әктас пен сазды кальцинациялау арқылы синтетикалық қоспалармен тәжірибе жасады, ол 1818 жылы енгізді. 1822 жылы Ұлыбританияда Джеймс Фрост Викаға ұқсас процесске (басқа?) патент алды, ол "британдық цемент" деп аталатын затты өндірді. 1824 жылы Джозеф Аспдин патент алған Портленд цементі, Портленд тасына ұқсас болғандықтан осылай аталды. Аспдиннің ұлы Уильям, кейін Исаак Джонсон өндіріс процесін жақсартты. Қазіргі Портленд цементіне ұқсас өнім шамамен 1845 жылдан бері қолжетімді, ал келесі жылдары одан да жақсартулар енгізілді. Осылайша, 1860 жылдан кейін көптеген штукатуркалар негізінен Портленд цементінен, біраз әк қосылғаннан тұрды. Бұл оны одан да әмбебап және берік етті. Бұрын тек қабырғалар немесе қаптама сияқты материалды жабу үшін ғана қолданылмай, енді оны ағаш немесе металл торларға бекітілген жеңіл ағаш қаңқаға жағуға болады. Осы күшейтілген арқасында ол енді жай ғана қаптама емес, ғимарат құрылысының маңызды бөлігіне айналды. 19 ғасырдың басындағы қасбеттерге бояуды дезтемпермен жағу қалыпты болды, ал сыртқы қабырғаларға майлы бояу шамамен 1840 жылы енгізілді. 19 ғасырда майлы мастиканы қолдану да қайта жанданды. Ұлыбританияда 1803 (Томас Фулхнер), 1815 (Кристофер Дил) және 1817 (Питер Хамелин) жылдары "құралымдарға" патенттер алынды. Бұл майлы мастикалар, бұрынғылары сияқты, ұзақ қызмет етпеді. 19 ғасырда карьерде алынған тас орнына құймалы тас және құйылған бетон сияқты құймалы немесе қалыпталған тас алмастырғыштар танымал болды. Дегенмен, "жасанды тас" кеңінен қолданылған алғашқы рет емес еді. Койд тасы – отталған саздан жасалған құйма тас, ол 1769 жылдан 1843 жылға дейін Англияда жасалып, өндірілді және сәндік сәулет элементтері үшін қолданылды. Оңтүстік Лондондағы фабрика жабылғаннан кейін Койд тасының өндірісі тоқтатылды және формула жоғалып кетті. 19 ғасырдың ортасына қарай өндіріс орталықтары ғимараттарда пайдалануға арналған цемент негізіндегі құйма тастарды дайындады. Олар негізінен цемент қоспасынан жасалды, көбінесе текстура үшін ұсақ және ірі иінтәстіктер, табиғи тастардың түсі мен жолақтарын имитациялайтын пигменттер немесе бояулар, сондай-ақ басқа да қоспалар қосылды. Сондай-ақ 19 ғасырда Киннің цементі сияқты модификацияланған гипс пластырларының әртүрлі қоспалары пайда болды. Бұл материалдар ішкі қабырғаларды жабу үшін жасалды, олар баяу кеулеп, пайдалану оңай болғандықтан, Париж гипсінің пайдалылығын арттырды.

Natural cements were frequently used in stucco mixes during the 1820s. The popularisation of Portland cement changed the composition of stucco, as well as mortar, to a harder material. The development of artificial cements had started early in the 19th century. In 1811, James Frost took out a patent for an artificial cement obtained by lightly calcining ground chalk and clay together. The French Engineer Louis Vicat in 1812–1813 experimented with calcining synthetic mixtures of limestone and clay, a product he introduced in 1818. In 1822, in the UK, James Frost patented (another?) process, similar to Vicat's, producing what he called "British cement". Portland cement, patented in 1824 by Joseph Aspdin, was called so because it was supposed to resemble Portland stone. Aspdinís son William, and later Isaac Johnson, improved the production process. A product, very similar to modern Portland cement, was available from about 1845, with other improvements taking place in the following years. Thus, after about 1860, most stucco was composed primarily of Portland cement, mixed with some lime. This made it even more versatile and durable. No longer used just as a coating for a substantial material like masonry or log, stucco could now be applied over wood or metal lath attached to a light wood frame. With this increased strength, it ceased to be just a veneer and became a more integral part of the building structure. Early 19th century rendered façades were colour washed with distemper; oil paint for external walls was introduced around 1840. The 19th century also saw the revival of the use of oil mastics. In the UK, patents were obtained for "compositions" in 1803 (Thomas Fulchner), 1815 (Christopher Dihl) and 1817 (Peter Hamelin). These oil mastics, as the ones before them, also proved to be short lived. Moulded or cast masonry substitutes, such as cast stone and poured concrete, became popular in place of quarried stone during the 19th century. However, this was not the first time "artificial stone" had been widely used. Coade Stone, a brand name for a cast stone made from fired clay, had been developed and manufactured in England from 1769 to 1843 and was used for decorative architectural elements. Following the closure of the factory in South London, Coade stone stopped being produced, and the formula was lost. By the mid 19th century manufacturing centres were preparing cast stones based on cement for use in buildings. These were made primarily with a cement mix often incorporating fine and coarse aggregates for texture, pigments or dyes to imitate colouring and veining of natural stones, as well as other additives. Also in the 19th century, various mixtures of modified gypsum plasters, such as Keene's cement, appeared. These materials were developed for use as internal wall plasters, increasing the usefulness of simple plaster of Paris as they set more slowly and were thus easier to use.

Құралдар мен материалдар

Құралдар мен материалдарға шүберектер, сылағыштар, балғалар, тегістегіштер, соқа, сызықтар салатын құралдар, қол пышақтары, латы, латы тырнақтары, әк, құм, шаш, Париж гипсі, түрлі цементтер және түрлі түсті бояулар жасауға арналған ингредиенттер кіреді. Құралдардың көпшілігі ғасырлар бойы өзгермегенмен, қазіргі заманғы материалдардың дамуы кейбір өзгерістерге әкелді. Шүберектер, бастапқыда болаттан жасалған, енді поликарбонаттан жасалған материалда қолжетімді, бұл кейбір жаңа акрил негізіндегі материалдарды бетін боямай қолдануға мүмкіндік береді. Сылағыштар, дәстүрлі түрде ағаштан (идеалды түрі – тік талшықты, түйінсіз, сары қарағай) жасалған, көбінесе губка немесе кеңейтілген полистирол қабатымен жабылады.

Қалқалар

Дәстүр бойынша, гипс гипстелген тақтаға емес, тоқтарға жабыстырылатын. Ағаш тоқтар – еден немесе қабырға ағаш конструкцияларының арақашықтығына сәйкес келетін, екіден бес футқа дейінгі ұзындықтағы, тік түйірлі ағаштан жасалған тар жолақтар. Тоқтардың ені шамамен бір дюймға жуық, ал қалыңдығы үш түрлі болады: қарапайым (қалың), бір жарым (қалың) және қос (қалың). Төбелерде қосымша жүктемеге төтеп беру үшін (кейде қосымша беріктік үшін екі қабатталып орнатылатын) қалың тоқтар қолданылады, ал тік конструкцияларда, мысалы, қабырғаларда – жұқа тоқтар қолданылады, бірақ егер қабырғалар қатты тозуға ұшыраса, қалың тоқтар қажет болады. Тоқтар әдетте, гипс үшін тірек құру үшін олардың арасында шамамен бір дюймдық аралықпен шегеленеді. Бұрын тоқтардың барлығы қолмен жасалатын. Қазіргі кезде олардың көпшілігі машинамен жасалады және «пісірілген» тоқтар деп аталады, ал қолмен жасалғандары «жарылған» немесе «тілінген» тоқтар деп аталады. Жарылған тоқтар жақсы нәтиже береді, себебі олар ағаш түйірінің бағытымен тілінеді, машинамен жасалған тоқтарға қарағанда берік және бұрылуға төзімді, себебі машинамен кесу кезінде олардың кейбір талшықтары кесіледі. Тоқтар үш немесе төрт фут енді бөліктерге тігіліп, ұштары біріне-бірі тіреуі керек. Осылайша, тоқтардың біріккен жерлері бұзылып, гипстің осы жерлерде жарылу қаупі азаяды және жақсы тірек қамтамасыз етіледі. Әрбір тоқтар екі шетінен және тіреу немесе қабырға бағанасымен қиылысатын жерлерден шегеленуі керек. Ені бір футтан асатын барлық ағаш конструкцияларға қосымша тоқтар орнатылуы керек, яғни ортасына тоқтар немесе екі тоқтар қадалып, содан кейін тоқтарлар оған шегеленеді. Бұл гипс үшін жақсы тірек сақтау үшін жасалады. Ылғалға ұшырайтын қабырғалар кейде жабылып, тоқтар орнатылып, ылғалды қабырға мен гипс арасында ауа қуысы жасалады. Металл тоқтар, сым түрінде немесе тесіктелген мырышталған парақтар түрінде, оның отқа төзімділігі мен беріктігі үшін кеңінен қолданылады. Бұл материалдың көптеген түрлері бар, Англияда ең танымалдары – Jhilmil, Bostwick, Lathing және кеңейтілген металл тоқтар. Соңғы екі түрі АҚШ-та да кеңінен қолданылады. Тоқтар шегелеуге арналған шегелер әдетте темірден жасалады, кесілген, соғылған немесе құйылған, ал сапалы жұмыстарда тотығудан қорғау үшін мырышталған. Кейде мырыш шегелер де қолданылады, бірақ олар қымбат.

Traditionally, plaster was laid onto laths, rather than plasterboard as is more commonplace nowadays. Wooden laths are narrow strips of straight grained wood depending on availability of species in lengths of from two to four or five feet to suit the distances at which the timbers of a floor or partition are set. Laths are about an inch wide, and are made in three thicknesses; single ( thick), lath and a half ( thick), and double ( thick). The thicker laths should be used in ceilings, to stand the extra strain (sometimes they were doubled for extra strength), and the thinner variety in vertical work such as partitions, except where the latter will be subjected to rough usage, in which case thicker laths become necessary. Laths are usually nailed with a space of about between them to form a key for the plaster. Laths were formerly all made by hand. Most are now made by machinery and are known as sawn laths, those made by hand being called rent or riven laths. Rent laths give the best results, as they split in a line with the grain of the wood, and are stronger and not so liable to twist as machine made laths, some of the fibers of which are usually cut in the process of sawing. Laths must be nailed so as to break joint in bays three or four feet wide with ends butted one against the other. By breaking the joints of the lathing in this way, the tendency for the plaster to crack along the line of joints is diminished and a better key is obtained. Every lath should be nailed at each end and wherever it crosses a joist or stud. All timbers over wide should be counter lathed, that is, have a fillet or double lath nailed along the centre upon which the laths are then nailed. This is done to preserve a good key for the plaster. Walls liable to damp are sometimes battened and lathed to form an air cavity between the damp wall and the plastering. Lathing in metal, either in wire or in the form of perforated galvanised sheets, is now extensively used on account of its fireproof and lasting quality. There are many kinds of this material in different designs, the best known in England being the Jhilmil, the Bostwick, Lathing, and Expanded Metal lathing. The two last named are also widely used in the United States. Lathing nails are usually of iron, cut, wrought or cast, and in the better class of work they are galvanized to prevent rusting. Zinc nails are sometimes used, but are costly.

Қалшықты сылау

Әкпен сылату әк, құм, шаш және судан жұмыстың сипатына қарай өзгеріп отыратын пропорцияларда жасалады. Ішкі сылауға негізінен қолданылатын әк – бор, устрица қабықтары немесе басқа таза әктастардан күйдірілген, майлы, таза, борлы немесе бай әк деп аталады. Сылақтаушы гидравликалық әкті де пайдаланады, бірақ көбінесе сыртқы жұмыстар үшін. Қолданар алдында күйдірілген әктің толыққанды сөнуі өте маңызды, себебі жартылай сөнген күйде қолданса, орнында "жарылып", жұмыстың бетіне көпіршік шығарады. Сондықтан әк құрылыс басталғанда бірден сөндірілуі керек, ал сөндіру мен қолдану арасында кем дегенде үш апта өткені жөн.

Шаш

Шаш гипсте байланыстырушы материал ретінде қолданылады және материалға беріктік сыйлайды. Дәстүрлі түрде жылқы шашы ең көп қолданылатын байланыстырушы материал болды, себебі автокөліктің дамуына дейін оны алу оңай еді. Шаш, шыны талшықтың шайырындағы талшықтар сияқты, кептіру кезінде немесе иілу кезінде ерітіндінің ішіндегі ұсақ жарықтарды бақылап, ұстап тұру арқылы қызмет етеді. Қазіргі кезде әдетте қолданылатын түрі – үш сапада сатылатын өгіз шашы; бірақ жылқы шашы, ол қысқарақ болатындықтан, кейде төмен сападағы өгіз шашымен алмастырылады немесе оған қосылады. Жақсы шаш ұзын болуы керек (Ұлыбританияда сиыр мен жылқы шашы қысқа және ұзын түрде қолданылады) және майлы (ланолин майы) қалдырылуы тиіс, өйткені бұл оны жоғары сілтілі гипске енгізген кезде белгілі бір деградациядан қорғайды. Қолданар алдында оны жақсылап соғып немесе жұмсақ ету керек, сонда түйіршіктер бөлінеді. Америкада ешкі шашы жиі қолданылады, бірақ ол өгіз шашындай мықты емес. Жақсы жұмыс үшін қолданылатын мөлшері – бір фунт шашқа екі немесе үш куб фунт ірі материал (Ұлыбританияда бір куб метрге дейін 12 кг). Әк гипсін шашпен нығайту кең таралған, және тарихи гипстерде көптеген шаш түрлері мен басқа да органикалық талшықтарды табуға болады [4]. Дегенмен, әктегі органикалық материал ылғалды ортада, әсіресе ылғалды сыртқы жабындарда ыдырайды [5]. Бұл мәселе жаңа әк жабындары үшін полипропилен талшықтары мен целлюлоза ағаш талшықтарын қолдануға себеп болды [6]. Манила қымыз талшығы шашқа балама ретінде қолданылған. Манила қымыз талшығынан жасалған шашты плиталар үшін гипс, сизаль қымызымен араластырылған гипс, джут және ешкі шашы келесідей сынақтан өтті. Тең пропорцияда әк пен құмнан тұратын екі бөшке дайындалды, біреуіне ешкі шашы, екіншісіне Манила талшығы қосылды. Тоғыз ай құрғақ жертөледе тұрғаннан кейін бөшкелер ашылды. Ол шаш, әк әсерінен дерлік толығымен желініп, ерітінді оңай сынып, ұсақтап кеткені анықталды. Ал Манила қымызын қамтитын ерітінді үлкен байланыс күшіне ие болды, оны бөлу үшін күш-жігер жұмсау қажет болды, ал қымыз талшығы зақымдалмады.

Hair is used in plaster as a binding medium, and gives tenacity to the material. Traditionally horsehair was the most commonly used binder, as it was easily available before the development of the motor car. Hair functions in much the same way as the strands in fiberglass resin, by controlling and containing any small cracks within the mortar while it dries or when it is subject to flexing. Ox hair, which is sold in three qualities, is now the kind usually specified; but horsehair, which is shorter, is sometimes substituted or mixed with the ox hair in the lower qualities. Good hair should be long (In the UK cow and horse hair of short and long lengths is used), and left greasey (lanolin grease) because this protects against some degradation when introduced into the very high alkaline plaster. Before use it must be well beaten, or teased, to separate the lumps. In America, goats' hair is frequently used, though it is not so strong as ox hair. The quantity used in good work is one pound of hair to two or three cubic feet of coarse stuff (in the UK up to 12 kg per metric cube). Hair reinforcement in lime plaster is common and many types of hair and other organic fibres can be found in historic plasters [4]. However, organic material in lime will degrade in damp environments particularly on damp external renders. [5] This problem has given rise to the use of polyprolene fibres and cellulose wood fibres in new lime renders [6]

Manila hemp fiber has been used as a substitute for hair. Plaster for hair slabs made with manila hemp fiber broke at , plaster mixed with sisal hemp at , jute at , and goats' hair at Another test was made in the following manner. Two barrels of mortar were made up of equal proportions of lime and sand, one containing the usual quantity of goats' hair, and the other Manila fiber. After remaining in a dry cellar for nine months the barrels were opened. It was found that the hair had been almost entirely eaten away by the action of the lime, and the mortar consequently broke up and crumbled quite easily. The mortar containing the Manila hemp, on the other hand, showed great cohesion, and required some effort to pull it apart, the hemp fiber being undamaged.

Құм/агрегат

Жұқа гипстеу жұмыстары үшін арнайы құмдар қолданылады, мысалы күміс құм, ол ақ түс пен ұсақ текстура қажет болғанда пайдаланылады. Ұлыбританияда бұл ұсақ ақ құм негізінен Лейтон Баззардтан алынады; сондай-ақ, Ұлыбританияда көптеген дәстүрлі гипстерде құрамында ұсақталған әк болған, бұл ағаш каркасты құрылыстарға өте икемді гипс жасауға мүмкіндік берген. Сыртқы жұмыстар үшін Портленд цементі беріктігі, ұзақ өмірлілігі және ауа райына төзімділігі арқасында ең жақсы материал болып табылады, бірақ иілуі және «тыныс алуы» қажет болған тарихи құрылымдар үшін қолданылмайды; олар үшін цементсіз әк қолданылады. Ағаш ұнтағы шаштың орнына, сондай-ақ құмның құрамы ретінде қолданылған. Ағаш ұнтағы араласатын материалдың қырысу мен ауа райының әсеріне төтеп беруіне мүмкіндік береді. Ол кейде ауыр карниздер мен ұқсас жұмыстар үшін де пайдалы, себебі материалды жеңіл және берік етеді. Ағаш ұнтағын құрғақ күйде қолдану керек. Ағаш ұнтағы кейде қоспаны көбірек жасау үшін байланыстырушы ретінде қолданылады.

Әдістер

Бірінші қабат немесе жабынның қалыңдығы 1/2-ден 3/4 дюймға дейін, және бір бөлік цементке, екі бөлік құмға, бес бөлік құмға дейін араластырылады. Аяқтау немесе беттік қабат шамамен 3/16 дюйм қалыңдықта болады, және ол жабынның бетіне қолмен жұмыспен жағылады, ал жабын алдымен жақсы сумен ылғалданған болуы керек.

Сыртқы сылау

Штукатурка – әк немесе цементтен жасалған сыртқы жабынның түрлеріне қолданылатын жиі қолданылатын термин. Қазіргі уақытта бұл әдіс көп қолданылмайды, бірақ 19 ғасырдың басында кеңінен таралған. Бұл жұмыста цемент әктің орнын басты. Штукатурканың негізгі түрлері: қарапайым, қалың, тегіс және аралас. Сыртқы жұмыстарға арналған әдеттегі штукатурка бір бөлік гидравликалық әк пен үш бөлік құмнан тұрады. Қабырға жабынның жабысуына жеткіліктідей кедір-бүдыр болуы керек және ылғалды сіңірмеу үшін жақсы суландырылуы тиіс. Қабырға тасқа ұқсас болуы үшін қалың штукатурка қолданылады. Ол қоңыр қалыңдықпен жабылған қолмен жұмыс істеледі (қатаң қылшықпен де жұмыс істеуге болады), бұл жабынға құмды бет пішінін береді. Тас қабырғаның тігістерін бейнелеу үшін материал орнатылғанша сызықтар салынады. Тегіс штукатурка – бұл жұмыстың жоғары жағы, үш бөлік құм мен екі бөлік ұсақ материалдан тұрады. Қолмен тегістеу арқылы өте тегіс бетке қол жеткізіледі. Аралас штукатурка құрамы жағынан ұқсас, бірақ оған аз еңбек жұмсалады. Ол екі қабатқа жағылады, бірден тегістеліп, содан кейін суға батырылады. Түсті штукатурка: әктас штукатурканы түстермен жасауға болады, қалаған түстер әкпен әртүрлі оксидтерді араластыру арқылы алынады. Қара және сұр түстер әртүрлі пропорцияда балқыма күлін қолдану арқылы, жасыл эмальмен жасыл түстер, литарж немесе қызыл қорғасынмен қызыл түстер, ал мыс оксиді немесе карбонаты басқа материалдармен араластыру арқылы көк түстер алынады. Сыртқы қабырғаға жағылатын дөңгелек немесе ұсақ тас жабын – ауылдық үйлерде жиі қолданылатын сыртқы жабынның қатал түрі. Шотландияда оны «харлинг» деп атайды. Бұл сыртқы жабынның ең көне түрлерінің бірі. Жақсы материалмен жақсы орындалған кезде мұндай жабын өте берік болады. Жабын жасау үшін қабырға немесе лақтырғыштарды жақсы гидравликалық әкпен немесе портланд цементімен жасалған қалың материалмен жабу керек. Бұл қабат келесі қабатқа жабысу үшін жақсы сызылады. Екінші қабат та ірі материалдан жасалады, ол біркелкі және тегіс болуы үшін ұсақталады. Екі әдіс қолданылуы мүмкін: құрғақ себу: бірінші қабат әлі жұмсақ болғанда, шағыл, қиыршық тас немесе басқа да кішкентай тастар кішкентай қасықпен біркелкі себіледі, содан кейін біркелкі бет алу үшін жұқа әктас ерітіндісімен сүртіледі. Қиыршық тас ыстық әктас пастасына батырылып, жақсы араластырылып, қажет болғанда қолданылады. ылғалды себу: дәстүрлі дөңгелек жабын, сызық немесе астыңғы қабатты шипалауға қалдырылады және соңғы қабатта шағыл/агрегат әк пен құммен араластырылып, гипс қасығымен лақтырылады.

Stucco is a term loosely applied to nearly all kinds of external plastering, whether composed of lime or of cement. At the present time it has fallen into disfavor, but in the early part of the 19th century a great deal of this work was done. Cement has largely superseded lime for this work. The principal varieties of stucco are common, rough, trowelled and bastard. Common stucco for external work is usually composed of one part hydraulic lime and three parts sand. The wall should be sufficiently rough to form a key and well wetted to prevent the moisture being absorbed from the plaster. Rough stucco is used to imitate stonework. It is worked with a hand float covered with rough felt (a stiff bristled brush can also be used), which forms a sand surface on the plaster. Lines are ruled before the stuff is set to represent the joints of stonework. Trowelled stucco, the finishing coat of this work, consists of three parts sand to two parts fine stuff. A very fine smooth surface is produced by means of the hand float. Bastard stucco is of similar composition, but less labor is expended on it. It is laid on in two coats with a skimming float, scoured off at once, and then trowelled. Colored stucco: lime stucco may be executed in colors, the desired tints being obtained by mixing with the lime various oxides. Black and grays are obtained by using forge ashes in varying proportions, greens by green enamel, reds by using litharge or red lead, and blues by mixing oxide or carbonate of copper with the other materials. Roughcast or pebbledash plastering is a rough form of external plastering in much use for country houses. In Scotland it is termed "harling". It is one of the oldest forms of external plastering. In Tudor times it was employed to fill in between the woodwork of half timbered framing. When well executed with good material this kind of plastering is very durable. Roughcasting is performed by first rendering the wall or laths with a coat of well haired coarse stuff composed either of good hydraulic lime or of Portland cement. This layer is well scratched to give a key for the next coat. The second coat is also composed of coarse stuff knocked up to a smooth and uniform consistency. Two finish two techniques can be used:
dry dash: while the first coat is still soft, gravel, shingle or other small stones are evenly thrown on with a small scoop and then brushed over with thin lime mortar to give a uniform surface. The shingle is often dipped in hot lime paste, well stirred up, and used as required. wet dash: the traditional roughcast, harling the scratch or undercoat is left to cure and in the final coat the gravel/agrigate is mixed with the lime and sand and thrown on with the plaster spoon/scoop.

Сграффито (қаңқа-қаңқа орнатылған)

Сграффито – гипсте сызылған өрнектер. Сызылған өрнек – беттік әшекейлеудің ең көне түрі және Еуропа құрлығында, әсіресе Германия мен Италияда сыртқы және ішкі жағдайларда кеңінен қолданылады. Дұрыс өңделгенде, жұмыс беріктігімен, тиімділігімен және төмен бағасымен ерекшеленеді. Бірінші қабат немесе Портленд цементі мен құмның арақатынасы 1:3 мөлшерінде, шамамен бір дюйм қалыңдықта жатқызылады; содан кейін түсті қабат салынады, кейде дайын дизайнға қажетті әртүрлі түстердің жапсырмалары түрінде. Бұл қабат дерлік құрғаған кезде, бір күнде аяқтауға болатын мөлшерде ғана, Париана, селенит немесе басқа да сапалы цемент немесе әкпен қалың, тегіс жабынмен аяқталады. Содан соң, нүктелі эскиз арқылы дизайн гипстің бетіне көшіріледі. Артқы жағындағы кеңістіктер енді ашылады, боялған гипстің астындағы түсті гипсті көрсетеді, содан кейін дизайнның қалған бөліктерінің контурлары темір пышақпен сыртқы жабын арқылы түсті бетке дейін сызылады. Кейде үш түрлі түс қолданылады: біріншісі қоңыр, екіншісі қызыл, ал үшіншісі ақ немесе сұр түсте болады. Бұл жұмыста қолданылатын пигменттерге үнді қызылы, түрік қызылы, Антверпен көгі, неміс көгі, умбра, охра, қызғылт қоңыр, сүйек қарасы немесе қара түс үшін марганец оксиді жатады. Бұл түстердің қоспалары кез келген қажетті түсті шығаруға мүмкіндік береді.

Қалыптастырмалар

Қарапайым немесе күрделенбеген қалыптар қажетті пішінге дейін кесілген мырыштан жасалған қалыптармен жасалады, бұл әдіс 200 жылдан бері өзгеріссіз сақталып келеді. Ен қабырғасы үшін әдетте екі қалып қолданылады, біреуі қабырғаға, екіншісі төбеге орнатылады, олардың арасында бір жұмысшы қалыпты өңдейді, ал екіншісі гипсті қалыптың пішініне сәйкес қалыңдап жағады. Бұрыштардағы тік бұрыштар әртүрлі ұзындықтағы, 102 мм енді және шамамен 3 мм қалыңдығы бар, бір жағы 30° бұрышпен кесілген болаттан жасалған қосымша қалыптармен аяқталады. Кейде болат пластинаны қатты ағаштан жасалған сапқа немесе тұтқаға бекітеді. Әшекейлер негізгі контурлы қалып орнатылғаннан кейін қосылатын қалыптар болуы мүмкін және олар желатиннен немесе Париж гипсінен жасалған қалыптарға құйылады.

Сырқалар

Гипстегі жарықтар ғимараттың шөгуінен, нашар сапалы материалдарды қолданудан немесе нашар орындалған жұмыстан туындауы мүмкін. Бірақ, мұның ешқайсысы болмаса да, жұмыстың тым жылдам кебуінен, құрғақ қабырғаларға жабысқан гипстің құрамынан ылғалды соруынан, сыртқы жылудың не күннің ыстығынан, бұрын толық кеппеген қабатқа жаңа қабат жағудан (бұл жағдайда жарықтар тең емес жиырылудан пайда болады), немесе құм мөлшерінің жеткіліксіздігінен жарықтар пайда болуы мүмкін. Ескі үйлерде, төбедегі жіңішке жарықтар жоғарыдағы еденді тіреп тұратын ағаш қабырғалардың аз ғана иілуінен / қозғалысынан пайда болуы мүмкін. Бұрынғы кезде, жарықтардың таралуын тоқтату үшін гипс қоспасына ұсақталған жылқы шашын мұқият араластырылатын.

Тақташалар

Бөлмелерді бөлу және төбелерді жылдам бітіру үшін гипсті плиталар қолданылады. Төбелер үшін металл торларды тікелей қабырғаларға қадау жеткілікті, біріктірулер гипспен жасалады, ал бүкіл беті жұқа жабынмен немесе плитамен аяқталады. Кейбір жағдайларда, мысалы, өртке төзімді төбелерде, металл торлар сым арқандармен ілінеді, осылайша бетон еденнің астыңғы жағы мен төбе арасында бірнеше сантиметр бос кеңістік қалдырылады. Бөлмелерді бөлу үшін металл торлар жартылай сұйық гипспен жабылады. Егер өте жоғары беріктік қажет болса, плиталар арқылы кішкентай темір таяқшалармен нығайтуға болады. Бұл өте мықты және қатты бөлімді құрайды, ол бір мезгілде өртке төзімді және жеңіл, ал аяқталғаннан кейін қалыңдығы екі-төрт дюйм (102 мм) аралығында болады. Осы сыныптың бөлімдері соншалықты мықты болғандықтан, Лондонның Олд-Бейлидегі жаңа сот үйінің қайта құрылуы кезінде Ньюгейт түрмесіндегі уақытша камералар үшін тек екі немесе үш дюйм (76 мм) қалыңдықта қолданылды. Плиталарды кілтілі бетімен алуға болады, онда бөлім немесе төбе орнатылғаннан кейін жабынмен аяқтау қажет, немесе бірден қағаз немесе бояу жағылатын тегіс бетімен алуға болады.

Тiрiстi гипс

Талшықты гипстің мағынасы гипстеушілер арасында "тақта және мата" деп аталады, және бұл материалдың шамамен сипаттамасы, себебі ол гипстен жасалған талшықты материал, ағашқа керілген матаға жатқызылады. Ол көбінесе қалыптарға, бағаналар мен арқалықтардың дөңгелек және әшекейлі жабындарына, сондай-ақ цехта өңделіп, орнына орнатылатын әшекейлік жұмыстарға қолданылады. 1856 жылы француз модельшісі Дешахи гипс, желім, ағаш, сым және мата немесе басқа тоқыма материалдарды пайдалана отырып, "гипс беті бар архитектуралық қалыптар, әшекейлер және басқа да өнер туындыларын жасауға" патент алды. Осы материалдың қазіргі қолданысы сол кезден бастау алды деуге болады, бірақ талшықты гипсті египеттіктер христиан дәуірінен заманалар бұрын білген және қолданған; себебі ежелгі табыттар мен әлі сақталған мумиялар, гипспен қатайтылған матадан жасалған киімдер табыттарды безендіру және маскалар жасау үшін қолданылғанын көрсетеді. 1437 жылы жазған Ченнино Ченнинидің айтуынша, бояу үшін ағашқа желім мен гипспен сіңген жұқа зығырдан негіз жасалатын. Ұлыбританияда мата мен ерітінді XX ғасырдың ортасына дейін кеңінен қолданылды. Бұл жұмыс сондай-ақ көрме ғимараттары сияқты уақытша жұмыстар үшін де жиі қолданылады.

Қазіргі заманғы ішкі жапсыру әдістері

АҚШ-та заманауи үйлердің ішкі қабырғаларын салуда екі негізгі әдіс қолданылады: гипстелген тақта, сондай-ақ құрғақ сылақ және қабырға жабылатын жұқа гипс. Гипстелген тақтада "greenboard" деп аталатын арнайы тақта түрі (сыртқы қағаз жабыны жасыл түсті болғандықтан) үйдің қабырғалық қаңқаларына (қақпақшаларына) бұралып, ішкі қабырғаларды құрайды. Қабырға тақталарының жиектері кездесетін жерде тігіс пайда болады. Бұл тігістер тор лентамен жабылады, содан кейін тігістер мен бұрандалардың бастары құрғақ сылақ қоспасымен жасырылады, нәтижесінде қабырға біртекті болып көрінеді. Құрғақ сылақ қоспасы қалың паста тәрізді болады. Кейіннен бұл беткей боялады немесе қағазбен жабылады. Бұл процеске әдетте "тігістерді жабу" дейді, ал құрғақ сылақпен жұмыс істеушілер "тігістерді жабушылар" деп аталады. Қабырға жабылатын жұқа гипс бүкіл қабырғаны жұқа сұйық гипспен жабады, көп мөлшерде су қолданылады және өте ылғалды күйде жағылады. Гипсті жағуға арналған қабырғалар "Blueboard" тақталарымен жабылады (сыртқы қағазының көк-сұр түсі өнеркәсіп стандарты болып табылады). Бұл тақта гипстің ылғалын сіңіріп алып, оның бекітілуіне дейін жақсы жабысуын қамтамасыз етеді. Қабырға жабылатын жұқа гипс бір рет жағылады, ал тігістерді жабу әдетте құрғаған сайын қоспа қысқарып, қосымша қабат жағуды қажет етеді.

Дәстүрлі гипстеу

Әдетте, үйдің ішкі қабырғаларын орнатуды аяқтағаннан кейін, пластмасса ілетін адам пайда болады. Ол үйдің қаңқасына бұрандалармен көк тақтаны бекітеді. Пластмасса ілетін адам әдетте субподрядшы болып табылады және үш тәжірибелі шебер мен бір жұмысшыдан тұратын топтарда жұмыс істейді. Жұмысшының міндеті – пластмасса ілетін адамдардың алдынан дайындау және жұмыстан кейін тазалау, осылайша олар қабырғаға "балшық" жағуға толыққанды назар аудара алады.

Жұмысшының міндеттері

Қалған қалдықтар еденге қалмас бұрын және кез келген сүріну қаупін жою үшін алып тасталуы керек. Еденді қарақұмық немесе қоңыр қағазбен жабыңыз, себебі гипс бояуы мүмкін немесе астыңғы қабаттан алып тастау қиын болуы мүмкін. Шлангтар мен ұзартқыштарды қосып, жұмыс шамдарын орнатыңыз. Барлық тігістерді және рото-зип жұмысының нәтижесінде розеткалардың айналасындағы үлкен саңылауларды тормен жабыңыз. Қағаз астындағы бұзылған гипсокартоннан пайда болған қабырғадағы көпіршіктерді алып тастап, тесіктерді тормен жабыңыз. Ілгіштің астыңғы жақтауға тірелмеген босаған бұрандаларын (ұшқыштарын) алып тастаңыз. Терезелер мен есіктердің ағаш жақтауларын қорғау және тазалауға кеткен шығынды азайту үшін оларды пластик пленкамен және маскалау таспасымен жабыңыз. Егер сантехникалық құралдар немесе қабырғаға орнатылған саңылаулар болса, олар да, ванналар мен душтар да жабылады. Келесі қоспаға дайындалыңыз. Үстел тазаланғаннан кейін жұмысшыға неше қап керек екені және қай бөлмеде жұмыс жасау керектігі туралы нұсқау беріледі. Үстел әдетте жиналмалы аяқтардан тұрады, олардың үстіне шаршы ағаш тақта орнатылады, содан кейін пластик пленкамен жабылады, оның ортасына гипс үлкен қапта салынады. Өнімді араластыру. Араластыру барабаны әдетте сумен белгілі бір деңгейге дейін алдын ала толтырылады, себебі оны толтыруға уақыт кетіп, ыңғайсыздық тудыруы мүмкін. Су мөлшері әдетте шамамен есептеледі (қателік мүмкіндігі аз, көбінесе су жетіспейді). Қажетті су мөлшері жоспарланған қаптардың санына байланысты анықталады. Тәжірибелі гипстеуші үшін есептеу қиын емес, ол әдетте қанша парақ жаба алатынын біледі, ал бір қап әдетте 2,5-3 параққа жетеді және бір стандартты 50 фунттық қапқа 5 галлон су қажет. Бірдей мөлшерде араластыруды жүзеге асыратын тұрақты командамен барабанды белгілі бір деңгейге дейін толтыруға болады. Араластыруды орнатып, гипстеушілер дайын болғаннан кейін жұмысшыға араластырғыш бұрғыны үзіліс-үзіліспен іске қосып, су барабанына қаптарды құюды бастауға нұсқау береді. Барлық қаптар барабанға құйылғаннан кейін, гипс қажетті консистенцияға жеткенше су баяу қосылып, мұқият араластырылады. Араластыруды аяқтамас бұрын, маржалық шпатель (немесе қысқаша маржа) барабанның ішкі қабырғасымен сырып, жабысып қалған араласқан түйіршіктерді (кесу деп аталады) алып тастайды, олар толығымен біртегі болғанша араластырылады. Араластыру кезінде бұрғылауды баяу жоғары-төмен қозғап, араластырманың үстіңгі бөлігін төменге қарай сүйреп, циркулярлық қозғалыспен барабан жиегін ұстап, біркелкі консистенцияны қамтамасыз ету керек. Бұрғылаудың қалағы барабанның түбіне немесе қабырғаларына тимеуіне көңіл бөлу керек, себебі бұл араластыруға кіретін пластикалық бөлшектерді сызып тастауы мүмкін. Араластырудың соңына жақындарында, жабысып қалған құрғақ гипсті араластырманың қалған бөлігіне шаю үшін тағы да маржалық шпатель қолданылады. Әдетте, осы кезде үдеткіш қосылады, егер қолданылса. Араластыру шаршатуға алып келуі мүмкін, себебі бұрғылау ауыр ғана емес, сонымен қатар араластырғыш қалақтың айналу күшіне қарсы күресу қажет. Араластырманы үстелге құйыңыз. Араластыру барабанын мүмкіндігінше тезірек босату керек, себебі гипс үстелге қарағанда барабанда тезірек қатаяды. Бірақ үстелге тым көп араластырма құйылмауы керек, әйтпесе ол аударылып кетуі немесе гипс қабырғалардан төгіліп, еденге тигенде шашырауы мүмкін. Құю кезінде жақын жердегі қабырғаларға шашырамауы үшін де сақ болу керек. Араластыру барабанын тазалаңыз. Бұл шланг пен сораппен сыртта жасалады. Егер қандай да бір гипс қалса, ол келесі араластырманы "тастармен" ластауы мүмкін, бұл гипстеушілерді ашуландырады, себебі олар қабырғалар арқылы сүйретіліп, ластану гипсті тезірек қатайтады. Соңғы тазалау. Бұл дайын бөлмелердегі барлық қағаз едендерді орауды, розетка тесіктерінен гипсті құрғақ қабырға балтасымен қағып шығаруды, маскалау таспасын және пластик пленканы алып тастауды, еденге шашыраған гипсті тазалауды қамтиды.

Debris left on the floors from the "hanging" crew must be removed before floor paper can be set down and to remove any tripping hazards. Cover the floors with tar or brown paper since plaster can stain or be hard to remove from subflooring plywood. Run hoses and extension cords and set up job lights. Cover all seams with meshtape as well as any large gaps around outlets caused by poor roto zip work. Gouge out any bubble in the wallboard caused by broken sheetrock under the paper and cover the holes with meshtape. Remove any loose screws (flies) left from the hanger missing the underlying frame. Cover all windows and doors with plastic sheets and masking tape to protect the wood of their frames and save on cleaning. If any plumbing fixtures or wall plugs have been installed they are also covered, as well as the bathtubs and showers. Set up for the next mix. As soon as the table is cleared the laborer is given instructions of how many bags will be needed as well as the next room to be worked in. The table typically consists of folding legs upon which is set a square board of wood and then covered in a plastic sheet upon which the plaster is placed in the center in a large pile. Mixing the product. The mixing barrel is usually pre filled to a certain level with water; since it can take some time to fill. The amount of water is usually estimated (with a margin of error leaning towards too little). The amount of water required is obtained from the amount of bags planned to be mixed. The estimation is not difficult for an experienced plasterer; who knows how many sheets he can typically cover, and that one bag usually covers 2 & 1/2 to 3 sheets and 5 gallons of water is needed for one standard 50 pound bag. With a permanent crew that normally does the same amount per mix one can simply fill up the barrel to a known cut off point. Once the mix is set up and the plasterers are ready they instruct the laborer to start dumping the bags in the water barrel, while intermittently running the mixing drill. Once all bags are in the barrel more water is slowly added until the plaster is of proper consistency and is then thoroughly mixed. Before the mixing is completed, a margin trowel (or margin for short) is scraped along the inside wall of the barrel to knock off clinging unmixed clumps (known as cutting in) to be furthered mixed until all is homogeneous. While mixing the drill is slowly brought up and down and follows the edge of the barrel in a circular motion to drag the top of the mix down and ensure an even consistency throughout the mix. Care is taken not to allow the drill's paddle to hit the bottom or sides of the barrel; this can scrape off plastic bits that end up in the mix. At a certain point before the mixing is done a margin trowel is again used to scrape any clinging dry plaster into the rest of the mix. typically this is when the accelerator; if used is added. Mixing can be fatigueing in that the drill tends to not only be heavy but the mixer must also fight the torc of the paddle. Shovel the mix onto the table. The mixing barrel must be emptied as soon as possible, as the plaster will set faster in the barrel then on the table. but the table cannot be overfilled or it may tip or plaster will spill off the sides and splatter when it hits the floor. While shoveling care must also be taken not to splatter any plaster onto nearby walls. Clean up the mix barrel. This is done outside with a hose and nozzle. If any plaster remains they can contaminate the next mix with "rocks" that greatly vex the plasterers as they get dragged across the walls and the contamination causes the plaster to set much quicker. Final clean up. This includes rolling up all paper flooring in finished rooms. knocking the plaster out of plug outlet holes with a drywall hammer/hatchet, taking down any masking tape and plastic, cleaning up any plaster that has splattered onto the floor etc.

Текстуралы

Текстуралау әдетте шкафтар, төбелер және гараж қабырғалары үшін қолданылады. Әдетте, қоспаға баяулатушы зат қосылады. Бұл әдетте крем-тартар (немесе гипстеушілердің жаргонында "доп") болып табылады және қосылған мөлшеріне назар аудару қажет. Көп қосылса, қоспа мүлдем бекімей қалуы мүмкін. Дегенмен, мөлшері көбінесе шамамен анықталады – рецептке тұздың бір қысымын қосу сияқты. Қоспаның көлеміне қарай, аз мөлшерде тежегіш қосылады. Тежегіш қоспа үлкен көлемдегі қоспа дайындау үшін қосылады, себебі текстура техникасы адамға бекітілгенше күтуді қажет етпейді. Жағу кезеңі тегіс жағу сияқты, бірақ қалың қабатпен жасалады. Жабын біркелкі жағылғаннан кейін, гипстеуші бұрыштарды қайтадан жасайды. Бұрыштан алшақтаған соң, ол иілісі бананға ұқсайтын араны алып, қабырғаны сегіз немесе S әрпі пішінімен жүгірте бастайды, барлық жерлерді кем дегенде бір рет кесіп өтеді. Қажет болса, араға қосымша гипстен салады. Нәтижесінде төбе немесе қабырғаның бүкіл бетіне бояудың қабаттары сияқты жолақтар түседі. Содан кейін ол келіп, оны бекітілуіне қалдырады, ешқандай түйін қалдырмауға және бұрыштардың тегіс әрі түзу болуын қамтамасыз етуге мұқият қарап отырады. Егер қабырға тегіс, ал төбе текстуралы болуы керек болса, әдетте алдымен қабырға жасалады, содан кейін қабырға бекітілгеннен кейін төбеге айналысады. Төбені қайтадан жағудың орнына (бұл қабырға жағылған кезде жасалатын), таза ара қабырғаға жақын ұсталады және төбемен "кесіп", қабырғаны да бірден тазалау үшін бұрышымен жүргізіледі. Бұл сызық содан кейін бояу щеткасымен тегістеліп, біркелкі өтуге қол жеткізіледі.

Спендж

Сүңгі (техникалық тұрғыдан алғанда, флоат деп аталады) дөңгелек пішіндес және кедір-бұдыр беткейлі болады. Ол орталық тұтқасы бар негізге бекітіледі және шамамен стандартты шпательдің мөлшерімен тең. Сүңгі – текстура техникасының бір түрі және көбінесе төбелерде, кейде шкафтарда қолданылады. Әдетте сүңгіні қолданғанда, қоспаға құм қосылады және бұл техника құмды сүңгі деп аталады. Жұмыс істеген кезде шпательдің тікелей астында тұрмауға қатысты көңіл болу керек, себебі көзге құмның шашырауы өте жағымсыз және қауіпті, ал әк құрамынан туындайтын тітіркеніс жағдайды одан да нашарлатады. Бұл комбинация көзді оңай сырқыратады. Дайындау және араластыру әдеттегі текстуралау сияқты бірдей. Дегенмен, төбеге біркелкі және тегіс қабат жағылғаннан кейін және жиектері кесілгеннен соң, тұтқасы бар ерекше тіктөртбұрышты сүңгі төбе бойымен біртіндеп және дөңгелек қозғалыстармен жүргізіледі. Бұл жұмысты жақсы орындау үшін біраз шеберлік пен тәжірибе қажет. Нәтижесінде төбеде, шкафтың қабырғасында және т.б. балық қабыршақтары сияқты өрнек пайда болады. Баяулағыш көбінесе қолданылса да, жұмысы аяқталғаннан кейін сүңгіні мұқият тазалау қажет, өйткені ішінде қатқан кез келген сылақтарды алып тастау мүмкін емес.

Төбелер

Көптеген төбелерді жабу үшін тіреулер жиі қажет, және оны қабырғаларға қарағанда жағу және жұмыс істеу әдетте қиын. Биіктігі төмен төбелер үшін сүт жәшіктерін де пайдалануға болады. Кернеулі күйде жұмыс істеудің қиындығы жиі еденге, қабырғаларға және төменде тұрған адамдарға гипстің шашырауына себеп болады. Сондықтан, гипсті тездету немесе баяулату қоспаларын қолданбайтын тегіс төбелер қабырғалардан бұрын жасалады. Баяулатылған гипсті ылғал болғанда тегіс жабынталған қабырғадан оңай сыпырып алуға болады. Тегіс төбеден шашыраған гипсті ашық көк тақтайдан оңай сызып алуға болады, бірақ бұрыннан жабынталған қабырғадан емес. Қабық немесе басқа гипстеушінің астында тұрғанда сақтық таныту керек. Тегіс төбеде жұмыс істеудің жалпы қиындығы бағасын қымбаттатуға әкеледі. Бұл техника тегіс қабырғадағыдай, бірақ гипстеуші үшін қолайсыз бұрышта.

Мысалдар

Англияда ерте заманауи кезеңнің гипстелген интерьерлерінің тамаша үлгілерін Чэстлтон Хауста (Оксфордшир), Ноул Хауста (Кент), Уилдерхоуп Манорда (Шропшир), Спейк Холлда (Мерсейсайд) және Хэддон Холлда (Дербишир) көруге болады. Шотландияда да керемет сақталған тарихи гипстелген интерьерлердің мысалдары бар, мұнда ішкі гипстелген ең жақсы үш үлгі – Мучоллс, Гламис және Крейгвар қалаларындағы 17-ғасырдың басында жасалған әшекейленген төбелері. Бұл қалалардың барлығы елдің солтүстік-шығыс аймағында орналасқан. 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басында Англиядағы Өнер және қолөнер қозғалысының дизайнерлері ерте заманауи кезең стилінен шабыттанған модельденген гипстеу өнерін қайта жаңғыртты. Белгілі шеберлері – Эрнест Гимсон, оның шәкірті Норман Джуссон және бұл тақырыпта көп жариялаған Джордж П. Банкарт. Олардың үлгілері бүгінде Котсволдс аймағындағы Оулпен және Родмартон қожалықтарында сақталған. Кларк және Фенн мамандандырылған компаниясының заманауи сәнді талшықты гипстеу жұмыстарын Театр Рояль, Дрюри Лейн, Лондон Палладиомы, Лидстің Үлкен театры, Сомерсет Хаус, Пластерлер залы және Сент-Клемент Дэнс театрларында көруге болады. Корадо Пардуччи 20-ғасырдың орта шенінен Детройт аймағындағы белгілі гипстеуші болды. Оның ең танымал төбесі Медоу Брук Холл ғимаратында орналасқан.